Γνωμοδότηση του Δικηγόρου Χρήστου Παπασωτηρίου επί του Νομοσχεδίου για το Ρατσισμό και την Ξενοφοβία

Αναδημοσιεύουμε την πολύ αξιόλογη γνωμοδότηση του Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω Χρήστου Παπασωτηρίου που δημοσιεύτηκε στην πρόσφατη (δυστυχώς ολιγοήμερη) Διαβούλευση για το νέο Νομοσχέδιο κατά του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας. Αν και λίγο μακροσκελή αξίζει να αφιερώσετε λίγο από το χρόνο σας:

(Για όποιον ενδιαφέρεται περισσότερο, προτείνουμε επίσης και ένα άλλο εξαιρετικό κείμενο του καθηγητή της Φιλοσοφίας Κυριάκου Κατσιμάνη το οποίο δημοσιεύτηκε στις 5/3/11 στο Resaltomag.)

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΙΣ

Χρήστου Παπασωτηρίου του Ιωάννου, Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω, κατοίκου Αθηνών, οδός Ευβοίας 36 Β΄.

ΖΗΤΗΜΑ: Επί του τιθεμένου εις δημοσίαν διαβούλευσιν ζητήματος του σχεδίου Νόμου διά την ‘καταπολέμησιν ορισμένων μορφών και εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου’, υποβάλλομε δημοσίως την παρούσαν γνωμοδότησιν, συνταχθείσαν συμφώνως προς τον Κώδικα Περί Δικηγόρων.

Με το προτεινόμενον σχέδιον νόμου σκοπείται κατ’ ουσίαν η εξασφάλισις του γενικού πλαισίου ρυθμίσεως της καταπολεμήσεως ορισμένων μορφών και εκδηλώσεων φυλετικών διακρίσεων (ρατσισμού) και ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου, κατά την κοινοτική απόφαση – πλαίσιο 2008/913/ΔΕΥ του Συμβουλίου της 28^ης -11-2008, ώστε να εξασφαλισθή μεγαλυτέρα προσέγγισις του ποινικού δικαίου των κρατών-μελών εν σχέσει προς την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των εκδηλώσεων ρατσισμού και της ξενοφοβίας, καθώς και των εγκλημάτων που τελούνται με τέτοια κίνητρα. Μεταξύ των άλλων διά της διαβουλεύσεως προβάλλεται ως ‘πρωταρχική υποχρέωσις του κράτους’ η ισότιμος προστασία όλων των ατόμων, ανεξαρτήτως των ιδιαιτέρων φυσικών και πολιτισμικών χαρακτηριστικών τους, συμπεριλαμβανομένου και του ‘γενετησίου προσανατολισμού’.

Ο προτεινόμενος νόμος φέρεται νομικώς ερειδόμενος τόσο στην ως άνω κοινοτική απόφαση, όσο και στην από 7 Μαρτίου 1966 Διεθνή Σύμβαση «περί καταργήσεως πάσης μορφής φυλετικών διακρίσεων», η οποία εκυρώθη με το Ν.Δ. 494/1970 και οι επιταγές της οποίας είχαν υλοποιηθεί με τον καταργούμενο Ν. 927/1979.

ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Η διεθνής Σύμβασις της 7^ης Μαρτίου 1966 περί καταργήσεως πάσης μορφής φυλετικών διακρίσεων», η οποία και συνιστά την φερομένην ως βάσιν του προτεινομένου νόμου, βάσει του προοιμίου της διαβουλεύσεως του Υπουργείου Δικαιοσύνης, κυρωθείσα διά του Νομοθετικού Διατάγματος υπ’ αριθ. 494 της 3^ης Απριλίου 1970 (ΦΕΚ 77 Α΄) ορίζει εις τας παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 1 επί λέξει τα εξής: «1. Εν τη παρούση Συμβάσει, ο όρος φυλετική διάκρισις υπονοεί πάσαν διάκρισιν, εξαίρεσιν, παρεμπόδισιν ή προτίμησιν βασιζομένην επί της φυλής, του χρώματος, της καταγωγής ή της εθνικής ή εθνολογικής προελεύσεως με τον σκοπόν ή το αποτέλεσμα εκμηδενίσεως ή διακινδυνεύσεως της αναγνωρίσεως, απολαύσεως ή ασκήσεως υπό όρους ισότητος, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών εις τον πολιτικόν, οικονομικόν, κοινωνικόν, μορφωτικόν ή οιονδήποτε άλλον τομέα του δημοσίου βίου. 2. Η παρούσα Σύμβασις δεν έχει εφαρμογήν προκειμένου περί διακρίσεων, εξαιρέσεων, παρεμποδίσεων ή προτιμήσεων γενομένων υπό Κράτους – Μέλους συμμετέχοντος εις την παρούσαν Σύμβασιν μεταξύ των υπηκόων και μη υπηκόων αυτού».

Εξ άλλου συμφώνως τω άρθρω 1 της κοινοτικής Αποφάσεως – Πλαισίου υπ’ αριθ. 2008/913/ΔΕΥ/ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως της 28^ης-11-2008, ήτις συνιστά εσωτερικόν δίκαιον, και υπό τον άκρως χαρακτηριστικόν τίτλον «εγκλήματα ρατσισμού και ξενοφοβίας» ορίζονται τα εν λόγω εγκλήματα και προβλέπονται τα ακόλουθα: «Κάθε κράτος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα, ώστε να εξασφαλίσει ότι τιμωρούνται οι ακόλουθες εκ προθέσεως τελούμενες πράξεις: α΄) η δημόσια υποκίνηση βίας ή μίσους που στρέφεται κατά ομάδας προσώπων ή μέλους ομάδας, που προσδιορίζεται βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών ή της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, β΄) η τέλεση πράξεως που αναφέρεται στο στοιχείο α΄) με δημόσια διάδοση ή διανομή φυλλαδίων, εικόνων ή άλλου υλικού, γ΄) η δημοσία επιδοκιμασία, η άρνηση, ή η χονδροειδής υποτίμηση της σοβαρότητας όσον αφορά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, όπως ορίζονται στα άρθρα 6, 7 και 8 του καταστατικού του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και η οποία στρέφεται κατά ομάδας προσώπων ή μέλους ομάδας που προσδιορίζεται βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών ή της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, όταν η συμπεριφορά εκδηλώνεται κατά τρόπο που είναι πιθανό να υποκινήσει βία ή μίσος στρεφόμενο κατά μιας τέτοιας ομάδος ή μέλους μιας τέτοιας ομάδος, δ΄) η δημοσία επιδοκιμασία, άρνηση ή χονδροειδής υποτίμηση της σοβαρότητος των εγκλημάτων, τα οποία ορίζονται στο άρθρο 6 του καταστατικού του Διεθνούς Στρατοδικείου που προσαρτάται στην συμφωνία του Λονδίνου της 8^ης Αυγούστου 1945, η οποία στρέφεται κατά ομάδος προσώπων ή μέλους τέτοιας ομάδος που προσδιορίζεται βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών ή της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, όταν η συμπεριφορά εκδηλώνεται κατά τρόπο που είναι πιθανό να υποκινήσει βία ή μίσος στρεφόμενο κατά μιας τέτοιας ομάδος ή μέλους μιας τέτοιας ομάδος».

Επίσης, συμφώνως προς το άρθρον 1 παρ. 3 του εν ισχύϊ Συντάγματος ορίζεται ότι: «Άπασαι αι εξουσίαι πηγάζουν εκ του λαού και υπάρχουν υπέρ αυτού και του έθνους, ασκούνται δε καθ’ όν τρόπον ορίζει το Σύνταγμα».

Ακόμη, βάσει του άρθρου 28 παρ. 1 του Συντάγματος ορίζεται ότι «οι γενικώς παραδεδεγμένοι κανόνες του διεθνούς δικαίου, ως και αι διεθνείς συμβάσεις από της επικυρώσεως αυτών δια Νόμου και της κατά τους όρους εκάστης τούτων θέσεως αυτών εν ισχύϊ αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του εσωτερικού ελληνικού δικαίου, υπερισχύουν δε πάσης αντιθέτου διατάξεως Νόμου. Η εφαρμογή των κανόνων του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συμβάσεων έναντι των αλλοδαπών τελεί πάντοτε υπό τον όρον της αμοιβαιότητος».

Συμφώνως δε προς το άρθρο 9 παρ. 2 της ΕΣΔΑ αναφέρεται ότι: «2. Η ελευθερία εκδηλώσεως της θρησκείας ή των πεποιθήσεων δεν επιτρέπεται να αποτελέση αντικείμενον ετέρων περιορισμών πέραν των προβλεπομένων υπό του Νόμου και αποτελούντων αναγκαία μέτρα εν δημοκρατική κοινωνία δια την δημοσίαν ασφάλειαν, την προάσπισιν της δημοσίας τάξεως, υγείας και ηθικής και την προάσπισιν των δικαιωμάτων και ελευθεριών των άλλων».

ΕΠΕΙΔΗ στο προτεινόμενο υπό του Υπουργείου Δικαιοσύνης νομοσχέδιο εντοπίζονται κρίσιμες παρεκβάσεις από το πλαίσιο ρυθμίσεως της ανωτέρω νομοθεσίας (Συντάγματος, της Διεθνούς Συμβάσεως για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων, της Κοινοτικής Αποφάσεως και της Ε.Σ.Δ.Α.), οι οποίες συνοψίζονται στις εξής παρατηρήσεις:

1) Σε ό, τι αφορά το άρθρο 2 του προτεινομένου νομοσχεδίου και οι δύο ορισμοί είναι ατυχείς και άστοχοι εν σχέσει προς τον σκοπό του νομοθετήματος.

Ο μεν όρος «θρησκεία» είναι ελλιπέστατος και παρεκκλίνει σαφώς από τον δυνάμει του άρθρου 13 Σ. παρ. 2 προσδιορισμό της εννοίας της και των προϋποθέσεων της νομιμότητος περί την άσκησιν της συναφούς λατρείας, εις τρόπον ώστε να μη προσβάλληται η δημοσία τάξις και τα εν Ελλάδι κρατούντα χρηστά ήθη.

Η έννοια δε της ανεξιθρησκίας ισχύει μόνον ως προς τις γνωστές θρησκείες. Γνωστό παράδειγμα τρόπου λατρείας αντιβαίνοντος στα εν Ελλάδι κρατούντα χρηστά ήθη και προσβάλλοντος την δημοσίαν τάξιν συνιστά η κατά τα τελευταία έτη παρατηρουμένη εκδήλωσις λατρείας μουσουλμάνων πακιστανικής καταγωγής, επιδιδομένων δημοσία σε αυτομαστιγώματα με αιχμηρές λάμες και αυτοτραυματισμούς υπό τα όμματα των διερχομένων πολιτών, μικρών παιδιών κλπ. Η περίπτωσις αύτη, εφ’ όσον απηγορεύετο από την αστυνομία, ουδόλως θα παρεβίαζε τα θρησκευτικά δικαιώματα κανενός, αφού θα αποσκοπούσε ακριβώς στην προάσπιση της υγείας των αυτομαστιγωμένων, της δημοσίας τάξεως, της ηθικής και των δικαιωμάτων και ελευθεριών των Ελλήνων πολιτών, δικαιουμένων να μη γίνωνται μάρτυρες τέτοιων αποκρουστικών θεαμάτων και μάλιστα εκόντες – άκοντες.

Επιπροσθέτως βάσει του άρθρου 1 παρ. 3 του Συντάγματος η νομοθετική και η εκτελεστική εξουσία υπάρχουν και ασκούνται μόνον υπέρ του Λαού, ήτοι των εχόντων την ελληνικήν ιθαγένειαν, ως και υπέρ του Έθνους, οι δε Έλληνες βουλευτές και η ελληνική κυβέρνηση υπέχουν υποχρέωση θεσπίσεως νόμων, οι οποίοι αποσκοπούν εις την διασφάλισιν αμιγώς των συμφερόντων του λαού και του Έθνους. Δεν εκπροσωπούν κανένα άλλον ει μη τους εν Ελλάδι και απανταχού Έλληνες.

Ο δε όρος «εχθροπάθεια» του άρθρου 2 του νομοσχεδίου είναι παντελώς αδόκιμος και δεν τυγχάνει απλώς ανύπαρκτος στην ελληνική γλώσσα, αλλά δεν αποτελεί ούτε καν μετάφραση κάποιου ξένου όρου και γι’ αυτό δεν δύναται να προσδιορίσει καμμία απολύτως έννοια. Οι έννοιες, τις οποίες προφανώς επιχειρεί να προσδιορίσει ο νομοθέτης, είναι η καλλιέργεια του φυλετικού μίσους και η μισαλλοδοξία.

2) Η παράγραφος 2 του άρθρου 4 του προτεινομένου νόμου περιορίζει το πεδίο προστασίας της Συμβάσεως περί απαγορεύσεως των φυλετικών διακρίσεων, καθ’ όσον αναγορεύει αλυσιτελώς την δικαστική εξουσία σε αποκλειστικό κριτή της συνδρομής των εγκλημάτων της γενοκτονίας, των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητος και των εγκλημάτων πολέμου. Και τούτο, διότι τα μεν ελληνικά Δικαστήρια στερούνται πλήρως πάσης αρμοδιότητος επί τοιούτων εγκλημάτων, στο δε Διεθνές Ποινικόν Δικαστήριον, το οποίο δύναται να κρίνει επί της τελέσεως των συγκεκριμένων εγκλημάτων (γενοκτονίας, πολέμου και κατά της ανθρωπότητος) δεν έχουν πρόσβαση οι απλοί πολίται, αλλά μόνον τα κράτη και η διαδικασία χωρεί μόνον κατόπιν διακρατικών προσφυγών, ήτοι προσφυγής ενός κράτους εναντίον άλλου. Τοιουτοτρόπως διά του νομοσχεδίου υπονομεύεται η υπό οργάνων της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας τόσον του ελληνικού κράτους, όσο και διεθνώς, αναγνώρισις πολλών εγκλημάτων αυτού του είδους, οία το έγκλημα της γενοκτονίας εις βάρος των Ελλήνων του Πόντου και της Ιωνίας από τον τουρκικό όχλο και το επίσημο τουρκικό κράτος. Το εν λόγω έγκλημα έχει αναγνωρισθή επισήμως τόσον υπό της Βουλής των Ελλήνων εν έτει 1994, όσον και υπό της Βουλής της Σουηδίας και της ομοσπονδιακής Βουλής της Νοτίου Αυστραλίας, εις τρόπον ώστε παρέλκει η εκ νέου αναγνώρισίς του από κανένα άλλο εθνικό ή διεθνές όργανο ή Δικαστήριο και η συνακόλουθος θέσις εν αμφιβόλω του εν λόγω διεθνούς εγκλήματος. Η δε τοιαύτη αναφορά, σαφώς υπονομεύουσα επικινδύνως τας εν λόγω επισήμους αναγνωρίσεις, πρέπει οπωσδήποτε να αντικατασταθή υπό της εξής διατάξεως:

«Εγκλήματα γενοκτονίας είναι πρωτίστως τα αναγνωριζόμενα από την Βουλή των Ελλήνων».

3) Το άρθρον 5 του νομοσχεδίου απαιτούντος την εν Ελλάδι φυσικήν παρουσίαν του δράστου τού διά μέσου του διαδικτύου διαπράττοντος τας πράξεις της αρνήσεως, εγκωμιασμού ή εκμηδενίσεως των γενοκτονιών, των εγκλημάτων πολέμου κλπ. περιορίζει ανεπιτρέπτως το ισχύον πεδίον νομικής προστασίας, καθ’ όσον παραγνωρίζει και αγνοεί πλήρως τας διατάξεις των άρθρων 5 και επόμενα του Ποινικού Κώδικος και ιδία των άρθρων 6 και 7, εφαρμοζομένων επί πράξεων τελεσθεισών από ημεδαπούς και αλλοδαπούς ακόμη και στο εξωτερικό ευρισκομένους. Γι’ αυτό το προτεινόμενο άρθρο 5 του νομοσχεδίου δεν πρέπει να τεθεί εν ισχύϊ, καθώς τα περί της διεθνούς δικαιοδοσίας των ελληνικών Δικαστηρίων ρυθμίζονται από τις κοινές διατάξεις του Ποινικού Κώδικος.

4) Εξ άλλου, στα άρθρα 4 και 5 του νομοσχεδίου επιχειρείται διεύρυνση του πεδίου προστασίας των εθνικών μειονοτήτων ή εθνοτικών ομάδων με την προσθήκη και του κριτηρίου του γενετησίου προσανατολισμού. Πρόκειται όμως για ένα άκρως αλυσιτελές και άστοχο κριτήριο, παντελώς άσχετο με το αντικείμενο προστασίας τόσο της διεθνούς Συμβάσεως για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων, όσο και της ανωτέρω κοινοτικής αποφάσεως πλαισίου. Τα εν λόγω νομικά δεσμευτικά κείμενα προστατεύουν αποκλειστικώς και μόνο τα άτομα, τα οποία ανήκουν σε εθνικές μειονότητες ή εθνοτικές ομάδες και τα οποία αυτοπροσδιορίζονται βάσει της φυλής, της γλώσσης και της θρησκείας των. Ο γενετήσιος προσανατολισμός αφορά στο κάθε άτομο μεμονωμένως, αποτελεί στοιχείο της προσωπικής και ιδιωτικής του ζωής και επ’ ουδενί δύναται να προσδιορίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα κάποιας εθνικής μειονότητος ή εθνοτικής ομάδος. Επομένως δεν δύναται να αποτελέσει κριτήριο προσβολής κανενός ατομικού δικαιώματος εις βάρος ενός ατόμου ανήκοντος σε κάποια μειονότητα ή εθνοτική ομάδα.

Ακριβώς επειδή είναι πρακτικώς αδύνατον να προσδιορισθή μία μειονότητα ή εθνοτική ομάδα επί τη βάσει ενός κριτηρίου, πουθενά στα ως άνω νομικά κείμενα δεν αναφέρεται ο γενετήσιος προσανατολισμός ή οι ερωτικές ιδιαιτερότητες ως αιτία της ρατσιστικής βίας ή των φυλετικών διακρίσεων.

Αντιθέτως, ρητώς στην ως άνω απόφαση – πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως αναφέρεται πως κατεξοχήν κριτήριο για την ύπαρξη φυλετικών διακρίσεων εις βάρος κάποιας εθνοτικής ομάδος είναι η θρησκεία, η οποία κατά την σχετική νομική διατύπωση χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την ρατσιστική επίθεση εις βάρος των μελών μιας μειονότητος.

5) Σημαντική και κραυγαλέα παράλειψη του προτεινομένου νόμου είναι η απουσία και της παραμικράς ακόμη μνείας στα συστηματικά και οργανωμένα εγκλήματα πολέμου, κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονιών εις βάρος των Ελλήνων της Κύπρου, του Πόντου, της Κωνσταντινουπόλεως και της Ιωνίας τόσο από το επίσημο τουρκικό κράτος όσο και από τον σκοπίμως υποκινηθέντα τουρκικό λαό.

Εξ ίσου παραλείπεται από το προτεινόμενο νομοσχέδιο η ακόμη και σήμερα συνεχιζομένη αδίστακτη διάπραξη του εγκλήματος του φυλετικού διαχωρισμού εις βάρος των Ελλήνων της Κύπρου, μολονότι οι εξουσίες του ελληνικού κράτους ήτοι η εκτελεστική και η νομοθετική λειτουργία, υπάρχουν και ασκούνται κατά το άρθρο 1 παρ. 3 του Σ. υπέρ σύμπαντος του Έθνους, δηλαδή και υπέρ των Κυπρίων Ελλήνων, υπέρ των οποίων όφειλε να νομοθετεί η Βουλή των Ελλήνων δια του προτεινομένου νόμου.

Ωσαύτως, αποσιωπάται στο νομοσχέδιο η συνεχιζόμενη γενοκτονία εις βάρος των Ελλήνων κρυπτοχριστιανών που διαβιούν σήμερα στον Πόντο και η σκληρότητα της επί σειράν δεκαετιών καταπιέσεως, την οποίαν υφίστανται, εις τρόπον ώστε να στερούνται πλήρως πάσης δυνατότητος ασκήσεως των θρησκευτικών τους καθηκόντων και έχουν γλωσσικώς τραυματισθεί εις τοσούτον βαθμόν, ώστε η μεν νέα γενεά να αγνοεί πλήρως την ελληνικήν, οι δε γεροντότεροι να μη μπορούν να εκφρασθούν στην μητρική τους γλώσσα.

Εξ άλλου, η γενοκτονία την οποίαν υπέστησαν οι Έλληνες της πάλαι Βασιλευούσης και κοιτίδος της Ορθοδοξίας δεν έχει γνωρίσει ιστορικό προηγούμενο παγκοσμίως. Η Κωνσταντινούπολις, η οποία εν έτει 1940 ήταν η Πόλις με τους περισσοτέρους Έλληνες ανά τον κόσμο (με πληθυσμό περίπου 450.000 Έλληνες, όταν η Αθήνα είχε μόλις 180.000), αφελληνίσθηκε πλέον εντελώς με συστηματικά εγκλήματα γενοκτονίας από τις επίσημες τουρκικές αρχές με την άμεση συνδρομή του τουρκικού λαού.

Στον αντίποδα αυτών των διαπραχθέντων, αλλά και συνεχιζομένων εγκλημάτων των Τούρκων εις βάρος των Ελλήνων, στην Τουρκία λειτουργεί και σαν πολιτικός οργανισμός η υποθαλπτομένη υπό του τουρκικού κράτους ρατσιστική εγκληματική οργάνωση «γκρίζοι λύκοι», η οποία μάλιστα μετέχει και των εκλογών και εκπροσωπείται στα επίσημα αποφασιστικά όργανα του κράτους.

Επίσης παραλείπονται από το ως άνω νομοσχέδιο οι περιπτώσεις συστηματικών φυλετικών διακρίσεων, γενοκτονιών και εγκλημάτων φυλετικού διαχωρισμού εις βάρος των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου, της πρώην Σοβιετικής Ενώσεως και του ψευδωνύμου κρατιδίου των Σκοπίων, τόσο κατά την περίοδο των κομμουνιστικών καθεστώτων της Αλβανίας, της Σοβιετικής Ενώσεως και της Γιουγκοσλαβίας, όσο και σήμερα.

Η παράλειψη των ανωτέρω συνεχιζομένων ρατσιστικών εγκλημάτων εις βάρος των Ελλήνων από το προτεινόμενο νομοσχέδιο συντελείται κατά παράβαση του άρθρου 1 παρ. 3 του Συντάγματος και ενώ οι Έλληνες βουλευτές οφείλουν να νομοθετούν αποκλειστικώς και μόνον υπέρ του Έθνους.

Και ταύτα, καίτοι κατ’ εξουσιοδότησιν της κοινοτικής αποφάσεως πλαισίου αφίεται στην διακριτικήν ευχέρειαν εκάστου κράτους μέλους να εισαγάγη αυτήν στην εσωτερικήν νομοθεσίαν επί τη βάσει των ιστορικών δεδομένων και εθνικών μειονοτήτων εκάστου Έθνους, εκ των μετεχόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ως εκ τούτου και ένεκα της διασποράς και διαβιώσεως Ελλήνων σε όλες τις χώρες του κόσμου πρέπει να προβλεφθούν διατάξεις στον προτεινόμενο Νόμο, οι οποίες να προστατεύουν τους απανταχού Έλληνες, από επιθέσεις ρατσιστικού χαρακτήρος και προκειμένου να μη επαναληφθούν τα εγκλήματα φυλετικών διακρίσεων, πολέμου κλπ. εις βάρος των Ελλήνων.

6) Σε ό, τι αφορά την ξενοφοβία, λεκτέα τα ακόλουθα:

Η ύπαρξις ενός τέτοιου αρνητικού συναισθήματος δύναται να καλλιεργείται ασφαλώς από την ακατάπαυστη βαρυτάτη παραβατική συμπεριφορά ορισμένων ξένων μεταναστών, κυρίως Ασιατών, Αφρικανών και ανατολικοευρωπαίων, επιδιδομένων στο λαθρεμπόριο, το παρεμπόριο, την φοροδιαφυγή, την εμπορία ναρκωτικών, την πορνεία και εκμετάλλευση πορνών, την εκτέλεση ‘συμβολαίων’ δολοφονιών, τους βιασμούς ακόμη και υπερηλίκων γυναικών, τις ληστείες. Η πρωτοφανής αυτή κατάστασις μετέβαλε βιαίως και χωρίς αμφιβολία το πάλαι ισχύον καθεστώς ευνομίας εις την πατρίδα μας.

Η δεδομένη αυτή εγκληματικότης συνιστά αδιαμφισβήτητο γεγονός, το οποίο όμως υποθάλπεται από την παράνομη ανοχή των διωκτικών Αρχών, οι οποίες κατά παράβαση καθήκοντος δεν φροντίζουν για την παραδειγματική σύλληψη και τιμωρία των παρανομούντων και δη στις πλέον κεντρικές περιοχές του κράτους, όπως οι πλατείες Συντάγματος και Ομονοίας, η περιοχή της οδού Πατησίων και σε απόσταση 500 μέτρων από τα Δικαστήρια Πρωτοδικών της πρωτευούσης, έξωθεν του Πρωτοδικείου Αθηνών και του Συμβουλίου Επικρατείας.

Σημειώνεται ότι σε προηγμένες κοινωνίες δυτικού τύπου η απόλυτος τήρησις και εφαρμογή του νόμου εις βάρος των παρανομούντων, ανεξαρτήτως της φυλής, στην οποία ανήκουν, αποτρέπει δραστικά την ψυχολογική καλλιέργεια της ξενοφοβίας και κατά συνέπειαν αποτελεί βασικήν προϋπόθεσιν διά την αντιμετώπισιν και του φαινομένου του ρατσισμού, αφού ο ρατσισμός σε τέτοιες ευνομούμενες κοινωνίες παρίσταται εντελώς αδικαιολόγητος και κινούμενος μόνον επί τη βάσει του φυλετικού μίσους και της μισαλλοδοξίας.

Επομένως, αν υφίσταται σήμερα ξενοφοβία μεταξύ των Ελλήνων, οι οποίοι αντιμετώπισαν ανθρωπιστικώς και εμερίμνησαν επιδεικνύοντες απόλυτη αλληλεγγύη προς τους ενδεείς και τάλαινας αλλοδαπούς συνανθρώπους και δη παραχωρούντες τροφήν, στέγην και εργασίαν, οφείλεται στην, κατά τα κοινώς γνωστά, εκτεταμένην βαρείαν παραβατικότητα ορισμένων αλλοδαπών λαθρομεταναστών, πλείστοι των οποίων επιδίδονται σε αυτόφωρες παράνομες πράξεις, φανερά, υπό τα όμματα πάντων, αλλά πρωτίστως οφείλεται στην κατά παράβασιν υπηρεσιακού καθήκοντος παράλειψιν και απροσδόκητον αδιαφορίαν των διωκτικών Αρχών ως προς την πάταξιν του οργανωμένου εγκλήματος.

Τέλος, δεν νοείται φυλετική διάκρισις, όταν οι διακρίσεις, οι εξαιρέσεις, οι παρεμποδίσεις ή οι προτιμήσεις υπέρ των Ελλήνων γίνωνται υπό του ελληνικού κράτους εν σχέσει με τα δικαιώματα, τα οποία αναγνωρίζονται μόνον εις αυτούς, οία η ελευθέρα κίνησις εν τη Χώρα, η παιδεία, η σύναψη συμβάσεων εργασίας με το κράτος, η λήψις παροχών, η εισαγωγή στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, στις ένοπλες δυνάμεις και στα σώματα ασφαλείας κλπ. δεδομένης της παραγράφου 2 του άρθρου 1 της Συμβάσεως για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων, οριζούσης ότι «2. Η παρούσα Σύμβασις δεν έχει εφαρμογήν προκειμένου περί διακρίσεων, εξαιρέσεων, παρεμποδίσεων ή προτιμήσεων γενομένων υπό Κράτους – Μέλους συμμετέχοντος εις την παρούσαν Σύμβασιν μεταξύ των υπηκόων και μη υπηκόων αυτού».

Εν όψει των ανωτέρω και επί του προτεινομένου σχεδίου Νόμου έχω την γνώμην: α΄) ότι οι βουλευταί της Βουλής των Ελλήνων και η κυβέρνησις οφείλουν κατ’ άρθρον 1 παρ. 3 του Συντάγματος να θεσπίζουν νόμους, οι οποίοι διασφαλίζουν αποκλειστικώς και μόνον το συμφέρον των απανταχού Ελλήνων, β΄) ότι πρέπει να προβλεφθούν στον προτεινόμενο Νόμο και να αναγνωρισθούν αναλυτικώς από το ελληνικό κοινοβούλιο όλες οι περιπτώσεις γενοκτονιών, φυλετικού διαχωρισμού και φυλετικών διακρίσεων εις βάρος προσώπων ανηκόντων στο Ελληνικό Έθνος, γ΄) η παράγραφος 2 του άρθρου 4 του νομοσχεδίου πρέπει να αντικατασταθή υπό της εξής διατάξεως: «Εγκλήματα γενοκτονίας είναι πρωτίστως τα αναγνωριζόμενα από την Βουλή των Ελλήνων», δ΄) ότι το προτεινόμενο άρθρο 5 του νομοσχεδίου πρέπει να απαλειφθεί ολοσχερώς, ε΄) ότι διά του προτεινομένου νόμου πρέπει να προβλέπεται η επιβολή βαρυτάτων ποινικών και πειθαρχικών συνεπειών εις βάρος των δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων που παραλείπουν την εκτέλεση των υπηρεσιακών καθηκόντων τους περί την πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος, εις τρόπον ώστε από την παράλειψή τους αυτή να μπορεί να αναπτυχθεί το συναίσθημα της ξενοφοβίας στην ελληνική κοινωνία, στ΄) ότι πρέπει να απαλειφθεί ως άστοχη πάσα αναφορά στον ‘γενετήσιο προσανατολισμό’ ως κριτήριο φυλετικών διακρίσεων, ζ΄) ότι στον προτεινόμενο Νόμο πρέπει να προστεθεί άρθρο με τίτλο: ‘Τιμωρία εγκλημάτων πολέμου, φυλετικών διακρίσεων, φυλετικού διαχωρισμού εις βάρος του Έθνους’ και με το εξής περιεχόμενο: «Στην Ελλάδα τιμωρούνται οι ακόλουθες εκ προθέσεως τελούμενες στην Ελλάδα ή εις οιανδήποτε άλλη χώρα πράξεις: α΄) η δημόσια υποκίνηση βίας ή μίσους που στρέφεται κατά των Ελλήνων και λόγω της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών ή της εθνικής των καταγωγής, β΄) η τέλεση πράξεως που αναφέρεται στο στοιχείο α΄) με δημόσια διάδοση ή διανομή φυλλαδίων, εικόνων ή άλλου υλικού, γ΄) η δημοσία επιδοκιμασία, η άρνηση, ή η χονδροειδής υποτίμηση της σοβαρότητας όσον αφορά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, όπως ορίζονται στα άρθρα 6, 7 και 8 του καταστατικού του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και η οποία στρέφεται κατά ομάδας προσώπων ή μέλους ομάδας Ελλήνων που προσδιορίζεται βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών ή της εθνικής των καταγωγής, όταν η συμπεριφορά εκδηλώνεται κατά τρόπο που είναι πιθανό να υποκινήσει βία ή μίσος στρεφόμενο κατά μιας τέτοιας ομάδος ή μέλους μιας τέτοιας ομάδος Ελλήνων, δ΄) η δημοσία επιδοκιμασία, άρνηση ή χονδροειδής υποτίμηση της σοβαρότητος των εγκλημάτων, τα οποία ορίζονται στο άρθρο 6 του καταστατικού του Διεθνούς Στρατοδικείου που προσαρτάται στην συμφωνία του Λονδίνου της 8^ης Αυγούστου 1945, η οποία στρέφεται κατά ομάδος προσώπων ή μέλους τέτοιας ομάδος Ελλήνων που προσδιορίζεται βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών ή της εθνικής των καταγωγής, όταν η συμπεριφορά εκδηλώνεται κατά τρόπο που είναι πιθανό να υποκινήσει βία ή μίσος στρεφόμενο κατά μιας τέτοιας ομάδος ή μέλους μιας τέτοιας ομάδος».

Αθήναι 3 Μαρτίου 2011

Ο Γνωμοδοτών

ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ

ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ

ΠΑΡ’ ΑΡΕΙΩ ΠΑΓΩ

Μετάβαση στη Γνωμοδότηση (opengov.gr) ΕΔΩ

Πηγή: neaproia

Περιληπτικό σχεδιάγραμμα της ιστορίας της Εκκλησίας

Ο Χριστός κατά την Αγία Γραφή ήρθε "νικών και για για νικήσει" (Αποκάλυψις 6/ς: 2). Και αναδεικνύεται νικητής με κάθε επέκταση του Ευαγγελίου. Πράγματι, η 2000 ετών ιστορία της Εκκλησίας, του Σώματος του Χριστού, έδειξε ότι οι αναρίθμητοι εχθροί της που την πολέμησαν, ήταν ανίκανοι να τη νικήσουν και να την ανακόψουν. Και τη βλέπουμε σε κάθε εποχή όλο και δυνατότερη, όλο και πιο εκτεταμένη. Μια ιστορία νίκης, που συνεχίζεται μέχρι την εποχή μας, καθώς η Εκκλησία με τα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης, επεκτείνεται ταχύτερα από κάθε άλλη φορά!

Τα δύο παρακάτω περιληπτικά σχεδιαγράμματα, αναδεικνύουν κάποιους από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της Εκκλησίας. Βασίστηκε στο ανάλογο Αγγλόφωνο διάγραμμα του βιβλίου: "A Pocket Church History", του Ft. Aidan Keller, 1994-2002 St Hilarion Press. Το διάγραμμα εκείνο, το μεταφράσαμε, το συμπληρώσαμε, το διορθώσαμε, και το θέτουμε στη διάθεσή σας.

2η Χιλιετία:

http://www.oodegr.com/oode/istoria/ekklisia/diagramma1.htm

Χάρτης κατανομής του Ορθοδόξου πληθυσμού

Τον χάρτη που θα δείτε στη συνέχεια, τον αναδημοσιεύουμε από άρθρο της Μαρίας Παπουτσάκη στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία. Τον έχουμε επεξεργασθεί, διορθώνοντας το λάθος του αρχικού χάρτη, που δεν παρουσίαζε σωστά την κατανομή του Ορθόδοξου πληθυσμού στη Βόρεια Αμερική, και επίσης έχουμε αφαιρέσει στοιχεία άλλων θρησκειών που υπήρχαν στον αρχικό. Η παρακάτω απεικόνιση, είναι κατασκευασμένη σύμφωνα με τους χάρτες που διαμόρφωσαν οι Brigitte Dumortier και Cecile Marin στο Atlas des religions: croyances, paratiques et territoires, εκδόσεις Autrement, Παρίσι, 2002.

oode

Δένδρο Ζωής- Σχεδιάγραμμα

oode

Ο ορθόδοξος χριστιανός μπροστά στο κάτοπτρο της Κυριακής της Ορθοδοξίας

του Κωνσταντίνου Κορναράκη
Επίκουρου Καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών

Τι … καθρεπτίζει η ημέρα της Κυριακής της Ορθοδοξίας;

Ο πρώτος κύριος πνευματικός σταθμός της περιόδου της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, χωρίς βεβαίως να υποτιμάται η Παρασκευή της Α΄ στάσης των Χαιρετισμών, είναι η Κυριακή της Ορθοδοξίας. Την ημέρα αυτή, η Εκκλησία τιμά με θριαμβικό τρόπο την αναστήλωση των ιερών εικόνων από τον Πατριάρχη Μεθόδιο το 843, διότι η αναστήλωση εκείνη επισφράγισε τις αποφάσεις της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου (787), σημαίνοντας την οριστική παύση των εικονομαχικών ερίδων. Τότε ο Πατριάρχης ανέγνωσε το Συνοδικό της Ορθοδοξίας, καθιστώντας σαφές σε όλους ότι η πίστη αυτή αποτελεί Παράδοση της Εκκλησίας, διότι είναι η πίστη που οι προφήτες «είδον», οι απόστολοι «εδίδαξαν», η Εκκλησία «παρέλαβε», οι διδάσκαλοι «εδογμάτισαν», η Οικουμένη «συμπεφρόνηκεν»(1).

Προσπαθώντας να δούμε μέσα από τον καθρέπτη!

Ένα ευνόητο ερώτημα που γεννάται πάντοτε τη μέρα αυτή, είναι ακριβώς … ο σκοπός αυτής της μέρας! Γιατί δηλαδή η Εκκλησία να μην ξεκινήσει τον κύκλο των Κυριακών των Νηστειών με τη μνήμη κάποιου ασκητικού πατρός, όπως π.χ. του οσίου Ιωάννου του Σιναΐτου, που η μνήμη του ακολουθεί αργότερα ή ομοίως της οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας; Και αφού βρισκόμαστε σε πένθιμη περίοδο πνευματικής γυμνασίας, γιατί να μην ξεκινούμε από την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως; Και κάποιος δικαίως θα διερωτηθεί: αφού είμαστε ορθόδοξοι χριστιανοί γιατί πρέπει να τιμούμε την Ορθοδοξία; Δεν είναι αυτονόητη η αγάπη μας προς αυτήν; Η καταφατική απάντηση βέβαια, θα μπορούσε να εξηγήσει τον λόγο της εορτής περιλαμβάνοντας μια ιστορική αναδρομή στις περιόδους εκείνες που επιχειρήθηκε νόθευση της Ορθοδόξου πίστεως, χωρίς όμως να πρέπει να παραληφθεί και η ανθρωπολογική ερμηνεία της εορτής. Πράγματι! Η Εκκλησία όρισε αυτή την εορτή στο πλαίσιο της παιδαγωγικής της μέριμνας, για ένα θεμελιώδη λόγο: ως πρόκληση που τίθεται για κάθε χριστιανό που δηλώνει Ορθόδοξος ώστε να εξετάσει τον εαυτό του κατά πόσο μετέχει αυτής της Ορθοδοξίας!

Πόσο δύσκολο μπορεί να είναι ο ορθόδοξος χριστιανός να είναι … ορθόδοξος;

Κι όμως! Οι μεγαλύτεροι αιρετικοί της Εκκλησίας μας ήταν σπουδαίοι κληρικοί και θεολόγοι της. Ο Άρειος ήταν προβεβλημένος πρεσβύτερος και θεολόγος της Εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Ο Απολλινάριος ήταν επίσκοπος Λαοδικείας και προσωπικός φίλος των Καππαδοκών πατέρων (Μ. Βασιλείου, Γρηγορίου Νύσσης). Ο Νεστόριος, πατριάρχης Κων/πόλεως και σπουδαίος φιλοσοφικός νους. Ο Ευτυχής ήταν ευσεβής πρεσβύτερος της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας. Αυτή είναι μια μικρή αναφορά που δεν περιλαμβάνει πάρα πολλούς άλλους αιρετικούς οι οποίοι εμφανίσθηκαν στο στερέωμα της Εκκλησίας μας και ήταν επιφανείς κληρικοί και θεολόγοι της. Ωστόσο, από υπερασπιστές της Ορθοδόξου πίστεως εξελίχθηκαν σε εχθρούς της Ορθοδοξίας! Αλήθεια, πόσο δύσκολο είναι για κάποιον χριστιανό να υπερασπιστεί την ορθόδοξη πίστη του; Αλλά και πάλι, πόσο εύκολα μπορεί αυτός να διολισθήσει στην αίρεση;

Η γάγγραινα της αίρεσης!

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ένας σημαντικός ασκητικός πατέρας του 6ου αι. στη Γάζα της Παλαιστίνης, ο Ιωάννης ο προφήτης, αφού προηγουμένως διευκρινίζει ότι ως αιρετικός περιγράφεται «ο βλασφημών τον Χριστόν…και δίχα ζων αυτού», δηλαδή ο τύπος του αιρετικού όπως τον κατανόησαν οι Οικουμενικές Σύνοδοι, συμπληρώνει ότι, όσον αφορά στην καρδία, «πας ο μη φυλάσσων τας εντολάς του Χριστού αιρετικός εστι• και εάν ο άνθρωπος μη πιστεύση εν τη καρδία αυτού, οι λόγοι ουδέν ωφελούσιν αυτόν»(2).

Οι θεολόγοι Πατέρες της Εκκλησίας γνωρίζουν ότι αιρετικός είναι αυτός που αποβάλλει από την καρδιά του τον Χριστό και υποκαθιστά την εν Χριστώ ζωή με τύπους θρησκευτικής ζωής που μοιάζουν χριστιανικοί αλλά στηρίζονται σε αυθαίρετες επιλογές του ιδίου θελήματος. Αυτή θα μπορούσε να οριστεί η αφετηρία της αίρεσης και μάλιστα θα βοηθούσε ιδιαίτερα στην κατανόηση του τρόπου αναπτύξεως των βιωματικών αφετηριών της αίρεσης μια παρεμφερής περιγραφή του αββά Δωροθέου πάνω στην παθολογία της πνευματικής ζωής, όπου η παθολογία αυτή παρομοιάζεται με τη γάγγραινα. Εάν ο άνθρωπος αμελεί να φροντίσει μικρές λεπτομέρειες της πνευματικής ζωής «που δεν έχουν τόση σημασία», αυτές, όπως η γάγγραινα, ξεκινούν σαν μικρή πληγή και πριν το καταλάβει απλώνουν παντού(3). Η βασική πατερική θέση είναι ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να φοβάται τα μεγάλα παραπτώματα, γιατί πολλές φορές αυτά τον ξαφνιάζουν και μπορεί και να τον οδηγήσουν ευχερέστερα στην αυτογνωσία. Αντιθέτως, τα μικρά παραπτώματα είναι επικίνδυνα διότι λειτουργούν με ύπουλο τρόπο. Ο άνθρωπος δηλητηριάζεται αρχικά με τρόπο που δεν συναισθάνεται, ενώ όσο δηλητηριάζεται τόσο περισσότερο αλλοιώνεται το φρόνημά του και έτσι αρχίζει να προβαίνει σε εκπτώσεις των απαιτήσεων της πνευματικής ζωής, αναπαυμένος στη θρησκευτικότητά του.

Ενώ λοιπόν ο ευαγγελικός λόγος διδάσκει έναν ορισμένο τρόπο ζωής, ο άνθρωπος που αντιλαμβάνεται την ορθόδοξη πίστη ως σύνολο θρησκευτικών τύπων, φρονεί ότι, αφού είναι ενταγμένος στην Εκκλησία, δεν υπάρχει πρόβλημα αν δεν ακολουθεί κατά γράμμα τη ζωή του Πνεύματος. Έτσι, διαχωρίζει τις επιθυμίες του από τη διδασκαλία της Εκκλησίας και αρχίζει να επιλέγει. Αίρεση όμως, σημαίνει επιλογή και αιρετικοί ήταν αυτοί που επέλεγαν τι επιθυμούσαν να προβάλλουν από την πίστη των Πατέρων, κατακερματίζοντας την Παράδοση. Επομένως, δίχως να το καταλάβει, αν και τυπικά μπορεί να φαίνεται παραδοσιακός, στην ουσία ο άνθρωπος παραμελεί τον πνευματικό του αγώνα, ολιγωρεί στην τήρηση των εντολών του Θεού, επιλέγει το συμφέρον κατ’ αυτόν και έτσι, έχοντας ήδη απορρίψει τον απόλυτο χαρακτήρα της Παραδόσεως, οδηγείται, συμφώνως προς τις πατερικές διαπιστώσεις, από την απόρριψη των μικρών στην απόρριψη των μεγαλύτερων και εν τέλει καθίσταται «δίχα ζων αυτού», δηλαδή «βλασφημών τον Χριστόν». Αυτή είναι η αίρεση του ιδίου θελήματος. Ο άνθρωπος επιλέγει ό, τι τον συμφέρει, ορίζοντας τον εαυτό του ως ορθόδοξο χριστιανό, όπως εκείνος νομίζει καλύτερα.

Στην περίπτωση αυτή, δεν είναι δυνατόν να συναντήσει τον εαυτό του στο κάτοπτρο της ημέρας αυτής της Α΄ Κυριακής των Νηστειών, απλούστατα διότι το νομιζόμενο από αυτόν είδωλο δεν αντιστοιχεί σε ό, τι εικονίζεται πάνω στο κάτοπτρο αυτό!

Προϋποθέσεις για να συναντήσει ο ορθόδοξος χριστιανός το ακριβές είδωλό του στο κάτοπτρο της ημέρας της Κυριακής της Ορθοδοξίας.

Το αποστολικό ανάγνωσμα της ημέρας είναι ιδιαιτέρως αποκαλυπτικό για τις δοκιμασίες που υπέστησαν οι άνθρωποι εκείνοι οι οποίοι επέλεξαν να ομολογούν το όνομα του Κυρίου, χωρίς να θέτουν ως κριτήριο πίστεως το προσωπικό τους θέλημα• «έτεροι δε εμπαιγμών και μαστίγων πείρα έλαβον, έτι δε δεσμών και φυλακής· ελιθάσθησαν, επρίσθησαν, επειράσθησαν, εν φόνω μαχαίρας απέθανον, περιήλθον εν μηλωταίς, εν αιγείοις δέρμασιν, υστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, ων ουκ ην άξιος ο κόσμος, επί ερημίαις πλανώμενοι και όρεσι και σπηλαίοις και ταις οπαίς της γης»(4).

Σύμφωνα με την πατερική σκέψη, το τέλος των μαζικών διωγμών των πρώτων χριστιανών, όπου όσοι ομολογούσαν το όνομα του Χριστού υφίσταντο φρικτά βασανιστήρια και μαρτυρικό θάνατο, δεν σήμανε το τέλος του μαρτυρικού χαρακτήρα της χριστιανικής πίστεως. Πλέον, το φρικτότερο μαρτύριο για έναν ορθόδοξο είναι το μαρτύριο της συνειδήσεως. Πρέπει δηλαδή, ο ίδιος να σφαγιάζει τον παλαιό εαυτό του δια της εκκοπής του θελήματός του, ώστε να καλλιεργείται μέσα του το θέλημα του Θεού. Όσο περισσότερο όμως περιορίζει το θέλημά του, τόσο περισσότερο σφαγιάζει τον εαυτό του, δηλαδή μαρτυρά, γίνεται μάρτυρας πίστεως. «Δίδει αίμα» για να λάβει «πνεύμα»(5), ώστε να καταστεί αληθινά πνευματικός άνθρωπος. Προτιμά, από το να επιτρέψει να κυριαρχήσουν πάνω του οι επιθυμίες προβολής του εαυτού του, μιμούμενος την εωσφορική αλαζονεία που οδήγησε τον διάβολο μακριά από τον Θεό, να κάνει θέλημά του το θέλημα του Θεού.

Κατά την περίοδο της β΄ φάσης της Εικονομαχίας, ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης, υπέρμαχος των ι. εικόνων, προετοίμαζε τους μοναχούς του, νουθετώντας τους ως προς τις πνευματικές προϋποθέσεις του αγώνα τους κατά της αιρέσεως της εποχής τους. Κατά τον ι. πατέρα, οι μοναχοί του, πριν την ομολογία της πίστεώς τους, έπρεπε να ασκηθούν στα συνήθη γυμνάσματα του πνευματικού βίου, ώστε δόκιμοι πλέον στον μαρτυρικό βίο και την άσκηση στο «μαρτύριον της συνειδήσεως»(6), να αντέξουν τις κακουχίες και τα βασανιστήρια, διατηρώντας ακλινή την ομολογία της πίστεως(7).

Η Ορθοδοξία δεν πιστοποιείται από ταυτότητες

αλλά από την ποιότητα της πνευματικής ζωής!

Επομένως καταλαβαίνουμε ότι η ορθοδοξία περί την πίστη δεν κατακτάται απλώς μέσα από ταυτότητες ή μέσα από κραυγές και αποστομωτικές διακηρύξεις. Ο Ορθόδοξος δεν είναι ακριβώς εκείνος ο οποίος δαπανά τις ζωτικές δυνάμεις της πνευματικότητάς του στον έλεγχο ορθοδοξίας των αδελφών του, αλλά εκείνος ο οποίος βιώνει την Ορθόδοξη πνευματικότητα κατά τρόπον ώστε η παρουσία του - και μόνο! - να κατανύσσει και να εισάγει τον αδελφό του στην ορθόδοξη πίστη της Εκκλησίας.

Η ημέρα, λοιπόν, της Κυριακής της Ορθοδοξίας είναι δυνατόν να κατανοηθεί μόνο μέσα από την προοπτική του συνεπούς και ακλινούς πνευματικού αγώνα. Ο όσιος Θεόδωρος ο Στουδίτης χρησιμοποιούσε την έκφραση μαρτύριον Ορθοδοξίας επιχειρώντας να ταυτίσει την ακρίβεια της πίστεως με το μαρτύριο υπέρ αυτής(8). Ο χριστιανός προσδιορίζεται ως ορθόδοξος μέσα από την προσευχή και την ταπείνωση (ως μητέρα των υπολοίπων αρετών), γιατί όποιος προσεύχεται, μετέχει στη χάρη του Θεού και αυτό σημαίνει ότι προάγεται στη θεολογία, ως κοινωνίας Θεού και ανθρώπου, ακόμη και αν στερείται των ειδικών σπουδών.

Ο απόλυτος χαρακτήρας της Ορθοδοξίας της Εκκλησίας.

Είναι λοιπόν προφανές ότι η Εκκλησία κατά την Α΄ Κυριακή των Νηστειών προβάλλει την ημέρα της Ορθοδοξίας, καλώντας τον άνθρωπο να εισέλθει σε εσωτερική διαλεκτική με τον εαυτό του, ώστε να αποκτήσει επίγνωση του εάν μετέχει της ακρίβειας της πίστεως ή αξιολογεί την πίστη υπό το πρίσμα του δικού του θελήματος. Διότι ο τρόπος που παραδίδεται η ορθόδοξη πίστη, κατά το Συνοδικό της Ορθοδοξίας, είναι ο τρόπος να υπάρχει η Εκκλησία. Οι προφήτες «είδον», οι απόστολοι «εδίδαξαν», η Εκκλησία «παρέλαβε», οι διδάσκαλοι «εδογμάτισαν», η Οικουμένη «συμπεφρόνηκεν».

Επομένως το μέλος της Εκκλησίας, πεπαιδευμένο ή απλούν, δεν υποτάσσεται με βασανιστικό τρόπο σε απαρχαιωμένες αξίες και ιδανικά, αλλά εν ταπεινώσει βιώνει την αλήθεια ως ένταξή του στην μακραίωνη αλυσίδα που έχει ως αφετηρία της τους Δικαίους του Θεού και συνεχίζει με τους Προφήτες, τους Αποστόλους τους Πατέρες και τις Συνόδους της Εκκλησίας. Κάθε μέλος της Εκκλησίας, οφείλει εν υπακοή να εντάσσει τον εαυτό του στην Παράδοση αυτή και εντέλει να καθίσταται μέρος αυτής.

Κατ’ αυτό τον τρόπο, η διδασκαλία της Εκκλησίας παραδίδεται στον εκάστοτε φορέα της «ανόθευτη» και κατά τον ίδιο τρόπο (παραλαβή-παράδοση), αυτός οφείλει να τη διαφυλάξει «ανόθευτη», ώστε κατά την ώρα της διαδοχής, να την παραδώσει ακεραία και αλώβητη στους μαθητές του, υπό την ευρεία ή τη στενή έννοια.

… Ανανέωση;

Ακριβώς, η εν ταπεινώσει εγκατάλειψη κάθε ναρκισσιστικής βεβαιότητας ότι το μέρος (ο πιστός) μπορεί να διεκδικεί την αλήθεια (την οποία κηρύσσει η Εκκλησία, δηλαδή το Όλον), εγγυάται την ανανέωση της Παραδόσεως και τη βεβαιότητα ότι η Ορθοδοξία είναι απόλυτη διότι αποτελεί τον μόνο τρόπο υπάρξεως για τον Χριστιανό. Διότι το μέλος της Εκκλησίας που ματώνει (θυσιάζοντας το θέλημά του για να μην παρασυρθεί από τους ψιθύρους που τον προτρέπουν να υπερυψωθεί ως Θεός!)(9) για να λάβει πνεύμα, μεταγγίζει αυτή τη βιωματική του πείρα στο Σώμα της Εκκλησίας και τότε η ανανέωση είναι ουσιαστική και όχι υπόθεση σχεδίου εργασίας. Διότι ο ίδιος έχει προηγουμένως καταστήσει τον εαυτό του μαρτύριον Ορθοδοξίας(10)!

1. Πρβλ. Ιω Καρμίρη, Τα Δογματικά και Συμβολικά Μνημεία της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας, τ. Ι, εν Αθήναις 1960, σ. 244.

2. Βαρσανουφίου και Ιωάνου του προφήτου, Αποκρίσεις και επιστολαί, 536, F. Neyt and P. de Angelis-Noah, Correspondance, τ. ΙΙ, 2, Sources chrétiennes 451, Les éditions du cerf, Paris 2001, σ. 680.

3. Αββά Δωροθέου, Διδασκαλίαι διάφοροι, ΙΙΙ, 42, L. Regnault - J. de Préville, Dorothée de Gaza. Oeuvres spirituelles, S.C. 92, Les éditions du cerf, Paris 1963σ. 212.

4. Εβρ. 11, 36-38.

5. Αποφθέγματα Πατέρων, Αββά Λογγίνου, 5, PG 65, 257B.

6. Κ. Κορναράκη, Η θεολογία των ιερών εικόνων κατά τον όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, Εκδ. Επέκταση, Κατερίνη 1998, σ. 319 κ.εξ.

7. Κατήχησις Μικρά, 51, Α. Mai – I. Cozza-Luzzi, Novae Patrum Biliotheca 9.1, Romae 1888, σ. 123. Πρβλ. Εβρ. 10, 23.

8. Πρβλ. Κ. Κορναράκη, Η θεολογία των ιερών εικόνων κατά τον όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, σσ. 313-328.

9. Πρβλ. «και έσεσθε ως θεοί» (Γεν. 3, 5).

10। Πρβλ. «Ου τι αν ην χάριστρον, τοσούτους αδελφούς ημών, μέχρι γαρ εκατοντάδος και προς ο αριθμός πρόεισιν δίκην αστέρων διαλάμψαντας, εφ οις τόποις περιερρίφησαν, εκείσε καταλελοιπέναι τοις τε νυν και τοις μετέπειτα εις μαρτύριον ορθοδοξίας τα εαυτών ιερά σώματα» (Κατήχησις Μικρά, 36, Α. Mai – I. Cozza-Luzzi, σ. 86).

.zoiforos

Μοναχός Μωϋσής Αγιορείτης, Μια απάντησις εις την Ακαδημίαν Θεολογικών Σπουδών Βόλου

Τοῦ Μοναχοῦ Μωυσέως Ἁγιορείτου.

Η Ἀκαδημία Θεολογικῶν Σπουδῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Δημητριάδως, σὲ ἀπάντησή της σὲ πρόσφατα δημοσιεύματα, σχετικὰ μὲ ἀρνητικὲς κριτικὲς σὲ συνέδριά της, ὡς ἄλλος ἀρχάγγελος φωνάζει: «Στῶμεν καλῶς…»!Μήπως πρὸς τὴν Ἀκαδημία θὰ ἔπρεπε ν᾽ ἀπευθυνθεῖ ἡ προσταγὴ αὐτή;

Ἡ δεκάχρονη παρουσία τῆς Ἀκαδημίας ἔχει δημιουργήσει ἀρκετὰ προβλήματα καὶ σχετικὰ σχόλια.Ὡς ἀναφέρει, δὲν διεκδικεῖ κανένα ἀλάθητο—ἂν ἦταν ποτὲ δυνατόν;— ἀλλὰ ἐνίοτε φέρεται διὰ τῶν ἐκπροσώπων της καὶ τῶν δηλώσεών τους νὰ τὸ κατέχει. Ἐπειδὴ καὶ ἡ ταπεινότητά μου παρακινήθηκε νὰ γράψει κάτι γιὰ τὸ ἐπίμαχο συνέδριο τῆς «μεταπατερικῆς θεολογίας, ἀναγκάζεται νὰ καταθέσει λόγο ταπεινό, ἐγκάρδιο, μὲ πόνο ψυχῆς καὶ ἂς χαρακτηρισθεῖ «δημοσιογραφικός», «κατηχητικός», ἢ καὶ «ζηλωτικός».Ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως δὲν ἔχουμε ἀπολύτως τίποτε μὲ τὸ πρόσωπο τοῦ οἰκείου Ἐπισκόπου, μὲ τὸν ὁποῖο γνωριζόμεθα ἀπὸ ἐτῶν, καὶ πολλὲς φορὲς συζητήσαμε καὶ μάλιστα μὲ σεβασμὸ ἐκφράσαμε ἐντελῶς ἀντίθετες ἀπόψεις μας, μίλησα στὴν ἐπαρχία του ἀρκετές φορές, ἀλλὰ καὶ σ᾽ ἐκπομπές του στὸ ραδιόφωνο καὶ τὴν τηλεόραση.Νομίζουμε ὅμως ὅτι φέρει εὐθύνη γιὰ τοὺς ὁμιλητὲς καὶ τὶς ἀπόψεις τους, ποὺ προσκαλοῦνται στὴν Ἀκαδημία.Τί θὰ μποροῦσε νὰ προσφέρει στοὺς Ὀρθοδόξους μία ἐπισκοπίνα ἀγγλικανίδα; Ὅπως ὑπάρχει ἐλευθερία λόγου στὴν Ἀκαδημία, ὑπάρχει ἐλευθερία καὶ γιὰ κρίσεις. Ἢ ὄχι;

Ἐμεῖς οὔτε κακόβουλοι, οὔτε κακοπροαίρετοι, οὔτε ἀνώνυμοι, οὔτε ὄψιμοι ὑπερασπιστὲς τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἀλήθειας, οὔτε συκοφάντες, οὔτε τρομοκράτες, οὔτε φονταμενταλιστές εἴμεθα. Κληρικοὶ καὶ μάλιστα Ἱεράρχες, θεολόγοι καὶ ἁπλοὶ ἄνθρωποι δὲν μποροῦν νὰ ἔχουν μία διαφορετικὴ γνώμη; Γιατὶ νὰ χάνεται τόσος χρόνος σὲ ἀναζητήσεις, ἀναθεωρήσεις, νεολογισμούς, παρατηρήσεις, παραδοσιοφοβίες, γκρίνιες καὶ φλυαρίες; Δὲν ὑπάρχουν τόσα οὐσιαστικά, ζωντανά, σημαντικὰ θέματα ὀρθοδόξου οἰκοδομῆς, πλούσιου ἁγιοπατερικοῦ λόγου καὶ τρέχουμε στοὺς κυρίους καὶ τὶς κυρίες τῆς Δύσης καὶ τῆς Ἀνατολῆς, γιὰ νὰ μὴ μᾶς ποῦν ὅτι εἴμαστε κλεισμένοι στὸ καβούκι μας;

Τώρα δίνεται ἄλλη ἐξήγηση στὸ ὅρο «μεταπατερικὴ» θεολογία. Ἡ Θεολογία μας πάντα εἶναι μόνο μία· ἡ Ὀρθόδοξη, τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, τῶν Ἁγίων Πατέρων καὶ τῶν Ἱερῶν Συνόδων.Δὲν ὑπάρχει προπατερικὴ καὶ μεταπατερικὴ θεολογία. Μὴ παίζουμε μὲ τὶς λέξεις σὲ μία συνεχῆ εὐσεβῆ φλυαρία. Δὲν ὑπάρχει κριτικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ ἀνάγνωση τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας μας, ἀλλὰ ταπεινὴ μελέτη, ἐντρύφηση καὶ σπουδή. Ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος κι ἂς μὴ σπαταλᾶται σὲ μωρὲς συζητήσεις καὶ κενολογίες. Αὐτὸ ἔλειπε τάχα νὰ κριθεῖ στὸ ὡς ἄνω συνέδριο καὶ τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως! Ὁ ἐκκλησιαστικὸς τρόπος τοῦ θεολογεῖν εἶναι στὴν ἄσκηση, τὴ νήψη, τὴν προσευχή, τὴ μελέτη, τὴν κάθαρση καὶ τὸν φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Τὰ ὀρθόδοξα δόγματα ἔχουν ἄριστα διατυπωθεῖ, σαφῶς ἐκφρασθεῖ καὶ δὲν χρειάζονται οὔτε ἐπιδέχονται καμίας νέας ἐπανερμηνείας. Ἡ παράδοση εἶναι ὅτι λέει καὶ ὁ σοφὸς π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ καὶ ἄλλοι ὁμόφρονές του. Δὲν εἴμεθα παραδοσιόπληκτοι, ρωμαντικοὶ καὶ ἀφελεῖς, οὔτε φοβόμαστε τὴ συντηρητικότητα.

Φοβόμαστε τὸν παράξενο μοντερνισμό, τὸν περίεργο ὀρθολογισμὸ καὶ τὴ μετ᾽ ἐπάρσεως πρωτοτυπία.

Ἡ εὐλάβεια, ἡ εὐσέβεια, ἡ ἁπλότητα, τὸ ἀρχαῖο ἦθος δυστυχῶς θεωροῦνται ἀπὸ τοὺς μεγάλους θεολόγους τῶν Ἀκαδημιῶν νοσηροὶ συναισθηματισμοί, ὑποκειμενικὲς ἀκρότητες, δημοσιογραφικὸ ἐπίπεδο καὶ ἄκρατος ζηλωτισμός.

(Ἀπόπειρες λαθεμένης κριτικῆς προσέγγισης τῶν Ἁγίων Πατέρων μας, μᾶς ἔδωσαν βιβλία ὡς τοῦ Ἀρχιμ. Ἰωάννου Ἀρσενιάδη πρόσφατα). Ἦταν λάθος ἡ πλατύτερη διάδοση κι ἐκλαΐκευση τῶν Πατέρων καὶ ἀποτελεῖ «συρμὸ» καὶ «κατεστημένο»; Μὰ τὶ ἄλλο ἀκόμη θ᾽ ἀκούσουμε; Κάθε συντηρητικὸς εἶναι φονταμενταλιστής; Κάθε πατριώτης ρατσιστής; Μποροῦν νὰ θεολογοῦν μόνο οἱ μοντέρνοι, οἱ προοδευτικοὶ καὶ οἱ οἰκουμενιστές; Ποιὸς εἶπε πὼς μόνο ὁ γραπτὸς λόγος κρίνεται καὶ ὄχι ὁ προφορικός;

Μακάρι τὰ προφορικὰ λάθη νὰ τυπωθοῦν διορθωμένα στὰ πρακτικὰ τοῦ συνεδρίου. Εἴμεθα ὁλόψυχα ὑπὲρ τῆς οἰκουμενικότητος τῆς Ὀρθοδοξίας. Συμφωνοῦμε μὲ τὴν καταδίκη τοῦ ἐθνοφυλετισμοῦ. Τ᾽ ὅτι ὁ οἰκουμενισμὸς εἶναι παναίρεση τὸ εἶπε ὁ Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς. Παρελθόν, παρὸν καὶ μέλλον μέσα στὴ θεία Λειτουργία εἶναι ἕνα. Ποτὲ τὸ ἕνα δὲν λειτουργεῖ σὲ βάρος τοῦ ἄλλου. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν ἔχει ἀνάγκη ἀναγεννήσεως, ἀλλὰ κυρίως οἱ ἐκπρόσωποί της. Τοὺς Πατέρες δὲν τοὺς προδίδει ὅποιος τοὺς μελετᾶ καὶ ἀκολουθεῖ, ἀλλὰ ὅποιος τοὺς διορθώνει καὶ παρερμηνεύει κατὰ τὸ δοκοῦν. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία δὲν ἦταν οὔτε εἶναι κατὰ τῶν διαλόγων. Σημασία ὅμως μεγάλη ἔχει τὸ πῶς γίνονται. Μὴ ἡ ἀγάπη εἶναι σὲ βάρος τῆς ἀλήθειας. Νὰ συζητήσουμε, λένε, αὐτὰ ποὺ μᾶς ἑνώνουν καὶ ὄχι αὐτά, ποὺ μᾶς χωρίζουν. Πρὸς τί; Γιὰ νὰ ταξιδεύουν, καὶ νὰ κουβεντιάζουν ἀτελείωτα; Δὲν νομίζω ὅτι εἶπε κανεὶς ὅτι πρόκειται γιὰ προδοσία τῆς πίστεως, ἀλλὰ γιὰ νὰ εἴμεθα σοβαροὶ καὶ εἰλικρινεῖς, ποιὸ εἶναι τὸ οὐσιαστικὸ κέρδος μετὰ τόσων δεκαετιῶν διαλόγους;

Μπορεῖ κανεὶς ν᾽ ἀναφέρει πλῆθος χωρίων ἀποστολικῶν, ἁγιογραφικῶν καὶ ἁγιοπατερικῶν, ποὺ μιλοῦν αὐστηρότατα γιὰ παραίτηση μετὰ ἀπὸ κάθε πρώτη καὶ δεύτερη νουθεσία καὶ ἀποφυγὴ στοὺς ἀμετάπιστους αἱρετικοὺς καὶ αὐτοῦ τοῦ χαιρετισμοῦ. Οἱ ἱεροπρεπεῖς Κολλυβάδες καὶ μάλιστα οἱ Ἅγιοι Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης καὶ Ἀθανάσιος ὁ Πάριος ἔχουν ἐντελῶς ἀντίθετες ἀπόψεις ἀπὸ αὐτές, ποὺ ἀναφέρονται σὲ συμπροσευχὲς καὶ δόση ἀντιδώρου.

Δὲν πιστεύω ὅτι οἱ λόγοι αὐτοὶ τῶν Ἁγίων μας, ὡς καὶ τῶν ἁγίων Νεκταρίου Πενταπόλεως καὶ Ἰουστίνου Πόποβιτς, ὅτι εἶναι «ἀθεολόγητες κορῶνες». Ὅτι οἱ μακαριστοὶ Γέροντες Ἱερώνυμος Σιμωνοπετρίτης, Φιλόθεος Ζερβάκος, Γαβριὴλ καὶ Θεόκλητος Διονυσιάτες, Παΐσιος Ἁγιορείτης, Ἐφραίμ Κατουνακιώτης καὶ ἄλλοι πολλοὶ εἶναι «φωνασκοῦσες καὶ θορυβώδεις ζηλωτικὲς μειοψηφίες». Ὅλοι οἱ Ἁγιορεῖτες εἶναι ἀντιοικουμενιστές.

Ἡ Ὀρθοδοξία στὴ Δύση δὲν ἔγινε γνωστὴ ἀπὸ τὸ «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν» ἀλλὰ ἀπὸ ἱερὲς μορφὲς τῶν μεγάλων Ρώσων Θεολόγων τῆς διασπορᾶς· τοῦ Γέροντος Σωφρονίου Σαχάρωφ, τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου Μαξίμοβιτς, τοῦ π. Νικολάου Πεκατώρου, τοῦ π. Σεραφεὶμ Ρόουζ, τοῦ π. Πλακίδα Ντεσιλὲ στὴ Γαλλία καὶ τοῦ π. Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου στὴν Ἀμερική. Ὁ π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ ἔλεγε πὼς πηγαίνουμε στοὺς διαλόγους ὡς ἱεραπόστολοι τῆς μόνης Ἀλήθειας.

Τὸ αὐτὸ ἔλεγε καὶ ὁ μεγάλος θεολόγος μας π. Ἰωάννης Ρωμανίδης. Προσπαθοῦμε κι ἐμεῖς νὰ κατανοήσουμε, γιατὶ ἡ Ἀκαδημία Θεολογικῶν Σπουδῶν νὰ μὴ στραφεῖ σὲ τόσα πολλὰ ἄλλα θέματα, ποὺ τόσο μεγάλη ἀνάγκη ἔχει ὁ τόπος, οἱ καιροί, οἱ πιστοί, οἱ ἀναζητητὲς τοῦ γνήσιου, τοῦ ἀτόφιου, τοῦ ἀληθινοῦ, τοῦ ὡραίου, τοῦ ἱεροῦ, τοῦ ὀρθοδόξου. Τὴν Ἐκκλησία δὲν τὴ σώζει καὶ διορθώνει οὔτε ἡ Ἀκαδημία τοῦ Βόλου οὔτε κανένας φιλόδοξος σωτήρας. Τὴν Ἐκκλησία διατηρεῖ ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ποὺ εἶναι ὁ Λυτρωτὴς καὶ Σωτήρας τοῦ σύμπαντος κόσμου.

Γίναμε κι ἐμεῖς οἱ μικροί, κατὰ τὴν ὄχι καὶ τόσο ψύχραιμη ἀπάντηση τῆς Ἀκαδημίας, ἀνόητοι καὶ ἀφήσαμε «τὸν κανόνα τῆς νήψης, τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς προσευχῆς, γινόμενοι πιὸ κοσμικοὶ καὶ ἀπὸ τοὺς κοσμικούς, ποὺ παραδόθηκαν στὴν τύρβη καὶ τὶς μέριμνες τοῦ αἰῶνος τούτου, «ὑπερασπιζόμενοι, ὑποτίθεται, τὴν Ὀρθοδοξία», ἢ ποὺ ὑπέκυψαν στὸ δέλεαρ τῆς δημοσιογραφικῆς καὶ πολεμικῆς γραφῆς». Ἂν χειροκροτούσαμε σὲ ὅλα τὴν Ἀκαδημία, θὰ εἴμασταν τότε καλοὶ καὶ ἀληθινοὶ μοναχοί; Ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς εἶπε: «Τὸ κακὸ θὰ ἔλθει ἀπὸ τοὺς γραμματισμένους». Φυσικὰ οὐδόλως συμφωνοῦμε μὲ ὅσους ὑβρίζουν. Ἀπτόητα μπορεῖ νὰ συνεχίζει ἡ Ἀκαδημία τὴν πορεία καὶ τὸ ἔργο της. Ἂς μὴ φοβᾶται κι ἐνοχλεῖται ἀπὸ τὶς ἀντιδράσεις.

Ἀφοῦ ἔχει ἤρεμη συνείδηση ὅτι πράττει ἀγαθά, ἂς μὴ χρησιμοποιεῖ ἐκφράσεις, ποὺ δὲν θέλει νὰ τῆς ἀποδίδουν. Ἐμεῖς, δὲν κάνουμε «ἱεροεξαταστικοῦ τύπου ἐπιθέσεις καὶ συκοφαντίες», ἀλλὰ ταπεινὰ προσυπογράφουμε τὸν λογισμό μας, παρακαλώντας θερμὰ γιὰ ἀναθεώρηση κάποιων θέσεων, ποὺ ἀντιβαίνουν στὴν παράδοση τῆς ὀρθόδοξης θεολογίας, τῆς θείας λατρείας καὶ τῆς ζωῆς τῶν πιστῶν, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ πρέπει νὰ σκανδαλίζουμε. Μπορεῖ νὰ εἶναι συντηρητικοί, ἀντιοικουμενιστές, ὄχι σπουδαῖοι θεολόγοι, ἀλλὰ εἶναι ἄνθρωποι πιστοί, ἀδελφοὶ ἐλάχιστοι, πρόσωπα ἱερά. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μὲ τὴν παραδοσιακὴ καὶ διακριτικὴ στάση της δὲν περιθωριοποιήθηκε ἐπὶ τόσους αἰῶνες. Νομίζετε ὅτι μὲ τὶς ἀλλαγές, τὶς καινοτομίες, τὶς ἐκπτώσεις, τὶς συντομεύσεις, τὶς ἁπλοποιήσεις, τὶς μεταφράσεις καὶ ἁπλουστεύσεις θὰ κυριαρχήσετε στὸν 21ο αἰώνα;

Καταργήθηκαν τὰ ἰδιόρρυθμα Μοναστήρια καὶ ἔγιναν ὅλα κοινόβια, ὁ κόσμος τρέχει στὶς Ἱερὲς Μονές, στὶς ἀγρυπνίες, στὸ Ἅγιον Ὄρος, στοὺς Γέροντες. Ὑπάρχει φιλομόναχο καὶ φιλασκητικὸ πνεῦμα στὸν λαὸ τοῦ Θεοῦ. Μίλησα μὲ παιδιὰ στὰ σχολεῖα καὶ μοῦ εἶπαν ὅτι θέλουν ἱερεῖς καλούς, παραδοσιακούς, ἁγίους, νὰ μυρίζουν λιβάνι καὶ ὄχι κολώνια.

Ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν θὰ συρρικνωθεῖ μὲ τὴν ἁγιότητα, ποὺ τελικὰ εἶναι τὸ μόνο ζητούμενο. Ἔχουμε ἀνάγκη μεγάλη ἀπὸ Ἁγίους. Γράφοντας τὰ παραπάνω δὲν τὰ βάζουμε μὲ κανένα προσωπικά. Γιατὶ ἄλλωστε;Δὲν συμφωνοῦμε μὲ ὁρισμένες ἰδέες καὶ δὲν νομίζουμε ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ τὸ καταθέσουμε. Εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ διαλόγου. Ὁ διάλογος ἐπιτέλους ν᾽ ἀρχίσει μὲ τὸν Θεό, τὸν ἑαυτό μας καὶ τὸν ἐγγὺς πλησίον, ἀποφεύγοντας τὰ φοβερὰ ἄκρα τοῦ οἰκουμενισμοῦ καὶ τοῦ ζηλωτισμοῦ κατὰ τὸν π. Ἐπιφάνιο Θεοδωρόπουλο.

«Ορθόδοξος Τύπος», 11/03/2011

Εκδήλωση για τον άγιο Μάξιμο Γραικό

μέρος 6

Τελειώνουμε το αφιέρωμά μας στην εκδήλωση για τον άγιο Μάξιμο τον Γραικό, που διοργάνωσε το «Ινστιτούτο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός». Στο τελευταίο αυτό πέμπτο μέρος μπορείτε να δείτε την τελετή απονομής Επαίνου στον κ. Κωνσταντίνο Τσιλιγιάννη, ειδικό ιστορικό ερευνητή για το βίο και το έργο του αγίου Μαξίμου του Γραικού, από τον σεβαστό Γέροντα Εφραίμ της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου.
vatopaidi.

Προσκυνητής στη μακρινή Αλάσκα στα μέρη που περπάτησε ο Αγ.Γερμανός της Αλάσκας

Φτάνοντας στην άκρη του κόσμου,σ'ένα μέρος ειδωλολατρικό,στα πλαίσια μιας ορθόδοξης αποστολής η οποία είχε ξεκινήσει από τη Μονή Βαλαάμ το 1764 προς την Αλάσκα-γη ρωσική τότε-ο Άγιος Γερμανός έφερε μαζί του δυό πράγματα:Την ευχή του Ιησού και ένα αντίγραφο της Φιλοκαλίας στα σλαβονικά μεταφρασμένη από τον Άγ.Παίσιο Βελιτσικόφσκυ στη Μονή Νεάμτς.Εξ'άλλου μια τοιχογραφία στο εκκλησάκι του που βρίσκεται στο νησί Σπρούς γράφει:«The repose of Saint Herman on the day of his beloved St.Paisius»(Ο Άγιος Γερμανός εκοιμήθη την ημέρα που τιμούμε τη μνήμη του αγαπητού του Αγ.Παισίου

18 Φεβρουαρίου 2009
Στα παγωμένα νερά του Ειρηνικού Ωκεανού,πάνω σε μια μηχανοκίνητη βάρκα,κατευθυνόμαστε προς το νησί Σπρούς,αναζητώντας τα μέρη όπου έζησε ο Άγ.Γερμανός της Αλάσκας,ο πρώτος ορθόδοξος άγιος της Αμερικής.Όταν οι μοναχοί της Μονής Πλάτινα της Καλιφόρνιας άκουσαν ότι θέλουμε να πάμε στην Αλάσκα αυτήν την περίοδο(ήταν Φεβρουάριος)γέλασαν συγκαβατικά.:''Να ξέρετε ότι και το καλοκαίρι μπορείς να μείνεις αποκλεισμένος στο νησί Κόντιακ για μία εβδομάδα,μέχρι να γίνει κατάλληλος ο καιρός για να ταξιδέψεις μέχρι το νησί του Αγ.Γερμανού!Ο ωκεανός δεν σε δέχεται οποτεδήποτε...Ας γίνει όμως το θέλημα του Αγ.Γερμανού!''Έτσι μας είπαν αργότερα και οι νεαροί ορθόδοξοι αμερικανοί μοναχοί,οι οποίοι βρίσκονται απομονωμένοι στον Ειρηνικό Ωκεανό όπως κάποτε οι πρώτοι μοναχοί στην έρημο της Αιγύπτου ή ο Άγ.Νείλος Σόρσκυ στην απεραντοσύνη της τούνδρας της Βόρειας Ρωσίας
Τόσο η σκήτη στο νησί Νίλους(όπου μονάζουν τέσσερις μοναχές,όσο και η σκήτη του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο νησί Σπρούς(όπου μονάζουν τρεις μοναχοί)είναι μετόχια του μοναστηριού του Αγ.Γερμανού που βρίσκεται στην Πλάτινα της Καλιφόρνια.
17 Φεβρουαρίου 2009
Έφτασα με το φέρυ-μπώτ στο νησί Κόντιακ στο Saint Paul Harbour.Η πρώτη μας στάση ήταν στην πρωτεύουσα του νησιού στο Monk's Rock Cafe,το καφενείο της Ακαδημίας του Αγ.Ιννοκεντίου,στο οποίο απασχολούνται νεαροί ορθόδοξοι αμερικάνοι.Αγόρασα όσες εικόνες του Αγ.Γερμανού βρήκα.Καμία δεν υπήρχε δυο φορές επειδή κανείς δεν περίμενε να έρθουν προσκυνητές τέτοια εποχή,έτσι δεν είχαν κάνει νέες παραγγελίες.Συνήθως οι προσκυνητές φτάνουν στηνΑλάσκα από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο,όπως και όλοι οι τουρίστες.
Το απόγευμα έκανα την πρώτη απόπειρα να περάσουμε με μια μηχανοκίνητη βάρκα στο νησί Σπρούς.Αν και τα νερά φαινομενικά ήταν ήρεμα,βγαίνοντας στα ανοιχτά η θάλασσα άρχισε να φουρτουνιάζει,έτσι αναγκαστήκαμε να επιστρέψουμε.Παγωμένη και απογοητευμένη,ρώτησα τον π.Μαρτύριο που με συνόδευε:«Εξαιτίας των αμαρτιών μας δεν φτάσαμε άραγε σήμερα στο νησί του Άγ.Γερμανού»;...Χαμογέλασε με την ερώτησή μου...Όλοι οι άνθρωποι της θάλασσας ξέρουν ότι ο καιρός είναι απρόβλεπτος...Μου απάντησε:«Ήταν μια μικρή περιπέτεια στην Αλάσκα.Εαν αύριο εσείς φτάσετε στον προορισμό σας και εγώ όχι(θα έφευγε το πρωί προς την Πλάτινα)αυτό σημαίνει ότι φταίνε οι δικές μου αμαρτίες;!
 

Το λείψανο του Αγ΄Γερμανού της Αλάσκας

Για να με παρηγορήσει τηλεφώνησε στον καθεδρικό Ναό της Αναστάσεως του Κόντιακ,γαι να πάμε να προσκυνήσουμε τα λείψανα του Αγ.Γερμανού της Αλάσκας.Μέχρι να φτάσουμε από το λιμάνι στην εκκλησία,ο πατέρας Ιννοκέντιος-ένας νεαρός και πράος ιερέας-ήδη μας περίμενε καθαρίζοντας νοικοκυρεμένα την είσοδο από το χιόνι.Κοιτάζοντας τον με πόσην ευλάβεια ανοίγει την λάρνακα του Αγ.Γερμανου,κατάλαβα τι σημαίνει να αγαπάς με όλη σου την ψυχή εκείνον που είναι προστάτης σου κάθε λεπτό της ζωής σου!Ο π.Ιννοκέντιος αρνήθηκε να πάρει διαβατήριο και έτσι μια ολόκληρη ζωή θα μείνει κοντά στον αγαπημένο του Άγ.Γερμανό!Στην εκκλησία αυτή υπάρχει και η εικόνα της Παναγίας,στην οποία προσευχόνταν ο Άγ.Γερμανός Την επόμενη ημέρα το πρωί,κάναμε νέα απόπειρα για να διασχίσουμε τα 18χλμ που μας χώριζαν από το απομονωμένο νησί του Πεύκου,εκεί όπου αποτραβήχθηκε ο Άγ.Γερμανός μαζί με τα παιδιά των Αλεουτίων τα οποία είχε βαπτίσει και πάρει υπό την προστασία του μετά τον θάνατο των γονέων τους από επιδημία.Αυτήν τη φορά τα νερά του Ειρηνικού ήταν ήρεμα...Κοντά στο νησί Sprouce ξεπροβάλει ξαφνικά ο μυτερός Monk's Rock(ο βράχος του μοναχού)Στο νερό πλέουν πολλά φύκια,ενώ ένα ελάφι ξεπροβάλει μέσα από τα δέντρα κοντά στο ξύλινο εκκλησάκι το οποίο βλέπουμε από μακρυά.Μόλις έχουμε αφήσει πίσω μας μια αποικία φωκιών,σε έναν κολπίσκο ο οποίος ανήκει αποκλειστικά σ'αυτές.Η ημέρα είναι ηλιόλουστη,χωρίς ίχνος ομίχλης!

Ο τάφος του Αγ.Γερμανού της Αλάσκας

Ο π.Αντριους-ο αμερικανός μοναχός ο οποίος έξι μήνες μένει στην Πλάτινα εργαζόμενος ως τυπογράφος και έξι μήνες στο νησί Sprouce στη σκήτη του Αγ.Μιχαήλ-διασχίζει με ακρίβεια τα νερά του ωκεανού,ψάχνοντας με το μάτι το κατάλληλο μέρος για να σταματήσουμε.Βρισκόμαστε στην νότια πλευρά του νησιού Sprouce,στη Monk's Lagoon.Εδώ έζησαν ο ΆγΓερμανός με τα παιδιά.
Η σκήτη του Αγ.Μιχαήλ είναι κτισμένη στην κορυφή ενός λόφου στο μέσον του νησιού,ενώ η περιοχή Ouzinkie,όπου ζουν οι απόγονοι των ορθοδόξων ορφανών,βρίσκεται στο βορειότερο μέρος του νησιού.Στο Όρος Άγ.Γερμανός,η ορθόδοξη κοινότητα του Κόντιακ έστησε το 2007 έναν ατσάλινο σταυρό ύψους επτά μέτρων,σχεδιασμένος ώστε να αντέχει στους ανέμους οι οποίοι κινούνται με 160 χλμ την ώρα.Στο υπόλοιπο νησί βρίσκεις μόνο δάση με πεύκα.
Το εκκλησάκι της Υπαπαντής του Κυρίου ,το έκτισαν οι μοναχοί στην νότια πλευρά του νησιού,χωρίς οι μοναχοί να γνωρίζουν ακριβώς το σημείο όπου βρισκόνταν ο ναός αρχικά.Πρόκειται για μια πολύ μικρή εκκλησία μέσα στην οποία είναι αγιογραφημένος ο βίος του Αγ.Γερμανού:Η άφιξη του 13χρονου-μετέπειτα αγίου-στο Σαρώφ.Ο Άγ.Γερμανός ταίζοντας μια αρκούδα -όπως κάποτε ο Άγ.Σεραφείμ-(μόνο που οι αρκούδες στο Κόντιακ είναι διάσημες για το ύψος τους,φτάνουν τα τρία μέτρα!).Ο Άγ.Γερμανός δείχνοντας στα παιδιά που θα ζήσουν.Το θαύμα του Άγ.Γερμανού,ο οποίος σταμάτησε τα νερά λιτανεύοντας μια εικόνα της Παναγίας.Τα ορφανά στο προσκεφάλι του αγίου,λίγο πριν πεθάνει,γεγονός που συνέβη κατά την ημέρα μνήμης του αγαπημένου του Αγ.Παισίου Βελιτσικόφσκυ(15 Νοεμβρίου)
Περπατώντας σ'αυτό το παράξενο ντεκόρ-βγαλμένο λες από άλλον κόσμο-ενός δάσους ντυμένου με τις πράσινες βελόνες των πεύκων ακόμα και στο μέσο ενός πολικού χειμώνα,ακολουθούμε τα ίχνη του Αγ.Γερμανού προσκυνώντας τις εικόνες που έχουν τοποθετήσει στους κορμούς των δέντρων.'Ολο το νησί μοιάζει με ένα απέραντο μοναστήρι,εξ'άλλου ο Αγ.Γερμανός το είχε ονομάσει Νέο Βαλαάμ...

Εξαιτίας της υγρασίας τα βρύα καλύπτουν το κάθε κλαδάκι σε μια αρμονική συμβίωση με τα δέντρα στα οποία δεν αφήνει ούτε ένα εκατοστό εκτεθειμένο στον ήλιο,στον αέρα
Φτάνουμε στο παρεκκλήσι με την εικόνα της Παναγίας της Καλούγκα(ΕΔΩ),όπου βρίσκεται το κελί και ο τάφος του αρχιμανδρίτου Gherasim Schmaltz(ρώσος ο οποίος από το 1935 ζούσε απομωνομένος στο νησί Sprouce)και έπειτα πιο βαθειά στο δάσος βρίσκουμε το ναο τον αφιερωμένο στους Αγίους Σέργιο και Γερμανό τους ιδρυτές της Μονής Βαλαάμ(10ος αιώνας)κοντά στη λίμνη Λαντόγκα.Εδώ σ'αυτόν τον ναό βρίσκεται ο τάφος του Αγ.Γερμανού
Φεύγοντας ο π.Αντριάν μου έδειξε την πηγή του Αγ.Γερμανού και το μέρος όπου γίνεται ετήσια λειτανία-προσκύνημα στις 9 Αυγούστου.μέρα της αγιοποιήσεώς του(27 Ιουλίου/9 Αυγούστου).
Μετά από λίγο ο π.Αντριάν μου λέει σκεφτικός:«Αυτή ήταν η πρώτη ηλιόλουστη ημέρα αυτού του χειμώνα,χωρίς ομίχλη και με νερά γαλήνια...Ο Άγ.Γερμανός έδωσε την ευλογία του να έρθετε εδώ!
Κατάλαβα τα λόγια τούτα το ίδιο βράδυ κατά την αναχώρηση μου με το φέρρυ-μπόουτ,όταν για 22 ώρες δεν μπορούσα να βγω στη γέφυρα εξαιτίας του σφοδρού ανέμου,του κρύου και της ομίχλης η οποία είχε κατεβεί στο επίπεδο του νερού!
Αυτή λοιπόν ήταν η Αλάσκα του Φεβρουαρίου!Ίσως ο Άγ।Γερμανός να μαλάκωσε τον καιρό για να χαιρετήσει δια μεσου ημών τη Ρουμανία του αγαπημένου του αγίου Παισίου Βελιτσικόφσκυ!

proskynitis.

Κυριακὴ τῆς συγχωρήσεως, Κήρυγμα τοῦ Μητροπολίτου Ἀντωνίου Sourozh (+)

Κήρυγμα του Μητροπολίτη Αντώνιου Sourozh την Κυριακή της Συγχώρεσης, Μάρτιος 2000.

Word of Metropolitan Anthony on Forgiveness Sunday, March 2000.

Πηγή: Αγία-Ζώνη

Αμέθυστος

Γέροντα, πίνεις γάλα ενώ είναι νηστεία;

Γέροντας Παϊσιος: Ζεσταίνοντας γάλα εν μέσω σαρακοστής

Παναγούδα, το κελί του Γέροντα.

Πιο εδώ είναι δυο επισκέπτες, κι αυτοί από τη Θεσσαλονίκη. Στέκονται όρθιοι, ακουμπώντας στην καστανιά. Πενηντάρηδες κι οι δυο, χλωμοί, στρυφνοί. Φαίνονται να είναι από κάποια παρεκκλησιαστική οργάνωση, γιατί κοιτάζουνε αυστηρά, κάπως επιτιμητικά τον γέροντα και σχολιάζουνε μεταξύ τους χαμηλόφωνα.

Τα παιδιά παίζουνε, κάνουνε φασαρία –οπότε γυρίζει ο Παΐσιος και τα λέει ήρεμα:

«Μην κάνετε θόρυβο, γιατί εδώ δίπλα, κάτω απ’ το χώμα, είναι κρυμμένοι Αμερικανοί και θα ξυπνήσουν και θα ‘ρθουν να μας χαλάσουν την ησυχία μας».

Τα παιδιά σταματούνε, σωπαίνουνε παραξενεμένα.

Ο Γιάννης, απέναντι, γέρνει πλάγια στο βράχο, πάνω στο σάκο του. Ανάβει τσιγάρο.

Οι δυο επισκέπτες, που φαίνονται σκληροί ευσεβιστές, συνεχίζουν να βλέπουν με αποδοκιμασία τον γέροντα που προσέχει να μη φουσκώσει και χυθεί το γάλα. Ώσπου ο ένας δεν αντέχει και λέει στον καλόγερο:

Ταίζοντας τα πουλιά στο κελί του…

«Γέροντα Παΐσιε, είμαστε στις πρώτες μέρες της Σαρακοστής, έχουμε αυστηρή νηστεία, κι εσύ βράζεις να πιεις γάλα;»

Ο γέροντας σωπαίνει. Δεν απαντάει. Πιάνει και κατεβάζει το κατσαρόλι, γιατί το γάλα έβρασε. Μετά πάει στο κελί, φέρνει έξι μικρά, παλιά, πορσελάνινα φλιτζανάκια, τα βάζει μερακλίδικα στη σειρά κι αδειάζει με προσοχή το γάλα μέσα σ’ αυτά. Περιμένει λίγο να κρυώσει, ενώ όλοι τον κοιτάζουνε με απορία, σιωπηλοί.

Οι δυο ευσεβιστές τα βλέπουνε όλα αυτά με αποστροφή, γιατί σκέφτονται ότι αφού είμαστε όλοι εδώ οι επισκέπτες, έξι και τα φλιτζανάκια, άρα και σ’ αυτούς θα τολμήσει ο καλόγερος να προσφέρει γάλα, τέτοιες μέρες σκληρής νηστείας.

Ο γέροντας Παΐσιος παίρνει τα γεμάτα φλιτζανάκια ένα-ένα, τα βάζει σ’ ένα ξύλινο δίσκο, τα κουβαλάει και τ’ αφήνει σε απόσταση εφτά μέτρων, στο χώμα, στην άκρη ενός θάμνου.

Τ’ ακουμπάει όλα εκεί, στη σειρά, έπειτα έρχεται, κάθεται δίπλα μας και αρχίζει να κάνει με το στόμα του κάτι σιγανά, παράξενα σφυρίγματα, κοιτάζοντας προς τους θάμνους.

Δεν περνούνε λίγα λεπτά, και πιο εκεί, μέσα από τα τσαλιά, βγαίνει πολύ προσεκτικά μια οχιά και ύστερα πέντε μικρά φιδάκια –τα παιδιά της.

Κρατάω την αναπνοή μου.

Τα φίδια έρχονται, πλησιάζουν όλα, ένα-ένα, σέρνοντας, περνούνε δίπλα μας, πάνε σιγά-σιγά στα φλιτζανάκια, κι αρχίζουν ήρεμα να πίνουν, να ρουφούνε το πρωινό γάλα τους…

o-nekros.

Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΦΡΑΙΜ ΤΟΥ ΣΥΡΟΥ

Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα αργίας, περιεργίας, φιλαρχίας και αργολογίας μη μοι δώς. Πνευμα δε σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης χάρισέ μοι τω σω δούλω. Ναι Κύριε Βασιλεύ, δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα, και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου· ότι ευλογητός ει εις τους αιώνας των αιώνων.

π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣMEMAN

Αναμεσα σ’ όλες τις προσευχές και τους ύμνους της Μεγάλης Σαρακοστής μια σύντομη προσευχή μπορει να ονομαστεί η προσευχή της Μεγάλης Σαρακοστής। Η Παράδοση την αποδίδει σε έναν από τους μεγάλους δασκάλους της πνευματικής ζωής, τον Άγιο Εφραίμ το Σύρο. Να το κείμενο της προσευχής:

Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα αργίας, περιεργίας, φιλαρχίας και αργολογίας μη μοι δώς. Πνευμα δε σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης χάρισέ μοι τω σω δούλω. Ναι Κύριε Βασιλεύ, δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα, και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου· ότι ευλογητός ει εις τους αιώνας των αιώνων.

Αμήν.

Τούτη η προσευχή λέγεται δύο φορές στο τέλος κάθε ακολουθίας της Μ. Τεσσαρακοστής από τη Δευτέρα ως την Παρασκευή (δεν τη λέμε το Σάββατο και την Κυριακή, όπως θα δούμε και πιο κάτω, γιατί οι ακολουθίες αυτές τις δύο μέρες δεν έχουν το τυπικό της Σαρακοστής). Την πρώτη φορά λέγοντας την προσευχή κάνουμε μια μετάνοια σε κάθε αίτηση. Έπειτα κάνουμε δώδεκα μετάνοιες λέγοντας: «ελέησόν με τον αμαρτωλόν». Ολόκληρη η προσευχή επαναλαμβάνεται με μια τελική μετάνοια στο τέλος της προσευχής.

Γιατί αυτή η σύντομη και απλή προσευχή κατέχει μια τόσο σημαντική θέση στην όλη λατρεία της Μ. Σαρακοστής; Διότι απαριθμεί, μ’ ένα μοναδικό τρόπο, όλα τα αρνητικά και όλα τα θετικά στοιχεία της μετάνοιας και αποτελεί, θα λέγαμε, ένα «κανόνα ελέγχου» του προσωπικού μας αγώνα στην περίοδο της Μ. Σαρακοστής. Αυτός ο αγώνας σκοπεύει πρώτα απ’ όλα στην απελευθέρωσή μας από μερικές βασικές πνευματικές ασθένειες που διαμορφώνουν τη ζωή μας και μας κάνουν πραγματικά ανίσχυρους ακόμα και για να κάνουμε αρχή στροφής στο Θεό.
Η βασική μας ασθένεια είναι η αργία. Είναι η παράξενη εκείνη τεμπελιά και η παθητικότητα ολόκληρης της ύπαρξής μας που πάντα μας σπρώχνει προς τα «κάτω» μάλλον παρά προς τα «πάνω» και που διαρκώς μας πείθει ότι δεν είναι δυνατὸ ν’ αλλάξουμε και επομένως δε χρειάζεται να επιθυμούμε την αλλαγή. Είναι ένας βαθιά ριζωμένος κυνισμός που σε κάθε πνευματικὴ πρόκληση απαντάει με το «γιατί;» και καταντάει τη ζωή μας μια απέραντη πνευματική φθορά. Αυτή είναι η ρίζα όλης της αμαρτίας γιατί δηλητηριάζει κάθε πνευματική ενεργητικότητα στην πιο βαθιά της πηγή.

Το αποτέλεσμα της «αργίας», ειναι η λιποψυχία. Είναι μια κατάσταση δειλίας που όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας τη θεώρησαν το μεγαλύτερο κίνδυνο της ψυχης. Η λιποψυχία, η αποθάρρυνση, είναι η ανικανότητα του ανθρώπου να βλέπει καθετί καλό ή θετικό! Ειναι η αναγωγή των πάντων στον αρνητισμό και στην απαισιοδοξία. Είναι στ’ αλήθεια μια δαιμονικὴ δύναμη μέσα μας γιατί ο Σατανάς είναι βασικὰ ένας ψεύτης. Ψιθυρίζει ψευτιές στον άνθρωπο για το Θεό και για τον κόσμο· γεμίζει τη ζωή με σκοτάδι και αρνητισμό. Η λιποψυχία είναι η αυτοκτονία της ψυχής, γιατί όταν ο άνθρωπος κατέχεται απ’ αυτή είναι εντελώς ανίκανος να δει το φως και να το επιθυμήσει.
Πνεύμα φιλαρχίας ! Φαίνεται παράξενο πως η αργία και η λιποψυχία είναι ακριβώς εκείνα που γεμίζουν τη ζωή μας με τον πόθο της φιλαρχίας. Μολύνοντας όλη μας την τοποθέτηση απέναντι στη ζωή, κάνοντάς την άδεια και χωρίς νόημα, μας σπρώχνουν ν’ αναζητήσουμε αντιστάθμισμα σε μια ριζικά λανθασμένη στάση απέναντι στα άλλα πρόσωπα. Αν η ζωή μου δεν είναι προσανατολισμένη προς το Θεό, αν δεν σκοπεύει σε αιώνιες αξίες, αναπόφευκτα θα γίνει εγωιστική και εγωκεντρική, πράγμα που σημαίνει ότι όλοι οι άλλοι γίνονται τα μέσα για τη δική μου αυτοϊκανοποίηση. Αν ο Θεός δεν είναι ο «Κύριος και Δεσπότης της ζωής μου», τότε το εγώ μου γίνεται ο κύριος και δεσπότης μου, γίνεται το απόλυτο κέντρο του κόσμου μου και αρχίζω να εκτιμώ καθετί με βάση τις δικές μου ανάγκες, τις δικές μου ιδέες, τις δικές μου επιθυμίες και τις δικές μου κρίσεις. Έτσι η επιθυμία της φιλαρχίας γίνεται βασική μου αμαρτία στις σχέσεις με τις άλλες υπάρξεις, γίνεται μια αναζήτηση υποταγής τους σε μένα. Δεν είναι πάντοτε απαραίτητο να εκφράζεται η φιλαρχία μου σαν έντονη ανάγκη να διατάζω και να κηδεμονεύω τους άλλους. Μπορεί επίσης να εκφράζεται και σαν αδιαφορία, περιφρόνηση, έλλειψη ενδιαφέροντος, φροντίδας και σεβασμού. Και είναι ακριβώς η «αργία», μαζί με τη «λιποψυχία» που απευθύνονται αυτή τη φορά προς τους άλλους· έτσι συμπληρώνεται η πνευματική αυτοκτονία με την πνευματική δολοφονία.

Τέλος είναι η αργολογία. Απ’ όλα γενικά τα δημιουργήματα μόνον ο άνθρωπος προικίστηκε με το χάρισμα του λόγου. Όλοι οι Πατέρες βλέπουν σ’ αυτό το χάρισμα την ακριβή «σφραγίδα» της θείας εικόνας στον άνθρωπο γιατί ο ίδιος ο Θεός αποκαλύφτηκε σαν Λόγος. Αλλά όντας ο λόγος το ύψιστο δώρο, έτσι είναι και ο ισχυρότερος κίνδυνος. Όπως είναι η κυρὶαρχη έκφραση του ανθρώπου, το μέσο για την προσωπική του πλήρωση, για τον ίδιο λόγο, είναι και το μέσο για την πτώση του, για την αυτοκαταστροφή του, για την προδοσία και την αμαρτία. Ο λόγος σώζει και ο λόγος σκοτώνει· ο λόγος εμπνέει και ο λόγος δηλητηριάζει. Ο λόγος είναι μέσο της Αλήθειας αλλά είναι και μέσο για δαιμονικό ψέμα. Έχοντας μια βασικά θετική δύναμη ο λόγος, έχει ταυτόχρονα και μια τρομακτικά αρνητική. Ο λόγος δηλαδή δημιουργεί θετικά ή αρνητικά. Όταν αποσπάται από τη θεία καταγωγή και το θείο σκοπό του γίνεται αργολογία. Ενισχύει την αργία, τη λιποψυχία και τη φιλαρχία και μετατρέπει τη ζωή σε κόλαση. Γίνεται η κυρίαρχη δύναμη της αμαρτίας.

Αυτά τα τέσσερα σημεία ειναι οι αρνητικοί «στόχοι» της μετάνοιας। Είναι τα εμπόδια που πρέπει να μετακινηθούν। Αλλά μόνον ο Θεός μπορεί να τα μετακινήσει. Ακριβώς γι’ αυτό και το πρώτο μέρος της προσευχής αυτής ειναι μια κραυγή από τα βάθη της καρδιάς του αβοήθητου ανθρώπου. Στη συνέχεια η προσευχή κινείται στους θετικούς σκοπούς της μετάνοιας που πάλι είναι τέσσερις.Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου, πνεύμα αργίας, περιεργίας, φιλαρχίας και αργολογίας μη μοι δώς. Πνευμα δε σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, υπομονής και αγάπης χάρισέ μοι τω σω δούλω. Ναι Κύριε Βασιλεύ, δώρησαί μοι του οράν τα εμά πταίσματα, και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου· ότι ευλογητός ει εις τους αιώνας των αιώνων.

Συνεχίζεται…


vatopaidi.

O κατηχητικός λόγος των ημερών από τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν.

...φτάσαμε πια στις τελευταίες μέρες πριν από τη Μεγάλη Σαρακοστή. Ήδη κατά την εβδομάδα της Απόκρεω πού είναι πριν από την Κυριακή της Τυροφάγου, δύο μέρες - ή Τετάρτη και ή Παρασκευή - ξεχωρίστηκαν να ανήκουν στη Σαρακοστή. Ή Θεία Λειτουργία δεν τελέστηκε και ή όλη τυπική διάταξη στις ακολουθίες έχει πάρει τα λειτουργικά χαρακτηριστικά της Μεγάλης Σαρακοστής. Στον Εσπερινό της Τετάρτης χαιρετίζουμε την Μεγάλη Σαρακοστή με τούτο τον ωραιότατο ύμνο:
"Ανέτειλε το έαρ της νηστείας, και το άνθος της μετανοίας, αγνίσωμεν ουν εαυτούς αδελφοί, από παντός μολυσμού, τω φωτοδότη ψάλλοντες, είπωμεν δόξα σοι, μόνε Φιλάνθρωπε..."
Κατόπιν, το Σάββατο της Τυροφάγου η Εκκλησία μας «ποιεί μνείαν πάντων των εν ασκήσει λαμψάντων αγίων ανδρών τε και γυναικών». Οι άγιοι είναι τα πρότυπα πού θ' ακολουθήσουμε, οι οδηγοί στη δύσκολη τέχνη της νηστείας και της μετάνοιας. Στον αγώνα πού πρόκειται ν' αρχίσουμε δεν είμαστε μόνοι:
"Δεύτε άπαντες πιστοί, τας των όσιων Πατέρων, χορείας υμνήσωμεν. Αντώνιον τον κορυφαίον, τον φαεινόν Ευθύμιον, και έκαστον και πάντας ομού…" Έχουμε βοηθούς και παραδείγματα: "Των Μοναστών τα πλήθη, τους καθηγητάς νυν τιμώμεν. Πατέρες, όσιοι..."

Τελικά έρχεται ή τελευταία μέρα, πού συνήθως, την ονομάζουμε Κυριακή της Συγνώμης, αλλά έχει και ένα άλλο λειτουργικό όνομα πού θα πρέπει να θυμόμαστε: «της από του Παραδείσου της τρυφής εξορίας του Πρωτόπλαστου Αδάμ». Το όνομα αυτό συνοψίζει ουσιαστικά την πλήρη προπαρασκευή για τη Μεγάλη Σαρακοστή. Ξέρουμε ότι ό άνθρωπος πλάστηκε για να ζει στον Παράδεισο, για τη γνώση του Θεού και την κοινωνία μαζί Του. Η αμαρτία του όμως τον απομάκρυνε από την ευλογημένη ζωή και έτσι ή ύπαρξη του στη γη είναι μια εξορία…
Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι ή απελευθέρωση μας από τη σκλαβιά της αμαρτίας, από τη φυλακή του «κόσμου τούτου». Και το ευαγγελικό ανάγνωσμα αυτής της Κυριακής (Ματθ. 6, 14-21) θέτει τους όρους για μια τέτοια απελευθέρωση. Πρώτος όρος είναι ή νηστεία - ή άρνηση δηλαδή να δεχτούμε τις επιθυμίες και τις ανάγκες της «πεπτωκυίας» φύσης μας σαν ομαλές, ή προσπάθεια να ελευθερωθούμε από τη δικτατορία της σάρκας και της ύλης πάνω στο πνεύμα. Για να είναι αποτελεσματική ή νηστεία μας δεν πρέπει να είναι υποκριτική, δηλαδή «προς το θεαθήναι». Να μη φαινόμαστε "τοις ανθρώποις νηστεύοντες, αλλά τω Πατρί ημών τω εν τω κρύπτω". Δεύτερος όρος είναι ή συγνώμη. "Εάν αφήτε τοίς ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, αφήσει και υμίν ό Πατήρ υμών ό ουράνιος...", (Ματθ. 6,14). Ο θρίαμβος της αμαρτίας, το κύριο σημάδι του ρόλου της πάνω στον κόσμο, είναι η διαίρεση, η αντίθεση, ό χωρισμός, το μίσος. Έτσι το πρώτο σπάσιμο σ' αυτό το φρούριο της αμαρτίας είναι ή συγχωρητικότητα: ή επιστροφή στην ενότητα, στην σύμπνοια, στην αγάπη...

Ουσιαστικά ή Μεγάλη Σαρακοστή αρχίζει με τον Εσπερινό τούτης της Κυριακής. Αυτή ή μοναδική σε βάθος και ωραιότητα ακολουθία έχει δυστυχώς εκλείψει από αρκετές εκκλησίες. Όμως παρ' όλα αυτά τίποτε άλλο δεν αποκαλύπτει καλύτερα το χαρακτηριστικό τόνο της Μεγάλης Σαρακοστής στην Ορθόδοξη Εκκλησία και πουθενά άλλου δε διακηρύσσεται τόσο καλά ή έντονη πρόσκληση στον άνθρωπο. Η ακολουθία αρχίζει με τον κατανυκτικό εσπερινό όπουo o ιερέας είναι ντυμένος με λαμπερά άμφια… Κατόπιν γίνεται ή είσοδος του Ευαγγελίου με τον εσπερινό ύμνο: "φως ιλαρόν αγίας δόξης...". Ό ιερέας τώρα προχωρεί προς την Ωραία Πύλη για ν' αναφωνήσει το εσπερινό Προκείμενο πού πάντοτε αναγγέλλει το τέλος της μιας και την αρχή της άλλης μέρας. Το Μέγα προκείμενο αυτής της ημέρας αναγγέλλει την αρχή της Μεγάλης Σαρακοστής.
"Μη αποστρέψης το πρόσωπο σου από του παιδός σου, ότι θλίβομαι· ταχύ επάκουσόν μου· πρόσχες τη ψυχή μου, και λύτρωσαι αυτήν..."
Ακουστέ τη θαυμάσια μελωδία του στίχου τούτου, αυτή την κραυγή πού ξαφνικά γεμίζει την εκκλησία «...ότι θλίβομαι!» - και θα καταλάβετε το σημείο από το οποίο ξεκινάει ή Μεγάλη Σαρακοστή: το μυστηριώδες μίγμα της ελπίδας με την απογοήτευση, του φωτός με το σκοτάδι। Η όλη προετοιμασία έφτασε πια στο τέλος. Στέκομαι μπροστά στο Θεό, μπροστά στη δόξα και στην ομορφιά της Βασιλείας Του. Συνειδητοποιώ ότι ανήκω σ' αυτή, ότι δεν έχω άλλη κατοικία, ούτε άλλη χαρά, ούτε άλλο σκοπό. Συναισθάνομαι ακόμα ότι είμαι εξόριστος από αυτή μέσα στο σκοτάδι και στη λύπη της αμαρτίας γι’ αυτό «θλίβομαι»! Τελικά παραδέχομαι ότι μόνο ό Θεός μπορεί να με βοηθήσει σ' αυτή τη θλίψη, ότι μόνον σ' Αυτόν μπορώ να πω «πρόσχες τή ψυχή μου». Μετάνοια πάνω απ' όλα, είναι το απελπισμένο κάλεσμα για τη θεία βοήθεια… Πέντε φορές επαναλαμβάνουμε αυτό το Προκείμενο. Και τότε να! ή Μεγάλη Σαρακοστή αρχίζει. Τα φωτεινά χρωματιστά άμφια και καλύμματα τού ναού αλλάζουν· τα φώτα σβήνουν. Όταν ό ιερέας εκφωνεί τις αιτήσεις, ό χορός απαντάει με το «Κύριε ελέησον» την κατ’ εξοχήν σαρακοστιανή απάντηση. Για πρώτη φορά διαβάζεται ή προσευχή του Αγίου Εφραίμ πού συνοδεύεται από μετάνοιες. Στο τέλος της ακολουθίας όλοι οι πιστοί πλησιάζουν τον ιερέα και ό ένας τον άλλο, ζητώντας την αμοιβαία συγχώρεση… Πρόκειται τώρα πια να περιπλανηθούμε σαράντα ολόκληρες μέρες στην έρημο της Μεγάλης Σαρακοστής. Όμως από τώρα βλέπουμε να λάμπει στο τέλος το φως τής Ανάστασης, το φως της Βασιλείας του Θεού.

Alexander Schmemann

Μεγάλη Σαρακοστή, Πορεία προς το Πάσχα

Οι συντελεστές του ράδιο φλόγα , σας εύχονται ευλογημένη σαρακοστή!!