

Ράδιο φλόγα-Το Ιστολόγιο του ορθόδοξου εναλλακτικού ραδιοφώνου


Συνάντηση και συνομιλία Καθηγουμένου Εφραίμ με τον Γέροντα Σωφρόνιο
Ο Καθηγουμένος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, αρχιμανδρίτης Εφραίμ, συνομίλησε στις 20।9।1992 με το Γέροντα Σωφρόνιο στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου στο Essex της ΑγγλίαςΑπό τη συνάντησή τους αυτή μπορεί κανείς να θαυμάσει την πνευματικότητα και την ασκητικότητα του Γέροντα Σωφρονίου, αλλά και να εκτιμήσει την προσφορά του στο σύγχρονο μοναχισμό.
Γ. Σωφρόνιος: «Βασιλεύ ουράνιε, Παράκλητε, το Πνεύμα της αληθείας, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο θησαυρός των αγαθών και ζωής χορηγός, ελθέ και σκήνωσον εν ημίν και καθάρισον ημάς από πάσης κηλίδος. Οδήγησον ημάς εις πάσαν την αλήθειαν και σώσον Αγαθέ τας ψυχάς ημών». Καλώς ορίσατε άγιε Καθηγούμενε...
Εάν κατά τη διάρκεια της συνομιλίας μας κάνω κάτι τι, να με συγχωρήσετε. Γιατί τώρα δεν βλέπω ούτε και ακούω καλά.
Αρχιμ. Εφραίμ: Ανάλογα με την ηλικία σας είστε πάρα πολύ καλά.
Ενενήντα έξι... Θα πω να μας φέρουν από τα αρχεία μας το γράμμα του Βατοπαιδίου.
Ναι, θα ήθελα να το δω.
Ξέρετε, είμαι δικός σας.
Είναι ευλογία για εμάς αυτό.
Δεν ξέρω. Για μένα είναι ευλογία, που δηλαδή μου έδωσαν την άδεια με μεγάλη προθυμία. Και όπως έδειξαν τα πράγματα ήταν ευλογημένο από το Θεό. Αφού έφυγα όμως από το Άγιον Όρος αρρώστησα βαριά. Είχα έλκος του στομάχου και έπαθα γαστρορραγία, ήμουν και πτωχός. Υπεβλήθη σε δύσκολη εγχείρηση, κατά την οποία μου έβγαλαν σχεδόν ολόκληρο το στομάχι. Δώδεκα χρόνια είχα μεγάλη δυσκολία στο να τρώγω. Κατόπιν κάτι έχω αλλά ψεύτικο είναι.
Ήταν από το Θεό, Γέροντα, να έρθετε εδώ.
Να σας πω, άγιε Καθηγούμενε. Φοβάμαι πάντοτε να λέγω ότι με μένα γίνεται κάτι, αλλά μου φαίνεται ότι τίποτε δεν έγινε σύμφωνα με τη φαντασία μου αλλά όλα έγιναν από το Θεό.
Αυτό τώρα μαρτυρεί και η συνείδηση της Εκκλησίας, φαίνεται ότι είναι από το Θεό. Και ότι είναι ένα έργο που έχει παρελθόν πίσω. Και το παρελθόν έχει σφραγισθεί από το Θεό, έτσι λέγουν τα πράγματα.
Ναι, αλλά εγώ ο ίδιος τολμώ μόνο να λέγω: «Κύριε ελέησον και σώσόν με». Ώστε, μέχρι ενός σημείου δηλαδή, μπορώ και εγώ να λέγω ότι έγινε κατά πρόνοια του Θεού.
Γέροντα, η Μονή σας εδώ αποτελεί μία όαση μέσα στην έρημο του υλιστικού φρονήματος.
Είμαστε μόνο, ε πως να σας πω, ευγνώμονες απέναντι των κυβερνούντων τη χώρα και στη βασίλισσα και σε άλλους φορείς. Αλλά η ορθόδοξη ζωή έξω από την Ελλάδα είναι δύσκολη. Δεν κολλάει όλη η σκέψη μας, θεολογική, ασκητική, με την παράδοση δηλαδή της Δύσεως· με τους Ρωμαιοκαθολικούς και τους Προτεστάντες. Αλλά αυτοί εδώ είναι οι κύριοι του τόπου.
Εσείς, Γέροντα, όμως απ' ότι βλέπω ζήσατε με ένα σοφό τρόπο εδώ. Τα χρόνια αυτά που ζήσατε εδώ, τα ζήσατε πολύ διακριτικά γι' αυτό και κάνατε μεγάλη ωφέλεια εν τω κρυπτώ. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό πράγμα για έναν πνευματικό άνθρωπο.
Εγώ, να σας πω. Είσθε Ηγούμενος. Και εγώ ήμουν, κατά κάποιο τρόπο, Ηγούμενος. Και όλο ήμουν κρεμασμένος με ένα νήμα επάνω στην άβυσσο και όλο εφώναζα προς το Θεό για τον κάθε ένα, το κάθε τι. Διότι ανθρωπίνως τρέχοντας δεν υπάρχει τρόπος.
Και οπωσδήποτε βρήκατε πολλές δυσκολίες φαντάζομαι εδώ, Γέροντα.
Ω, καλύτερα να μην τα λέμε... Αλλά και τούτο είναι, μέχρι τινος δηλαδή, ζήτημα για εμάς. Τώρα εξέδωκα ένα βιβλίον την πνευματική αυτοβιογραφία.
Το διαβάσαμε, Γέροντα.
Τι μας ενδιαφέρει δηλαδή η βιογραφία που έχει η αστυνομία; Μόνο τα πνευματικά εγώ τώρα παρουσίασα. Και τούτο εφάνη, κατά κάποιο τρόπο, πραγματικά σε καλή ώρα.
Είναι μία ζωντανή μαρτυρία αυτό που κάνατε.
Δεν έγραψα ένα βιβλίο που αποτελεί θεολογικό εγχειρίδιο, αλλά παρέθεσα, μόνο δηλαδή την πείρα μου, από το φόβο και επειδή τολμώ να πω: «Κύριε ελέησον, Κύριε σώσόν με». Και τώρα δεν καταλαβαίνω ... Αρρώστησα πολλές φορές με θανασίμους ασθένειες και ζω ακόμη. Δεν ξέρω γιατί...
Σας χρειάζεται η Εκκλησία γι' αυτό και ο Θεός παρατείνει τη ζωή σας. Η ζωή σας είναι ένα θαύμα. Απορούμε πως ζείτε με τις ασθένειες που είχατε και έχετε. Πάρα πολλοί άνθρωποι πνευματικοί απορούν πως ζείτε.
Διότι το 1986 που ανακαλύψανε ένα πυρηνικό μηχάνημα για τη διαγνωστική του καρκίνου "με άνοιξαν" και βρήκαν ότι είμαι με τον πιο σοβαρό καρκίνο και περίμεναν δηλαδή το θάνατο. Δεν ήταν δυνατόν να μου κάνουν εγχείρηση, δεν ήταν δυνατόν να κάνουν θεραπεία με ακτίνες, με χημειοθεραπεία, και με παρόμοια. Δηλαδή με άφησαν να "ψοφήσω" ... Αλλά τώρα έξι χρόνια πέρασαν και είναι ο έβδομος χρόνος που ζω, και εγώ δεν καταλαβαίνω πως. Ύστερα από αυτήν την εγχείρηση του στομάχου, τελεία γαστρεκτομή που για δώδεκα χρόνια δεν μπορούσα να τρώγω. Κατόπιν για δυό χρόνια ήμουν κάπως καλύτερα.
Ο άγιος Σιλουανός που ήταν και γέροντάς σας ήθελε να ζήσετε για να ακούσετε και την επίσημη κατάταξή του στο Αγιολόγιο της Εκκλησίας.
Και εγώ δεν ξέρω πως η πρόνοια του Χριστού το έκανε. Με έβαλε στα πόδια δηλαδή, αυτού του ανθρώπου. Διότι τώρα το πνευματικό, θεολογικό, πρόβλημα είναι περί του προσώπου ... Εγώ έζησα τελείως με την αποκάλυψη. Η αποκάλυψη λέγει «Εγώ ειμι ο Ων» (Εξ. 3,14). Εάν λέγει "Εγώ", σημαίνει ότι είναι πρόσωπο. Γι' αυτόν το λόγο στο βιβλίο, που προαναφέραμε σε ένα κεφάλαιο τονίζω ότι έχει μεγάλη σημασία η λέξη, «Εγώ». Διότι εκφράζει το πρόσωπο. Ο Θεός λέγει: «Ποιήσωμεν άνθρωπον κατ' εικόνα ημετέρα και καθ' ομοίωσιν» (Γεν. 1,26). Η επιστήμη δεν μπορεί να λέγει αυτό. Αυτό μπορεί να το λέγει μόνο η αποκάλυψη. Και εμείς πρέπει να βασιζόμεθα στην αποκάλυψη την οποία δεν ανέτρεψε ποτέ ο Κύριος ...Ώστε, δηλαδή, όταν έστειλα και στον Παναγιώτατο αυτό το βιβλίο που είναι πίσω σας, δεν θέλησα να γράψω ένα θεολογικό εγχειρίδιο αλλά μόνον περιγράφω την πείρα ενός μοναχού.
Αυτό το βιβλίο πολύ θα ωφελήσει, Γέροντα.
Να δώσει ο Θεός, να δώσει ο Θεός...
Διότι σήμερα ο άνθρωπος είναι συγχυσμένος, θα έλεγα πολύ συγχυσμένος, και θέλει συγκεκριμένη ορθόδοξη σύγχρονη μαρτυρία για να μπορέσει να αφυπνιστεί.
Ναι το λέγω, το λέγω με θάρρος διότι είναι γεγονός. Δηλαδή δεν αποτελεί αυτό το βιβλίο μία διανοητική εξεύρεση, αλλά αναφέρομαι σε πραγματικά γεγονότα.
Είναι καρποί της θείας Χάριτος.
Και από αυτής της απόψεως εγώ ετόλμησα να γράψω· μήπως αυτή η αυτοβιογραφία θα βοηθήσει σε κάποιον να βρει δηλαδή την λύση του δικού του, του προσωπικού του προβλήματος.
Και εμάς, αυτό το βιβλίο πολύ μας ωφέλησε στο Άγιον Όρος.
...Ο Γέροντας Σωφρόνιος μιλάει στη συνέχεια για το θέμα της μετάφρασης του βιβλίου του στη δημοτική...
Αλλά την έχει κάνει με την απλή γλώσσα η οποία δεν εκφράζει λεπτά νοήματα.
Δεν εκφράζει, Γέροντα, αλλά πρέπει να το κάνετε και στη δημοτική διότι οι νέοι σήμερα δεν ξέρουν τα αρχαία ελληνικά. Πρέπει να κάνετε μία "οικονομία", να δώσετε ευλογία να το μεταφράσει και στη δημοτική γλώσσα γιατί οι νέοι μας σήμερα επί το πλείστον είναι άμοιροι της γλώσσας δυστυχώς.
Δηλαδή εάν υπάρχει τώρα σε καλή γλώσσα, τι γίνεται;
Είναι καλή η γλώσσα, και εμείς αυτή θέλουμε. Αλλά δυστυχώς οι νέοι μας σήμερα δεν μπορούν να την καταλάβουν.
Και η μετάφραση μπορεί να γίνει τώρα.
Ναι, μπορεί να γίνει.
Καταλαβαίνω άγιε Καθηγούμενε. Άραγε όμως πολλοί καταλαβαίνουν αυτό το βιβλίο;
Δεν το καταλαβαίνουν στο βάθος του, αλλά μπορεί και για ένα επιπλέον λόγο, τη γλώσσα, να μην το καταλαβαίνουν. Στην Μονή μας έχουμε αρκετούς νέους μοναχούς. Οι νέοι μοναχοί δε γνωρίζουν ελληνικά και ας είναι Έλληνες, διότι δυστυχώς στην Ελλάδα διάφοροι παράγοντες κατάφεραν να νοθεύσουν την ελληνική γλώσσα.
Αλλά θέλω να πω ότι αυτό το βιβλίο, φυσικώ τω λόγω, αφού δηλαδή η πρόνοια του Θεού με έφερε στο Σιλουανό, λέγει περί της πνευματικής ασκήσεως ανωτάτου χαρακτήρος. Περισσότερο βαθιά, περισσότερο οξεία μορφή ασκήσεως δεν υπάρχει. Και από εδώ μπορεί κανείς να καταλάβει ότι είναι του Θεού. «Κράτα το νου σου στην κόλαση και μην απελπίζεσαι»...
Και το βιβλίο σας, Ο άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, έγινε αφορμή να έρθουν και να γίνουν πολλοί μοναχοί στο Άγιον Όρος. Επίσης και σε όλη την Ευρώπη πολλούς ετεροδόξους τους έκανε Ορθοδόξους.
Αλλά και τώρα στη Ρωσία μπορεί να ωφελήσει διότι αυτοί τελείως έχασαν την ασκητική κουλτούρα. Εβδομήντα χρόνια αιχμαλωσίας...
Ήρθαν μερικοί επίσκοποι από τη Ρωσία στο Βατοπαίδι και μας είπαν ότι εκεί υπάρχει ευλάβεια, αλλά δεν υπάρχει εσωτερική ζωή, λόγω του διωγμού.
Έχασαν την άσκηση και τούτο μπορεί να βοηθήσει. Οι Ρωμαιοκαθολικοί, όπως έχω ακούσει από πολλά χρόνια, από τας αρχές που άρχισα να έχω φιλολογικές σπουδές και επαφές, λένε ότι η Ορθόδοξος Εκκλησία δεν μπορεί να λέγει ότι είναι: «Η μία, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία». Δεν είναι μία καθολική αλλά είναι κομματάκι τους, πως να πούμε, εθνικιστικών κεφαλαίων που ζουν με την έχθρα μεταξύ τους.
Έτσι λένε δυστυχώς.
Και εγώ... και εγώ...
Εσείς αποδείξατε το αντίθετο.
Δώδεκα μοναχοί, δώδεκα εθνικότητες. Αλλά και αυτήν την ιδέα την κατάλαβε ο πατριάρχης Αθηναγόρας ο Α . Αυτός είχε μεγάλη πείρα και έτσι ενθαρρύνθηκα και υπέβαλα αίτηση να είναι η Ιερά μας Μονή, εξάρτημα της Μονής του Αγίου Παύλου. Και αυτός δηλαδή διαμέσου άλλου "Αθηναγόρα του Λονδίνου", είπε: «Πέστε στο Σωφρόνιο να μου δώσει, δηλαδή να μου υποβάλλει αίτηση για το σταυροπήγιο.
Και το ότι δόθηκε εύκολα το σταυροπήγιο αποτελεί ένδειξη ότι ήθελε ο Θεός να γίνει αυτό το μοναστήρι. Μεγάλο πράγμα αυτό.
Βέβαια η επιστήμη λέγει· ο,τι έγινε μία φορά μπορεί να μη συμβαίνει πάντοτε.
... Και από τα γραπτά μου, όπως λένε μερικοί, φαίνεται ότι ο μοναχισμός δεν είναι ανθρώπινο πράγμα αλλά κλήση του Θεού. Και εάν κάποιοι διαβάσουν αυτό το βιβλίο θα πούνε ότι δεν είναι οι μοναχοί που επιλέγουν ανθρωπίνως αυτήν την οδό, αλλά είναι κλήση από το Θεό. Από αυτής της απόψεως το βιβλίο μπορεί να είναι θεολογικό, η θεολογία δηλαδή που συμπίπτει με την άσκηση ορθοδόξου ασκητή. Γι' αυτόν το λόγο οι παραπομπές είναι μόνον στην Αγία Γραφή. Και σας ευχαριστούμε για το γράμμα σας περί του βιβλίου. Να σας πω το γιατί. Λίγοι άνθρωποι μπορούν να καταλάβουν αυτό το βιβλίο. Αλλά και στο Άγιον Όρος που έζησε σχεδόν μισό αιώνα ο Σιλουανός, λίγοι κατάλαβαν το πνευματικό ύψος του Γέροντος. Αυτοί είχαν φόβο· αλλά και τέτοιο θάρρος γαι την αγάπη του Θεού! Και αυτός δεν έλεγε ανοικτά την πνευματική του κατάσταση, κρυβόταν.
Δεν τον κατάλαβαν· τον άγιο Σιλουανό εκεί στο Μοναστήρι που ζούσε δεν τον καταλάβαιναν οι διπλανοί του, και κάποιοι τον ειρωνεύονταν. Δεν ήξεραν με ποιόν είχαν να κάνουν δυστυχώς. Γι' αυτό και τα λείψανά του, βλέπετε δεν τα έχουμε, εσείς πήρατε μερικά, ενώ ήταν τόσο μεγάλος άγιος.
Εμένα, αμαρτωλό που ήμουνα, χαμένος δηλαδή, πολύ με ευεργέτησε ... Μεγαλύτερο δώρο της θείας προνοίας είναι που μου έδειξε το Θεό...
Επειδή ήξερε ότι θα το αξιοποιούσατε εσείς, γι' αυτό και σας Τον έδειξε. Και οφείλεται ανθρωπίνως, οφείλεται απόλυτα σε σας η προβολή του αγίου Σιλουανού. Και θα σας περιμένει στον ουρανό με ανοιχτές αγκάλες.
Δεν τον έχω...
Έτσι είναι.
Γιατί; Γιατί δεν τον έχω; Διότι πολλοί μου είπαν ότι προσηύχοντο στο Σιλουανό και αμέσως εκπληρωνόταν το αίτημά τους. Και οι αγιορείτες πολλές φορές είχαν δει δηλαδή κάτι τέτοιο, ώστε η γρήγορη απάντησή του στην προσευχή έδινε την ιδέα της αγιοσύνης του.
(μιλάει κάποιος άλλος μοναχός από το Έσσεξ): Γέροντα, μπορώ να πω κάτι;
Και βέβαια, αλλά να ρωτάτε τον καθηγούμενο.
(μοναχός): Ο πατήρ Σιλουανός ο δικός σας ο μοναχός ήταν στο Κουτλουμούσι την επομένη της πανηγύρεως κατά τη διάρκεια του Όρθρου, και του ήρθε ο λογισμός: «Άραγε έχει παρρησία ο άγιος Σιλουανός να προσεύχεται για μας;». Και μόλις σκέφτηκε έτσι ο π. Σιλουανός την ίδια ώρα ήρθε κοντά του ο π. Αθανάσιος ο Σιμωνοπετρίτης και του είπε: «Ξέρεις π. Σιλουανέ έχω ένα μικρό κομματάκι από το λείψανο του αγίου Σιλουανού το οποίο όχι μόνο ευωδιάζει αλλά και μία φορά μυρόβλυσε. Και του λέει ο π. Σιλουανός: «Μου έδωσε ο Θεός την απάντηση σχεδόν ακαριαίως, διότι μόλις τώρα σκεφτόμουνα άραγε ακούει τις προσευχές μας ο άγιος Σιλουανός;».
Γ. Σωφρόνιος: Η συγγραφή του βίου του δεν είναι ανθρώπινο έργο. Είναι δικό του έργο ... Και ο αγαπητός μας πνευματικός, ο π. Ζαχαρίας, όταν τον χειροτόνησε εις ιεροδιάκονο ο αρχιεπίσκοπος της Κύπρου, έπρεπε να πει κάποιο λόγο. Και προσευχήθηκε στο Σιλουανό. Κάθησε και αμέσως έγραψε, τι να σας πω, κάτι που υπερβαίνει τον άνθρωπο. Ώστε δηλαδή η απάντηση και η συνεργασία του ήταν άμεση.
Και εσείς, Γέροντα, πρέπει να έχετε προσωπική εμπειρία για την παρρησία του αγίου Σιλουανού.
Να σας πω άγιε Καθηγούμενε την ιστορία αυτής της παρρησίας. Τη δευτέρα ημέρα του Πάσχα, ίσως 1930 η 1931 με επισκέφθηκε στο κελλί μου, στη Μονή του Αγίου Παντελεήμονος, ένας ερημίτης Ρώσος, άνθρωπος μορφωμένος, ήταν μηχανικός...
- Πάτερ Σωφρόνιε, πως να σωθούμε;
Εγώ αγαπούσα αυτόν τον άνθρωπο. Ήταν πολύ πράος και γλυκύς, αλλά και έξυπνος άνθρωπος. Του ετοίμασα ένα φλιτζάνι τσάι, του το δίνω και του λέγω:
- Να στέκεσαι στην άκρη της αβύσσου και οπότε αισθάνεσαι ότι είναι υπέρ τη δύναμή σου, να διακόπτεις και να παίρνεις ένα τσάι.
Την άλλην ημέρα με συναντά ο Γέροντας Σιλουανός με τον οποίο δεν είχα ακόμη προσωπική επαφή, αλλά αισθανόμουν την πνευματική δύναμή του. Και μου λέγει:
- Χθες ήταν σε σας ο π. Βλαδίμηρος;
Εγώ δεν του απαντάω, δηλαδή ότι «ναι ήταν», αλλά είπα:
- Άραγε έσφαλλα σε κάποιο λόγο;
Και λέγει ο Σιλουανός:
- Όχι, αλλά αυτό που είπατε ήταν υπέρ τη δύναμή του, πάνω από το μέτρο του. Ελάτε να τα πούμε. Έτσι με κάλεσε να μου μιλήσει. Και εξαιτίας αυτής της φράσης: «Να στέκεσαι στην άκρη της αβύσσου και όταν δεν έχεις δυνάμεις, ξεκουράσου λίγο και πάρε ένα τσάι», άρχισε η γνωριμία, ο πνευματική σχέση. Κατόπιν πήγα στο Γέροντα και μου εξήγησε για το: «Κράτα το νου σου στον Άδη και μην απελπίζου».
Μεγάλη φιλοσοφία, Γέροντα, αυτό.
Ω, μεγάλη φιλοσοφία... Και ξέρετε, άγιε Καθηγούμενε, πως νιώθω, τι εγώ υποφέρω γι' αυτήν την κατάσταση; Τι εννόησε ο Κύριος με το «Κράτα το νου σου στην κόλαση», που ήταν για το Σιλουανό η έντονη άρση της Χάριτος για μία ολόκληρη ώρα πριν την εμφάνιση του Χριστού; Είδε καθαρά την αιώνια απώλειά του και ύστερα από αυτό εφάνη ο Κύριος χωρίς κανένα λόγο, δηλαδή δεν είπε τίποτε ... για μια στιγμή. Και όταν έγινε τούτο χωρίς λόγο, θέλω να πω χωρίς λόγια, άρχισε να προσεύχεται υπέρ όλης της ανθρωπότητος και έγινε σαν μία κατάσταση, όχι σκέψη, αλλά κατάσταση. Και όταν είπε ο Κύριος: «Κράτα το νου», ο Σιλουανός Τον είδε. Και τοιουτοτρόπως δηλαδή, το βάθος του λόγου περί της καταστάσεως αυτής μόνο ο Σιλουανός το ξέρει. Διότι για μας μάλλον η αυτομεμψία προσήκει αλλά όχι αυτή η κατάσταση. Και τι κουβέντα, δηλαδή η ομιλία με το Χριστό, ήταν πολύ, πως να σας πω, σύντομη. Αφού του είπε:
- Βλέπω δαιμόνια.
- Οι υπερήφανοι πάσχουν από αυτό.
- Μα πως να ταπεινωθώ, Κύριε;
- Κράτα το νου σου στην κόλαση και μην απελπίζου.
Και έφυγε.
Γι' αυτό, Γέροντα, στο Άγιον Όρος επικρατεί ότι ο Γέροντας Σιλουανός και ο Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής...
Α, ήταν στρατηγός του πνεύματος. Ένας από τους μεγαλυτέρους επτά ασκητές που γνώρισα στη ζωή μου.
...είναι οι σύγχρονοι Γεροντάδες που εισήγαγαν με τον εμπειρικό τρόπο ζωής τους, ξανά τη διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά στον αγιορειτικό μοναχισμό.
Ναι, ναι... Είχα πάει δυό, τρεις φορές στο Γέροντα Ιωσήφ που ακόμη ήταν στον Άγιο Βασίλειο. Τον γνωρίσατε;
Δεν τον γνώρισα. Δεν ήμουν άξιος να τον γνωρίσω.
Αυτή η κατάσταση που βίωσε ο Σιλουανός έχει κάποια αναλογία με τους μεγάλους Πατέρες της Αιγύπτου. Ο αββάς Ποιμήν όταν του είπαν ότι θα πάει στη Βασιλεία είπε:
- Πιστέψτε με αδελφοί, ότι εις τον τόπον όπου βάλλεται ο Σατανάς, εκεί βάλλομαι.
Αυτό είναι το πνεύμα των Πατέρων... Ο δε Αντώνιος σκεπτόταν όπως ο τσαγκάρης στην Αλεξάνδρεια. «Όλοι τους θα σωθούνε, μόνος εγώ θα κολασθώ». Αυτά είναι η θέση της πνευματικής ασκήσεως. Η αυτομεμψία ως κατάσταση.
Ναι, ως κατάσταση.
Ως αδιάλειπτος κατάσταση.
Όπως η θεολογία. Η θεολογία είναι το περιεχόμενο των προσευχών μας. Και παράδειγμα αυτής της θεολογίας είναι η Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου. Όλη η αναφορά είναι θεολογία και εκφράζεται δια της προσευχής. Αλλά κατόπιν έρχεται η θεολογία ως κατάσταση. Ο Ιωάννης ο Θεολόγος, από ακαδημαϊκής απόψεως δεν είναι θεολόγος, απλώς τα λέει. Η θεολογία αυτού όμως ήταν κατάσταση. Ο,τι λέγει γίνεται δόγμα για όλους. Οι πατέρες γύρω μας έχουν μεγάλη ευλάβεια για το Γέροντα και κάπως, κάπως δηλαδή, καταλαβαίνουν περί τίνος πρόκειται.
Σε ποίο Γέροντα ;
Στο Σιλουανό... αυτός ήταν ένας από αυτούς. Και να πάρω αυτούς που είναι δεξιά, να πάρω αυτούς που είναι αριστερά το ίδιο είναι. Και μάλιστα, τη Δευτέρα αυτήν που πέρασε, συνέστησα στους αδελφούς μου να περιγράφουν κάπως καλύτερα τον τρόπο του αγώνα εναντίον των λογισμών των παθών. Διότι μία από τις αδελφές έχει γράψει ένα βιβλίο περί της ανατροφής των τέκνων και λέγει απλούστατα πράγματα που δεν έρχονται όμως στο νου μας. Και ίσως χρειάζεται ακόμη και ο τρόπος δηλαδή του πολέμου, διότι λέγει ο Σιλουανός, αλλά δεν περιγράφει πως γίνεται τούτο. Όταν ο Κύριος πάλευε με το Σατανά στην έρημο τότε έχουμε κάποια ερμηνεία του πολέμου. Αλλά θέλω να πω μήπως χρειάζεται στους ανθρώπους να μάθουν πως γίνεται ο πόλεμος εναντίον των λογισμών των παθών; Εγώ λέγω περί τούτου λίγα στο βιβλίο περί του Γέροντος ... Αλλά, πως νομίζετε; Στο πρώτο βιβλίο εξηγώ ότι κάθε λογισμός του πάθους συνδέεται με τη γη, δηλαδή με την ύλη, και πάντοτε έχει μία μορφή, ένα είδος. Και εάν αυτό το είδος δεν το δέχεται η καρδία μας η ο λόγος μας, το πάθος σταματάει. Αλλά κάποτε στις αρχές πρέπει να γίνει η μάχη, όπως λένε, σώμα με σώμα. Τότε οι άνθρωποι που δε γνωρίζουν, ρωτάνε: «Μα πως γίνεται»;
Πολύ καλά κάνατε και αναλύσατε τον τρόπο αυτού του πολέμου, διότι το γράψατε κατά τρόπο σύγχρονο.
Παρακάλεσα τους αδελφούς μου να κάνουν απόπειρες να περιγράψουν, αλλά είναι επικίνδυνο να γράφει κανείς, καταλαβαίνετε; Ώστε δεν είναι εύκολο πράγμα. Αυτό το πρόβλημα πρέπει να βρει και έναν τρόπο εκφράσεως.
Είναι πάρα πολύ λεπτό πράγμα αυτό, Γέροντα.
Ο Σιλουανός έλεγε, αλλά ήταν άνθρωπος απαθής, «εάν μας ανησυχεί λογισμός εμείς είμαστε ελεύθεροι να αποβάλλουμε αυτήν τη σκέψη και να έχουμε το νου μας σε κάποιο άλλο πράγμα». Αυτός μπορούσε να το κάνει, αλλά οι άλλοι είναι σαν δούλοι δηλαδή ενός λογισμού.
Πολλές φορές ένας λογισμός μας κάνει τη ζωή κόλαση.
Ναι, και κάνει άνω κάτω όλο το είναι μας...
Και ακριβώς οι Πατέρες μας δανείζουν λογισμούς, Γέροντα.
Ναι, και λέγει ο Σιλουανός ότι εμείς είμαστε ελεύθεροι να σκεπτόμαστε άλλο πράγμα, ώστε η αιχμαλωσία υπό του λογισμού γι' αυτόν δεν είναι μεγάλο πρόβλημα. Έρχεται ο λογισμός κακός και αυτός σκέπτεται άλλα πράγματα. Και τούτο δηλαδή θεωρητικώς, όπως λέγει ο Σιλουανός, είναι εύκολο, στην πράξη όμως και για εμάς τους αρχαρίους είναι πολύ δύσκολο. Πράγματι ο λογισμός του πάθους θα κολλήσει και θα σε βασανίζει ώστε ο πόλεμος του λογισμού είναι δηλαδή σαν με το Σατανά, σώμα προς σώμα. Εγώ είμαι βαθύτατα ευγνώμων, δηλαδή προς το Θεό, διότι με κατηξίωσε να γίνω μοναχός στο Άγιον Όρος. Είκοσι δύο χρόνια ήμουν εκεί.
Και εμείς είμεθα βαθύτατα ευγνώμονες προς το Θεό που σας γνωρίζουμε τώρα. (Αποφεύγει να απαντήσει ο Γέροντας Σωφρόνιος. Λέει κάποιος μοναχός: «Δεν ακούσατε η δεν θέλετε να ακούσετε»;)
Δεν ακούω... Και δυστυχώς η Δύση από αυτής της απόψεως είναι αμόρφωτη. Μελετάνε θεολογία με τα βιβλία.
Διανόηση.
Ναι. Αλλά η μόνη μελέτη που μας κάνει να αισθανθούμε πως είναι ο Θεός, είναι η ασκητική ζωή σύμφωνα με τις εντολές του Ευαγγελίου. Όταν η ζωή μας είναι σύμφωνη με το θέλημα του Θεού, τότε καταλαβαίνουμε ότι μεταξύ των εντολών και μεταξύ του νου του ιδίου του Θεού δεν μπορεί να υπάρχει διαφορά. Όταν σκεφτόμεθα σύμφωνα με τις εντολές, τότε ο νους μας συνηθίζει να σκέφτεται όπως ο ίδιος ο Θεός. Και λένε για τη θέωση, αλλά τι είναι θέωση; Με την υπακοή στην αρχή στον Ηγούμενο να κοπεί το θέλημα, κατόπιν με την υπακοή στις εντολές του Ευαγγελίου φτάνει κάποιος σε αυτήν την κατάσταση. Κάνουμε μικρά πράγματα αλλά τα αποτελέσματα πρέπει να γίνουν μεγάλα. Έχουμε καλές περιγραφές στα συγγράμματα του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου.
Ήταν μεγάλος Άγιος. Περιέγραφε με λεπτομέρεια την ασκητική, νηπτική ζωή ο άγιος Νικόδημος.
Ναι... Ξέρετε έχουμε και την Πράξη κατατάξεως στο Αγιολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας για το Σιλουανό κορνιζαρισμένη, και είναι όπως την έχουν στην Ιερά Κονότητα του Αγίου Όρους.
Όταν ήρθε στην Κοινότητα η Πατριαρχική Πράξη για την αγιοκατάταξη του αγίου Σιλουανού έστειλαν και σε μας αντίγραφο για να το έχουμε στο αρχείο μας, όπως και σε όλες τις Μονές του Αγίου Όρους. Διότι ο Άγιος είναι αγιορείτης...
Και εγώ Βατοπαιδινός... Και εγώ Βατοπαιδινός.
Ιδιορρυθμίτης όμως. Ιδιορρυθμίτης Βατοπαιδινός.
Όχι ιδιορρυθμίτης, διότι εγώ ήμουνα στη Σκήτη του Αγίου Ανδρέα και εκεί ήταν κοινόβιο.
(εδώ γελάνε οι Πατέρες)
Αυτοί γελάνε...
Χαίρονται. Δε γελάνε, Γέροντα, χαίρονται.
Ναι, και εγώ τους αγαπώ. Στη σημερινή εποχή μας στην Ευρώπη να σκέφτονται και να ζουν κατ' αυτόν τον τρόπο είναι μεγάλο πράγμα. Ενώ στην Ελλάδα όλη η ατμόσφαιρα είναι γεμάτη από την πίστη, από τη θεολογία, από την άσκηση.
Και η Ελλάδα περνά κρίση τώρα. Εισέβαλε και στην Ελλάδα ο ευρωπαϊκός, ορθολογιστικός τρόπος ζωής και περνά μία πνευματική κρίση.
Θα δούμε. Διότι τελευταία πέθαναν μεγάλοι ασκητές, δηλαδή δεν μπορεί να πει κανείς για την Ελλάδα ότι είναι νεκρή. Είναι πολύ ζωντανή.
Είναι μεν ζωντανή, αλλά απειλείται από το εκκοσμικευμένο και ορθολογιστικό πνεύμα της Δύσεως και έχουμε μια στενοχώρια. Έχουμε ανησυχία και για την Ελλάδα.
Αλλά, δεν πιστεύετε ότι θα νικήσουμε;
Ναι, αυτό το πιστεύουμε. Όμως και στο Άγιον Όρος, Γέροντα, υπάρχει και εκεί μία κρίση.
Από ποιάς απόψεως;
Διότι, βλέπετε, οι νέοι μοναχοί τώρα που έρχονται είναι πολύ καλοσυνηθισμένοι και δεν εγκλιματίζονται εύκολα στην ασκητική παράδοση του τόπου.
Εάν είναι έτσι, να βάλετε αυτούς στην άσκηση σύμφωνα με τις ικανότητές τους, δηλαδή εκμάθηση του παρελθόντος ώστε να μην έχουν ελεύθερες ιδέες αλλά να μελετάνε τους βίους των αγίων Πατέρων και των Αποστόλων. Καταλαβαίνετε τι θέλω να πω ...; Δηλαδή εάν είναι εκεί η σκέψη τους δεν θα ασχολούνται με τα πάθη. Θυμάστε το παράδειγμα από τον Ευεργετινό. Ήταν ένας ασκητής χαρισματούχος που κατά κόσμον ήταν μορφωμένος, πλούσιος άνθρωπος. Όταν τον επισκέφθηκε ένας άλλος ασκητής που κατά κόσμον ήταν ένας πτωχός βοσκός και είδε το κρεβάτι του χαρισματούχου ασκητού και ότι ζούσε με κάποια άνεση, σκανδαλίσθηκε. Όταν όμως έμαθε ότι όταν ήταν στον κόσμο ζούσε τρυφηλή ζωή, με πολλά πλούτη κατηγόρησε τον εαυτό του και ομολόγησε ότι ο πλούσιος ζει τώρα την άσκηση, ενώ ο ίδιος ζει με άνεση.
Ναι, ναι το θυμάμαι.
Όταν ήμουνα πνευματικός στη Σιμωνόπετρα οι γεροντάδες μου έκαναν παράπονα για τους νέους και οι νέοι έλεγαν παράπονα για τους γέρους. Και εγώ έλεγα στους γέροντες: Από που τα έχετε εδώ αυτά τα παιδιά; Από αυτόν τον κόσμο. Τι έμαθαν εκεί; Πως ζούσαν;
Έτσι είναι.
Αλλά μην περιμένεις να γίνουν τέλειοι, ευθύς αμέσως. Και στους άλλους έλεγα ότι μαθαίνουν τα πράγματα που ζει ο κόσμος, ζούνε μέσα στην αμαρτία. Πρέπει από εκεί να απαλλαγούν με την άσκηση. Και έτσι δηλαδή προσπάθησα να τους δώσω να καταλάβουν να κάνουν υπομονή ...Τώρα, άγιε Ηγούμενε, τώρα να τελειώνουμε, γιατί θα αρχίσει η Ακολουθία. Χαρήκαμε πολύ, δηλαδή που είχατε την διάθεση να έρθετε και εγώ να δω τον Ηγούμενό μου.
Να είναι ευλογημένο, Γέροντα. Σας μεταφέρω και τα σέβη του Γέροντός μου, ο οποίος λέει να τον θυμάστε και να προσεύχεστε.
(Παρεμβάλλεται άλλος μοναχός): Θυμάστε το Γέροντα Ιωσήφ που ήρθε εδώ πριν δυό χρόνια;
Ναι, ναι βέβαια... Τώρα όμως πρέπει να τελειώσουμε... Αύριο εορτάζουμε τα εγκαίνια. Για μερικούς αγίους και μεγάλους διδασκάλους της Εκκλησίας δεν υπάρχει Ακολουθία, αλλά για το Σιλουανό, ξέρετε στο Άγιον Όρος υπάρχουν τέσσερις.
Ο Σιλουανός είναι μεγάλος άγιος.
Για μένα, έχω γράψει... αλλά για μένα είναι πραγματικώς μεγάλος.
Για σας είναι ο μεγαλύτερος.
Για μένα είναι μεγάλος.
Ποιούς Αγίους βάλατε στα εγκαίνια; Ποιά λείψανα;
(Απαντά άλλος μοναχός): Βάλαμε τους δύο Θεοδώρους τους μάρτυρες και τον όσιο Σιλουανό.
Δι' ευχών του αγίου Πατρός ημών, Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός, ελέησον ημάς.
(όλοι μαζί): Αμήν.
Αρχιμ. Εφραίμ: Ευχαριστούμε, Γέροντα.
Σπάνια δίνει ο Θεός να συναντηθούν οι ασκητές, έτσι και έγινε. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος ...; Τώρα το από που το ξέρεις;...
Δεν κατάλαβα την τελευταία φράση σας. Από που το ξέρεις τι, Γέροντα;
Ότι δηλαδή η συνάντησή μας θα ήταν εν Αγίω Πνεύματι
![]() |
| Καμία σχέση. Απλώς ξέρουν κάτι, από την πείρα τους και τη σοφία των προγόνων τους, που δεν το ξέρουν οι φίλοι ή φανατικοί της rock. Ιδιαίτερα δεν το ξέρουν οι νέοι της δύσης – αλλά και στην Ελλάδα, που έχει τώρα κολλήσει όλες τις πνευματικές αρρώστιες της δύσης, οι άνθρωποι δεν το ξέρουν ή δε θέλουν να το δουν και το αρνούνται με μεγαλύτερο φανατισμό και πείσμα από κάθε «θρησκόληπτο». Τι ξέρουν; Ότι οι αναφορές στο σατανά, οι επικλήσεις σ’ αυτόν, οι μπαλάντες γι’ αυτόν, τα τερατώδη μακιγιάζ, οι απόκοσμοι ήχοι, οι σκοτεινές εικόνες, τα εξώφυλλα με τέρατα, οι ανάποδοι σταυροί και τα άλλα σύμβολα τα παρμένα κατευθείαν από αρχαίες και σύγχρονες μαγικές και σατανικές λατρείες, όλα αυτά λοιπόν ανοίγουν στην ψυχή παράθυρα προς το σκοτάδι, το αρχαίο σκοτάδι, κι απ’ αυτά τα παράθυρα το σκοτάδι μπαίνει μέσα στην ψυχή. Ένα απ’ αυτά τα παράθυρα (που ανοίγει, μαζί με άλλα, καθώς ο άνθρωπος βλέπει θρίλερ ή ακούει απόκοσμη και σκοτεινή μουσική σε συναυλίες με «τρομακτική» ατμόσφαιρα) είναι η φαντασία. Η φαντασία επηρεάζεται και οι επιρροές αυτές αποτυπώνονται στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου σα σφραγίδες – και αν οι σφραγίδες είναι φωτεινές, τον οδηγούν στο Φως, αν όμως είναι σκοτεινές, τον οδηγούν στο Σκοτάδι. Ρωτώ λοιπόν: τι σφραγίδες αποτυπώνουν και πού οδηγούν τη φαντασία του έφηβου, του νέου, του ενήλικα κάθε ηλικίας, εικόνες σαν αυτές και οι ήχοι που τις συνοδεύουν; Σκέψεις του τύπου «οι ροκάδες και οι μεταλάδες δε λατρεύουν το διάβολο, αλλά όλ’ αυτά τα κάνουν για παιχνίδι ή για να πουλήσουν δίσκους», όσο ειλικρινείς κι αν είναι όταν δίνονται ως απαντήσεις από φίλους της rock, είναι λάθος. Πρώτον, γιατί κάθε ροκάς ακροατής αυτό το υποστηρίζει επειδή έτσι θέλει να είναι – πολύ απλά, δε μπορεί να ξέρει αν τα μέλη ενός rock group λατρεύουν το διάβολο ή όχι. Ίσως μπορούμε να πούμε ότι «ξέρουμε κάτι», αν ένας ροκάς μουσικός μιλήσει ανοιχτά για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του. Πόσοι όμως το έχουν κάνει αυτό και, απ’ αυτούς, πόσοι έχουν πληροφορήσει το κοινό τους ότι είναι χριστιανοί; Και πόσοι ακροατές –φίλοι ή οπαδοί της rock– όταν ξεσηκώνονται από ένα τραγούδι με σατανικό θέμα ή «κολασμένο» ήχο και σκοτεινή ατμόσφαιρα, σκέφτεται αν το group λατρεύει το Χριστό ή το διάβολο; Θεωρώ ότι κανείς· όλοι παραδίνονται στην έκσταση της μουσικής, δηλ. στο θέμα, στον ήχο και την ατμόσφαιρα, που όμως στρέφει τη φαντασία και την ψυχή τους αλλού κι αλλού… Δεύτερον, γιατί ακόμα κι αν υποθέσουμε πως ένας μουσικός ή ένα group έχει αυτά τα θέματα για εμπορικούς λόγους, χωρίς να «τα πιστεύει» αυτά που λέει και κάνει, το θέμα των τραγουδιών, ο ήχος και η ατμόσφαιρα επηρεάζει τον ακροατή. Και επιπλέον, οι ορθόδοξοι χριστιανοί (που δεν είναι αλλοτριωμένοι από τη δήθεν «σοφία» του σύγχρονου πολιτισμού) ξέρουν ότι ο διάβολος υπάρχει και ακούει. Όταν κάποιοι μιλάνε γι’ αυτόν, ιδίως όταν τον εξυμνούν, τραγουδάνε γι’ αυτόν, μιμούνται την ατμόσφαιρα της κόλασης με τις κινήσεις, τη μουσική, το μακιγιάζ, τις φωτογραφίες και γενικά ό,τι κάνουν, είναι πολύ ηλίθιο να ισχυριζόμαστε πως κάνουν κάτι ανώδυνο και χωρίς συνέπειες. Όχι, ο εχθρός ακούει, έρχεται και επιδρά – του ανοίγονται πόρτες κι αυτός, επειδή είναι κλέφτης, μπαίνει απ’ αυτές τις πόρτες και ψαρεύει. Και ρωτάω: πόσοι ροκάδες ακροατές προστατεύονται απ’ τον εχθρό πηγαίνοντας στην εκκλησία, μεταλαβαίνοντας, κάνοντας προσευχή, νηστεία, εξομολόγηση κ.τ.λ.; Στη δύση (πχ ΗΠΑ & δυτική Ευρώπη) όλ’ αυτά τα έχουν ξεχάσει, ιδίως οι προτεστάντεςΣτην Ελλάδα, πάλι η νέα γενιά τα σνομπάρει, ως δήθεν ξεπερασμένες ιδέες των γιαγιάδων Κι έτσι, ενώ είναι της μόδας ν’ ασχολούμαστε με τη σοφία όλων των παραδόσεων (Ινδιάνων κ.τ.λ.), τη ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΣΟΦΙΑ (των ορθόδοξων Ελλήνων, Σέρβων, Βουλγάρων, Ρουμάνων, Ρώσων κ.λ.π. κ.λ.π.) την περιφρονούμε ως δήθεν μουχλιασμένη. Ε, όχι – συγνώμη που θα το πω: βλάκες είμαστε. Δεν απορρίπτεται η rock, αλλά «κάτι άλλο»… ΔΕΝ απορρίπτουμε τη μουσική rock, αλλά τη λατρεία του εχθρού του ανθρώπινου γένους και τα δαιμονικά ερεθίσματα που περνάνε μέσα απ’ αυτήν. Ότι δεν την απορρίπτουμε, φαίνεται από το ότι υπάρχουν και ορθόδοξοι χριστιανοί ροκάδες, που γράψανε rock τραγούδια και εξέφρασαν κι αυτοί τα δικά τους βιώματα, που δεν είναι καθόλου σατανικά. Παράδειγμα, ο Αμερικανός τραγουδοποιός Justin Marler, που για 7 χρόνια έζησε ως ορθόδοξος μοναχός στην Αδελφότητα του Αγίου Γερμανού της Αλάσκας, ίδρυσε μαζί με έναν άλλο Αμερικάνο ορθόδοξο μοναχό το περιοδικό Death to the World - The Last True Rebellion (δες το site τους και συνέντευξή τους, ενώ τη σημασία του τίτλου του, καθώς και άρθρα τους, δες εδώ) και τραγούδησε τα βιώματά του από την περίοδο εκείνη, που λέει πως ήταν η καλύτερη 7ετία της ζωής του. Έγραψε μάλιστα τότε το βιβλίο Youth of the Apocalypse, ένα πολύ σημαντικό βιβλίο για το δρόμο της γενιάς μας, που ζει μέσα σε πόνο και σύγχυση. Άλλο παράδειγμα, οι «Ελεύθεροι», ένα ελληνικό rock group, που τα μέλη του ήταν ορθόδοξοι μοναχοί, που έγιναν γνωστοί ως «Παπαροκάδες». Κάποια στιγμή έπαψαν να είναι μοναχοί. Το βασικό μέλος του συγκροτήματος δεν είχε γίνει μοναχός, είχε μόνο τη λεγόμενη «ρασοευχή», και τελικά δεν έγινε μοναχός. Ήταν «ελεύθερος» να διαλέξει, όπως έλεγε και το όνομα του group. Όμως η μουσική τους έδωσε άλλα μηνύματα, εικόνες και ερεθίσματα, rock και πάλι, που μεταφέρουν μια άλλη κουλτούρα, δικιά μας, εντελώς διαφορετική από τη δυτική κουλτούρα που μεταφέρει το ξένο rock, αλλά και το μεγαλύτερο μέρος του ελληνικό rock, που κατά κανόνα (λόγω των πολλών επιρροών που έχει δεχτεί η σύγχρονη κοινωνία μας από τις δυτικές χώρες) μεταφέρει κι αυτό την ίδια ξένη κουλτούρα. Να οι εντυπώσεις της Σοφίας Βώσσου γι’ αυτό το θέμα. Όλα αυτά ασφαλώς σημαίνουν πως show+συναυλίες και μοναχισμός δεν πάνε μαζί. Όμως φανερώνουν πως δεν υπάρχει πρόβλημα rock και χριστιανική πίστη, ήθος και αγώνας να πηγαίνουν μαζί. Όταν γιατρευτούν οι πληγές που φέρνουν τη σύγχυση και τον πόνο, απομένουν τα καλά και οι άνθρωποι βρίσκουν το δρόμο τους. Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε πως γνωστοί ροκάδες ή μέλη γνωστών rock groups είναι πιστοί δυτικοί χριστιανοί ή έγιναν στην πορεία και αυτό έχει μεγάλη σημασία – τέτοιοι είναι π.χ. ο Nicko McBrain (ντράμερ των Iron Maiden) ή ακόμη και ο κατασκότεινος Alice Cooper (δες εδώ). Αυτό σημαίνει, όπως είπε κάποιος, ότι κάποιοι προσεύχονταν όλα αυτά τα χρόνια για τους ροκάδες. Όμως δε σταματάει τον κατακλυσμό σκοτεινών και δαιμονικών εικόνων, ήχων και μηνυμάτων που ξεχύνεται γενικά από τη rock μουσική και τα παιδιά της, που αναφέραμε στην αρχή. Και όλα αυτά έχουν συνέπειες, στις οποίες οι φίλοι της rock δεν πρέπει να κλείνουν τα μάτια τους. Rock + Ορθοδοξία Η μουσική ροκ γεννήθηκε τη δεκαετία του 1950, αλλά άκμασε τη δεκαετία του ’60, για να εκφράσει την πίκρα και την αγανάκτηση των νέων ανθρώπων του δυτικού κόσμου – νέων, που ένιωσαν προδομένοι, καθώς συνειδητοποιούσαν πως ο πολιτισμός τους, με τις σούπερ υποσχέσεις, ήταν στην πραγματικότητα σάπιος και υποκριτικός, ένας πολιτισμός που αιματοκύλιζε την ανθρωπότητα, κατέστρεφε τον πλανήτη και μετέτρεπε τους ίδιους τους λαούς των δυτικών χωρών σε άβουλους καταναλωτές. Οι νέοι της δικής μας γενιάς έχουν ακριβώς τα ίδια αισθήματα, πολλαπλασιασμένα επί 10! Σκοτάδι, πόνος, πίκρα, οργή και αγανάκτηση, αυτά είναι που φωλιάζουν στην καρδιά της δυτικής νεολαίας, όπως και της νεολαίας της χώρας μας, που είναι κι αυτή κομμάτι του δυτικού κόσμου. Επιθυμία: παραίτηση απ’ αυτό που θέλουν οι γονείς, αυτό που θέλει η κοινωνία, το σύστημα, τ’ αφεντικά του κόσμου τούτου! «Δεν είναι του κόσμου τούτου» θέλει να διακηρύξει ο πιο συνειδητοποιημένος επαναστάτης. Ακριβώς αυτό που διακήρυξε κι ο Χριστός, όταν δικαζόταν από τον Πιλάτο. Ποια λέξη εκφράζει καλύτερα τον αφόρητο πόνο και την απόλυτη απελπισία; Κόλαση. Αυτή είναι η λέξη. Τώρα καταλαβαίνεις γιατί οι ροκάδες ντύνονται και φέρονται σα «σκοτεινοί τύποι» και γιατί ο ήχος, τα σκηνικά, οι κινήσεις μέσα στη rock κουλτούρα είναι σκοτεινά και δαιμονικά: δεν είναι κινήσεις δαιμόνων, αλλά αιχμαλώτων της Κόλασης. Και η Κόλαση είναι ο κόσμος που φτιάξαμε. Μέσα σ’ αυτά προστέθηκαν ίσως και στημένες φάσεις πραγματικών οπαδών του σατανά. Και φυσικά ο Εχθρός του ανθρώπινου γένους, ο διάβολος, ξεγέλασε και ξεγελάει εκατομμύρια νέους κάνοντάς τους, χωρίς να το καταλαβαίνουν, να τον επικαλούνται, να τον εξυμνούν, να σχηματίζουν τα γνωστά «κέρατα» με τα δάχτυλα (βάζοντας το σώμα τους μέσα σ’ αυτή τη σκοτεινή επιρροή, όπως όταν κάνουμε το σταυρό μας το σώμα μας γίνεται φορέας της αγαθής ενέργειας του Χριστού, του Θεού του Φωτός), να ντύνονται και να κινούνται έτσι που να του μοιάζουν. Και μετά κάνει πάρτι. Ελπίδα υπάρχει; Τη θρησκεία η νεολαία της δύσης την έφτυσε, γιατί δεν ήξερε και δεν ξέρει παρά μόνο τον καθολικισμό και τους προτεστάντες, δυο απίστευτα διαστρεβλωμένες μορφές του χριστιανισμού. Εδώ έκανε το ίδιο, γιατί έσπασε ο δεσμός με την Ορθοδοξία και μπέρδεψε την αρχαία σοφία των αγίων με ό,τι έβλεπε στη δύση και με ό,τι νόμιζε πως είναι μαγαζάκια των παπάδων. Σήμερα πολλοί ψάχνουν αυτή την αρχαία σοφία. Το μυστικό είναι πως πρόκειται για τη δική μας αρχαία σοφία, τη σοφία των προγόνων μας, πριν τους διαφθείρει ο καπιταλισμός και ο καταναλωτισμός. Έτσι, έχω τώρα να κάνω μια πρόσκληση σε κάθε είδους ροκάδες, και μάλιστα στους πιο ροκάδες απ’ τους ροκάδες. Την πρόταση αυτή δε θα την εκφράσω τόσο με λόγια, αλλά με posts. Αν είσαι Έλληνας-Ελληνίδα ή κατάγεσαι από κάποια Βαλκανική χώρα ή από Ρωσία (δηλαδή από τις χώρες που έμειναν πάντα ορθόδοξες, όλες τις εποχές μέχρι σήμερα) είναι η αρχαία σοφία του δικού σου πολιτισμού, που μπορεί να γιατρέψει τις πληγές τού σήμερα, τις πληγές των φίλων σου, τις πληγές σου, τις πληγές της Αφρικής και της Ασίας, του άστεγου της γειτονιάς σου, όλου του κόσμου. Αν είσαι από κάποια δυτική χώρα, είναι η αρχαία σοφία που κάποτε υπήρχε και στο δικό σου λαό, αλλά πετάχτηκε στα σκουπίδια αρχίζοντας από τον 8ο αιώνα και φτάσαμε στην «Ενωμένη Ευρώπη» των καπιταλιστών του σήμερα. Σίγουρα δεν είναι ο ψεύτικος χριστιανισμός που νομίζεις πως υπάρχει για να κονομάνε κάποιοι. Αν ξέρεις 5 παπάδες που ντροπιάζουν τα ράσα που φοράνε, μπορώ να σου πω 50 που τα τιμάνε. Παπάδες που «λένε», που «λέει» να τους έχεις παπάδες της ενορίας σου. Και είναι όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στα Βαλκάνια και στη Ρωσία και στην Αφρική και στη δύση, σε όλο τον κόσμο. Όπως υπάρχουν οι καρχαρίες μεγαλογιατροί, αλλά υπάρχουν και οι γιατροί χωρίς σύνορα, έτσι υπάρχουν και καριερίστες παπάδες, αλλά υπάρχουν και οι αληθινοί εργάτες και αγωνιστές του Χριστού. Αυτοί είναι που μας ενδιαφέρουν και, πίστεψέ με, είναι σχεδόν σίγουρος πως ένας απ’ αυτούς υπάρχει στην ενορία σου ή τουλάχιστον σε κάποια διπλανή ενορία. Και λοιπόν; Τι θα μου προσφέρει; Έχει να μου πει τίποτα αυτός ο παπάς; Έχει πολλά να μου πει για το πώς θα βρω μέσα μου το Φως. Όχι «το φως του εαυτού μου», που υπόσχονται οι ινδουιστές και οι βουδιστές, αλλά το Φως του Χριστού, αυτό που είδαν και βλέπουν οι άγιοι όλων των εποχών, ένα Φως γεμάτο αγάπη, που σε γνωρίζει προσωπικά («ένα Φως που δεν είναι Φως και γνωρίζει το όνομά μου», έτσι το ονόμασε ο βουδιστής ιερέας Νilus Stryker, στις ΗΠΑ, που όταν είδε αυτό το Φως έγινε ορθόδοξος χριστιανός). Έχουν επίσης πολλά να μου πουν οι άγιοι μάρτυρες της Ορθοδοξίας, όλων των εποχών: από τους αρχαίους μάρτυρες της ρωμαϊκής εποχής (ανάμεσα στους οποίους και έφηβοι, αγόρια και κορίτσια), μέχρι και τις χιλιάδες σύγχρονους μάρτυρες από τα αθεϊστικά καθεστώτα της Ρωσίας, της Ρουμανίας κ.λ.π., που βασανίστηκαν για την ορθόδοξη πίστη τους τον 20ό αιώνα. Έχουν να μου πουν πολλά, τέλος, οι άγιοι ασκητές που διατηρούν τον τρόπο της αρχαίας μας κληρονομιάς, άνθρωποι τέλεια αντισυμβατικοί, που κάνουν αυτό που ζητάει ο κάθε ροκάς: βγαίνουν έξω απ’ τον κόσμο, απορρίπτουν την κακία και αναζητούν την αγάπη που αγκαλιάζει όλα τα όντα. Τέτοιοι άγιοι ασκητές υπάρχουν πολλοί στην εποχή μας, άντρες και γυναίκες, και είναι οι γνωστοί σε όλους μας άγιοι Γέροντες (οι πιο γνωστοί είναι ο Πορφύριος, ο Παΐσιος, ο Ιάκωβος Τσαλίκης κ.ά.). Πολλούς μπορείς να δεις εδώ (άντρες) και εδώ + εδώ (γυναίκες).Να τα posts σου: Ηθικισμός στην Ορθοδοξία; Όχι, ευχαριστώ! Ψυχολογία του αθεϊσμού Συνεργείο διάσωσης και επισκευών (της ψυχής) Η θρησκεία της χαράς – Γελαστοί άγιοι Το χριστιανικό υπόβαθρο μη θρησκευτικών όψεων του σύγχρονου πολιτισμού Και ένα βιβλίο: Πατήρ Σεραφείμ Ρόουζ, η ζωή και τα έργα του [εδώ]: το ταξίδι ενός νέου ανθρώπου από την κόλαση του μηδενισμού και της αμαρτίας προς την αγκαλιά του Φωτός. Αυτό το βιβλίο δείχνει στην πράξη τι γίνεται, όταν κάποιος αποφασίσει στα σοβαρά να επαναστατήσει. Και είναι γραμμένο επίσης από έναν άνθρωπο που ταξίδεψε πνευματικά πολύ μέχρι να γνωρίσει την Ορθοδοξία, τον Αμερικανό π. Δαμασκηνό Κρίστενσεν. Πολλά είναι, ε; Διάβασε ό,τι νομίζεις, με όποια σειρά θέλεις, όπως και τα άλλα links αυτού του άρθρου. Και σε καλώ για καφεδάκι στους συνδέσμους του blog μας, και ιδιαίτερα στο Lockheart World (ένα μαύρο blog), στο Ζωντανό Ιστολόγιο (ένα κάτασπρο blog) και στην ΟΟΔΕ (ένα πολύχρωμο site, ανθρώπων που αναζήτησαν & αναζητούν την αλήθεια με πόνο). Τι είναι όλ’ αυτά; Γνώσεις μόνο και μια διαφορετική τροφή για την ψυχή – τις απαντήσεις, αν έχεις ερωτήσεις, μπορείς να τις βρεις μόνος σου. Και εδώ είμαστε για συζήτηση, αν και όποτε θες. Καλό ταξίδι, αδελφέ μου। Έξω από την κόλαση είναι ο παράδεισος. Έξω από την κόλαση του κόσμου που έχουνε φτιάξει για σένα, είναι ο παράδεισος της αγκαλιάς Του. o-nekros. |
Στο δεύτερο μέρος μπορείτε να δείτεκαι να ακούσετε τον ομότιμο καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτριο Γόνη που παρουσιάζει τον πρώτο τόμο των Απάντων του αγίου Μαξίμου του Γραικού

Ελθέ το φώς το αληθινόν, ελθέ η αιώνιος ζωή, ελθέ το αποκεκρυμμένον μυστήριον, ελθέ ο ακατανόμαστος θησαυρός, ελθέ το ανεκφώνητον πράγμα, ελθέ το ακατανόητον πρόσωπο, ελθέ η αίδιος αγαλλίασις, ελθέ το ανέσπερον φώς, ελθέ πάντων των μελλόντων σωθήναι η αληθινή προσδοκία, ελθέ των κειμένων η έγερσις, ελθέ των νεκρών η ανάστασις , ελθέ ο δυνατός, ο πάντα αεί ποιών και μεταποιών και αλλοιών μόνο τω βούλεσθαι!
Ελθέ ο αόρατος και αναφής πάντη και αψηλάφητος, ελθέ ο αεί αμετακίνητος και καθ` ώραν όλος μετακινούμενος και ερχόμενος προς ημάς τους εν τω άδη κειμένους, ο υπεράνω πάντων των ουρανών, ελθέ το περιπόθητον όνομα και θρυλούμενον, λαληθήναι δε παρ` ημών όπερ ής η γνωσθήναι, οποίος ή ποταπός, όλως ημίν ανεπίδεκτον.
Ελθέ η αιώνιος χαρά, ελθέ το στέφος το αμαράντινον, ελθέ η πορφύρα του μεγάλου Θεού και βασιλέως ημών, ελθέ η ζώνη η κρυσταλλοειδής και διάλιθος, ελθέ το υπόδημα το απρόσιτον, ελθέ η βασίλειος αλουργίς και αυτοκρατορική όντως δεξιά!
Ελθέ, όν επόθησε και ποθεί η ταλαίπωρος μου ψυχή, ελθέ ο μόνος προς μόνον, ότι μόνος ειμί καθάπερ οράς!
Ελθέ ο χωρίσας εκ πάντων και ποίησας με μόνον επι της γής, ελθέ ο γενόμενος πόθος αυτός εν εμοί και ποθείν σε ποιήσας με, τον απρόσιτον παντελώς!
Ελθέ η πνοή μου και η ζωή, ελθέ η παραμυθία της ταπεινής μου ψυχής, ελθέ η χαρά και η δόξα και η διηνεκής μου τρυφή!
Ευχαριστώ σοι, ότι έν πνεύμα εγένου μετ` εμού ασυγχύτως, ατρέπτως, αναλλοιώτως ο επί πάντων Θεός, και αυτός μοι τα πάντα εν πάσι γεγένησαι, τροφή ανεκλάλητος και είς άπαν αδάπανος, αεννάως υπερεκχεομένη τοίς τής εμής ψυχής χείλεσι και υπερεκβλύζουσα εν τή πηγή της καρδιάς μου, ένδυμα απαστράπτον και καταφλέγον τους δαίμονας, κάθαρσις δια αφθάρτων και αγιών δακρύων εκπλυνούσα με, ών ή σή παρουσία, προς ούς παραγίνη, χαρίζεται.
Ευχαριστώ σοι, ότι φώς ανέσπερον μοι γεγένησαι και ήλιος άδυτος που κρυβήναι μη έχων ο πληρών της σής δόξης τα σύμπαντα. Ουδέποτε γαρ απεκρύβης από τινός, αλλα ημείς αεί κρυπτόμεθα από σού, ελθείν προς σε μη βουλόμενοι.
Που γαρ και κρυβήση ο μηδαμού έχων τόπον της σης καταπαύσεως; η διά τι, ο μήποτε αποστρεφόμενος των πάντων τινά, μήτε τινά αυτών εντρεπόμενος;
Άγιος Συμεών ο νέος Θεολόγος
Μητροπολίτης Ναυπάκτου π.Ιερόθεος
Για να είμαστε ορθόδοξοι και να έχουμε την βεβαιότητα της σωτηρίας μας δεν μας χρειάζεται καμμιά νεοπατερική, μεταπατερική και συναφειακή θεολογία. Μας χρειάζονται δύο πράγματα: Το πρώτο, να μείνουμε σταθεροί, όπως έχουμε καθήκον, στην ορολογία των Πατέρων των Οικουμενικών Συνόδων, γιατί αυτή η ορολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Ορθοδόξου Παραδόσεως, το αληθινό και αυθεντικό consensus patrum, αλλά να μείνουμε εδραίοι και στην αποκεκαλυμμένη αλήθεια που δόθηκε στους Πατέρες. Και το δεύτερο, να αναζητήσουμε «ζωντανούς οργανισμούς», οι οποίοι ζουν μέσα στο «πνεύμα» του Ευαγγελίου και των Οικουμενικών Συνόδων, δηλαδή βιώνουν τις ορθόδοξες προϋποθέσεις των δογμάτων για να μας καθοδηγήσουν σωστά στην βίωση του δόγματος.
Δυστυχώς, μερικοί που ομιλούν για νεοπατερική, μεταπατερική και συναφειακή θεολογία έχουν πρόβλημα και με τις δύο αυτές προϋποθέσεις, δηλαδή και με τους όρους των Οικουμενικών Συνόδων και με τους «ζωντανούς οργανισμούς» της εκκλησιαστικής ζωής.
Αν η θεολογία δεν εκφρασθή εμπειρικώς, γίνεται στοχασμός και κουράζει τους ανθρώπους, και αν η εμπειρία δεν στηριχθή στην θεολογία των Οικουμενικών Συνόδων είναι μια ατομική ευσέβεια, η οποία μπορεί να έχη «συναφειακά» στοιχεία με όλες τις άλλες ανατολικές παραδόσεις. Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης φαίνεται ενοχλητικός για τους στοχαστικούς, φιλοσοφούντες θεολόγους που διακατέχονται από την «στοχαστική αναλογία», κατά την έκφραση του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.
Ακόμη, αυτός είναι ο λόγος, κατά την γνώμη μου, που αμφισβητούνται από μερικούς σύγχρονες, σημαντικές αγιορειτικές μορφές, όπως ο π. Πορφύριος, ο π. Παΐσιος, ο Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής, ο Γέροντας Σωφρόνιος Σαχάρωφ κλπ. Ενοχλεί την σύγχρονη συγκρητιστική θεολογία ο βίος και η διδασκαλία των συγχρόνων «ζωντανών οργανισμών» της εκκλησιαστικής ζωής.
Σε μια εισήγησή μου που έγινε στο παρελθόν προκειμένου να τεκμηριώσω την θεωρητική διδασκαλία της Εκκλησίας χρησιμοποίησα κείμενα του π. Πορφυρίου, ενός εξαγιασμένου Ιερομονάχου της εποχής μας. Αισθάνθηκα βαθύτατη έκπληξη όταν ορθόδοξοι θεολόγοι και Κληρικοί, που ήταν παρόντες, διαφώνησαν με την αναφορά μου σε λόγους του π. Πορφυρίου, διότι σύμφωνα με την άποψή τους, με τον τρόπο αυτό «ιδεολογοποιείται» η ορθόδοξη πίστη.
Συμπερασματικά, θεωρώ ότι η μοντέρνα θεολογία που αποδεσμεύονται από τους Πατέρες και εκφράζεται με βαρύγδουπους όρους, δήθεν από αγάπη για τον σύγχρονο άνθρωπο, είναι επικίνδυνη για την Εκκλησία και την θεολογία της. Είναι πραγματικά ένας στοχαστικός τρόπος θεολογίας, ένας λαϊκισμός που εξασκείται από «χειροτονητούς θεολόγους», λόγω μιας κακής ερμηνείας του «βασιλείου ιερατεύματος».–.