Η συμβολή της Ελλάδας στη νίκη

"Ομπρός κ' η Ελλάδα σκώθηκε

Και διασκορπάει τα σκότη!

Ανάστα η Ανθρωπότη,

Κι ακλούθα την...Ομπρός!".

 Άγγελος Σικελιανός

 Δημήτρης Νατσιός, δάσκαλος-Κιλκίς
«Κατακλίθημεν άνθρωποι και ανηγέρθημεν έθνος», γράφει ο Άγγελος Βλάχος την μεγάλη εκείνη μέρα που άρχιζε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος.

Πράγματι, η προ του πολέμου κατάσταση στην Ελλάδα, δεν ήταν και η ιδανικότερη. Ο Μεταξάς, ικανότατος στρατιωτικός προετοίμαζε την πατρίδα για παν ενδεχόμενο, όμως η αστάθεια και ο διχασμός και του τότε πολιτικού και παραπολιτικού κόσμου, δεν εξασφάλιζε την σύμπνοια και την ενότητα, που απαιτεί ένας εθνικός αγώνας.

Αντίβαρο όμως σʼ αυτήν την δυσαρέσκεια λαού, αποτέλεσαν οι ιταλικές αθλιότητες.  Η τυχοδιωκτική πολιτική των Ιταλών από το 1912 ακόμη, όταν αρνήθηκαν να παραδώσουν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα,  οι μωροφιλόδοξες βλέψεις τους στην 
Αλβανία, οι οποίες στέρησαν την ενσωμάτωση-απελεύθερωση της Βορείου Ηπείρου στον ελληνικό κορμό, η ύπουλη και προκλητική υποστήριξη του σφαγέα Κεμάλ κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία, ο βομβαρδισμός την 27η Αυγούστου 1923 της Κέρκυρας, ως αντίποινα για την δολοφονία του Ιταλού στρατηγού Τελίνι από, όπως αποδείχτηκε αργότερα, αλβανική συμμορία, βομβαρδισμός που προκάλεσε τον θάνατο αρκετών εξαθλιωμένων προσφύγων από την Μικρά Ασία, ήταν λίγα από τα γεγονότα που κατέλειπαν οργή και αγανάκτηση στον ελληνικό λαό κατά των Ιταλών.

Γνωστά είναι και τα γεγονότα την περίοδο του Φασισμού, με τις συνεχείς προκλητικές δηλώσεις περί αναβίωσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ο Μουσολίνι, μεθυσμένος από μεγαλαυχία έλεγε από το 1922: «Πριν πεθάνω βλέπω να σχεδιάζεται πάνω στο γαλανό ιταλικό ουρανό μια αναγεννόμενη αυτοκρατορία των Καισάρων».

Αποκορύφωμα βέβαια ο τορπιλισμός του καταδρομικού «Έλλη» ανήμερα της Παναγίας, που τραυμάτισε, εκτός από την αξιοπρέπεια, και το βαθύ θρησκευτικό αίσθημα των Ελλήνων. Η ιερόσυλη αυτή πράξη των Ιταλών έδωσε και θρησκευτική χροιά στον πόλεμο, ο πόλεμος θα ήταν πλέον πρώτα «υπέρ πίστεως» και έπειτα «υπέρ πατρίδος», γεγονός που αριστουργηματικά το υπαινίχτηκε ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς, όταν συμβούλευε: «αυτόν τον λόγο θα σας πω/ δε έχω άλλο κανένα / μεθύστε με τʼ αθάνατο /κρασί του Εικοσιένα».

Το «με χαμόγελο στα χείλη» δεν ήταν φιλοπόλεμη διάθεση και εξωραϊσμός της τραγικότητας των στιγμών. Ήταν το ξέσπασμα, η ανάσταση ενός ολόκληρου λαού που θα πραγμάτωνε την προγονική ισοκράτειο προτροπή: «Ην αναγκασθής κινδυνεύει αιρού (προτίμησε) τεθνάναι καλώς (να πέσεις ένδοξα) μάλλον ή ζην αισχρώς». «Δεν πήγαιναν να σκοτώσουν αυτά τα παιδιά, πήγαν για να πεθάνουν για την πατρίδα», θα γραφεί εξαίσια.

Το γεγονός όμως της σωρευμένης οργής δεν το είχε αντιληφθεί η ιταλική διπλωματία. Ο ατυχής Ιταλός πρέσβης Εμ. Γκράτσι στο πολύκροτο βιβλίο του «Η αρχή του τέλους» σημειώνει πως στο τελευταίο, πριν από τον πόλεμο, φασιστικό συμβούλιο, ο Μουσολίνι έλαβε την διαβεβαίωση από τους Ιακομόνι (αντιβασιλιάς της Αλβανίας) και Πράσκα (αρχιστράτηγος) ότι «οι Έλληνες δεν έχουν διάθεση για πόλεμο» και ότι «το ηθικό του ελληνικού λαού εμφανίζεται πολύ χαμηλό, εξαιτίας της διάστασής του με την καθεστηκυία πλουτοκρατική τάξη».

Ο πόλεμος κηρύσσεται και οι Έλληνες για τέταρτη φορά στον 20ο αι. «δρόμο ίεντο προς τους βαρβάρους» (Ηρόδοτος), επιτυγχάνοντας μια περηφανή νίκη. Ποιες όμως ήταν οι συνέπειες του ένδοξου αυτού πολέμου για την έκβαση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου; (Βʼ.Π.Π.).

Στους πανηγυρικούς της ημέρας επισημαίνεται, με αρκετή ασάφεια, η τεράστια ψυχολογική απήχηση της νίκης του ελληνικού στρατού, εξυμνείται ως η πρώτη νίκη των ελεύθερων κρατών κατά των γερμανοϊταλών. Το μνημείωσε έξοχα το γεγονός αυτό ένας στίχος του Ελύτη: οι «Έλληνες μες στα σκοτεινά δείχνουν τον δρόμο». («Άσμα ηρωικό και πένθιμο»).

Σκοπός όμως της ιστορικής μνήμης δεν είναι (μόνο) η επιβεβαίωση της ανδρείας και της γενναιότητας του λαού μας. Η ιστορική μόρφωση έχει μεγάλη σημασία για την αγωγή των πολιτών, κυρίως των νέων πολιτών, των μαθητών. Πόσο όμως αγγίζουν και συγκινούν τους μαθητές οι κοινότοπες κορώνες, οι πανηγυρικοί της δεκάρας, σήμερα μάλιστα που η περιρρέουσα ευδαιμονοθηρία και υλοφροσύνη, οδηγούν στην «έκλειψη του έθνους», στην υποτίμηση των ιδανικών και αξιών που εμπνέουν τον λαό, τον κάθε λαό;

Μπορεί, παραδείγματος χάριν, ένας μαθητής Λυκείου να εξηγήσει σʼ έναν Γάλλο ή Άγγλο ομήλικό του, γιατί η νίκη της Ελλάδος ήταν ουσιωδέστατη για την τύχη του Βʼ Π.Π.; Αυτός είναι λοιπόν ο  σκοπός του σημερινού αφιερώματος και απευθύνεται στους μαθητές. Η παρατήρηση του Θουκυδίδη ότι «αταλαίπωρος γαρ τοις πολλοίς η ζήτησις της αληθείας και επί τα ετοίμα μάλλον τρέπονται», δηλαδή οι πολλοί «μαθαίνουν» από τις έτοιμες αλήθειες της τηλεόρασης και των αργυρώνητων κονδυλοφόρων, είναι επίκαιρη και «λίαν διδακτική».

Πρώτα – πρώτα απετράπη η είσοδος των Τούρκων στον πόλεμο στο πλευρό των Γερμανών. Βλέποντας ότι ο Άξονας δεν είναι ανίκητος οι Τούρκοι κράτησαν έκτοτε την γνωστή «επιτήδειο ουδέτερη» στάση. (Η τουρκική εφημερίδα «Σαμπάχ» έγραφε την 9η Μαρτίου 1941. «Κάθε έθνος το οποίο βρίσκεται έναντι εχθρικής απειλής, δεν πρέπει να διστάσει ούτε για μια στιγμή νʼ ακολουθήσει το παράδειγμα της Ελλάδος». Αντί γιʼ αυτό οι θρασύδειλοι «γείτονες», οι ύαινες της ιστορίας, γονάτιζαν τον εναπομείναντα Ελληνισμό της Μικράς Ασίας με κεφαλικούς φόρους και νέα τάγματα εργασίας).

Ενθάρρυναν οι ελληνικές νίκες τους Γιουγκοσλάβους, κυρίως η τυμπανοκρουστικώς αναγγελθείσα εαρινή επίθεση του Μουσολίνι της 9ης Μαρτίου του 1941 και η συνακόλουθη πανωλεθρία του. Στις 27 Μαρτίου του ʼ41 ξέσπασε στο Βελιγράδι επανάσταση του γιουγκοσλαβικού λαού που εξεδίωξε την προδοτική, φιλογερμανική κυβέρνηση του Κροάτη Ζβέτκοβιτς.

Η ελληνική αντίσταση επέδρασε και στις ΗΠΑ. Η εφ. «Morning Advertiser» του Λονδίνου έγραφε τον Νοέμβριο του ʼ41: «Η θαρραλέα αντίστασις της Ελλάδος εις τας δυνάμεις του Άξονος δεν συγκρατεί μόνον και αποκρούει επιτυχώς την ιταλικήν επίθεσιν, αλλά ανατρέπει τα σχέδια του Χίτλερ διά μίαν επίθεσιν ειρήνης. Υπήρχαν πλείσται όσαι ενδείξεις προ τινός καιρού, ότι ο Χίτλερ θα επεχείρει τας βολιδοσκοπήσεις του περί ειρήνης, αμέσως προ των προεδρικών εκλογών εις τας ΗΠΑ. Τώρα όμως φαίνεται να αντελήφθη ότι, εάν επραγματοποίει το εν λόγω σχέδιόν του, θα επετύγχανεν αποτελέσματα αντίθετα εκείνων τα οποία επεδίωκε. Και τούτο διότι η υπέροχος αντίστασις της Ελλάδος του αφήρεσεν το κυριώτερον επιχείρημα, επί του οποίου εστηρίζετο. Είναι ήδη προφανές, ότι το σχέδιον του Χίτλερ θα ετόνιζεν κυρίως την εικόνα μιας Ευρώπης κατακτημένης και πειθαρχικής... Ατυχώς διά τον Χίτλερ δεν ημπορεί πλέον να στηριχθεί επί του επιχειρήματος μιας υποταγμένης Ευρώπης...». (Αχ. Κύρου «Η Ελλάς έδωσε την νίκην», Αθήνα 1945, σελ. 35).

Ο αμερικανικός λαός εντυπωσιάστηκε από την ελληνική εποποιία και στήριξε στις εκλογές της 5ης Νοεμβρίου του ʼ41 τον Ρούζβελτ, που οδήγησε την χώρα του στο πλευρό των Συμμάχων. (Σώζοντας και την οικονομία του, τακτική που εφαρμόζουν ευλαβικώς οι διάδοχοί του). Για τον αντίκτυπο στην Αγγλία, που έδινε τότε μόνη της την κρισιμότατη «μάχη της Αγγλίας», θα μεταφέρουμε αυτό που έγραψαν οι «Times». «Ο ηρωισμός των Ελλήνων δημιουργεί διά τον αγγλικόν αγώνα κατάστασιν εξαιρετικώς ευνοϊκήν». Ο Άγγλος στρατηγός Ουέβερς στις 15 Φεβ. 1941 δήλωνε στον ραδιοφωνικό σταθμό του Λονδίνου: «Προθύμως αναγνωρίζομεν ότι οι Έλληνες σύμμαχοί μας ήσαν οι πρώτοι, οι οποίοι, με τις θαυμασίας των νίκας εις την Αλβανίαν, ήνοιξαν τον δρόμον και κατήγαγον τρομερόν πλήγμα κατά της Ιταλίας. Αι επιτυχίαι των δεν είχον μόνον τοπική σημασίαν. Επηρέασαν αποφασιστικώς την όλην εξέλιξην του πολέμου». 

Η νίκη των Ελλήνων καταρράκωσε και την «επηρμένη οφρύν» του Μουσολίνι. Η απογοήτευση του ιταλικού λαού οδηγεί στην κατάρρευση της Ιταλίας το 1943, που παίζει μέχρι τότε το ρόλο της κακομαθημένης παιδίσκης. Στις 12 Σεπ. 1943 Βρεττανός Υπουργός Ν. Μπαίκερ δηλώνει «Η νίκη της συνθηκολογήσεως της Ιταλίας ανήκει εις την Ελλάδα. Ο αξέχαστος ηρωισμός των παιδιών της στα Αλβανικά βουνά, οι αμέτρηται θυσίαι του ελληνικού λαού εις τον αγώνα κατά του κατακτητού, κατέστησαν δυνατή την υπέροχον αυτήν νίκην».

Το σημαντικότερο όμως γεγονός ήταν ο εξαναγκασμός του Χίτλερ να «κατέβη» στα Βαλκάνια κυρίως κατά της Ελλάδος, επιχείρηση που τον καθυστέρησε 5 εβδομάδες, οι οποίες του έλειψαν λίγο αργότερα το φθινόπωρο του ʼ41. Ξεκίνησε στις 22 Ιουνίου. Συνέπεια ήταν να τον προλάβει ο τρομερός ρωσικός "χειμώνας-στρατηγός", και να καθηλωθεί προ της Μόσχας.

Την άνοιξη του ʼ42 οι Ρώσοι εξοπλισμένοι από τους Αμερικανούς ανασυγκροτημένοι και με υψηλό ηθικό ξεκίνησαν την αντεπίθεση που ήταν και η αρχή του τέλους του πολέμου.

(Ο Τσώρτσιλ στα «Απομνημονεύματά» του γράφει και το εξής: «η επίλεκτος και μόνη Μεραρχία αλεξιπτωτιστών που διέθετε ο γερμανικός στρατός κατεστράφη εις την μάχην της Κρήτης. Η απώλεια των καλύτερων Γερμανών πολεμιστών απομάκρυνε το τρομερόν όπλον των αλεξιπτωτιστών από κάθε περαιτέρω συμμετοχήν εις τον πόλεμον»).

Η ύψιστη αυτή συμβολή της Ελλάδας στον Βʼ Π.Π. αναγνωρίστηκε από εχθρούς και φίλους. Ο ίδιος ο Χίτλερ στις 15 Φεβ 1945 παραπονιόταν πικρά στο καταφύγιο της καγκελαρίας ότι η ηλίθια ιταλική επίθεση εναντίον της Ελλάδος τον εμπόδισε να επιτεθεί στην Σοβιετική Ένωση μερικές εβδομάδες νωρίτερα. Το 1946 κατά την διάρκεια της Δίκης της Νυρεμβέργης ο αρχηγός της γερμανικής αεροπορίας Γκαίρινγκ ισχυριζόταν το ίδιο. Σε απομνημονεύματα στρατηγών και ναυάρχων του Χίτλερ (Πάουλους, Κάιτελ, Ρέντερ, Φον Κλάιστ) επικρατεί η ίδια άποψη. Ο Άγγλος Υπουργός των Εξωτερικών Αν. Ήντεν στις 8 Ιαν 1941 έλεγε στην Βουλή: «Η ελληνική αντίσταση καθυστέρησε για τουλάχιστον 6 εβδομάδες την έναρξη επίθεσης στη Ρωσία. Αυτό δύναμαι να πω ήταν γεγονός τεράστιας σημασίας, του οποίου σας διαβεβαιώ έχουν γνώση οι σύμμαχοί μας».

Στις 27 Απρ 1941 ο Ραδιοφωνικός Σταθμός Μόσχας μεταδίδει: «Επολεμήσατε άοπλοι εναντίον πανόπλων και ενικήσατε. Επολεμήσατε μικροί εναντίον μεγάλων και επικρατήσατε. Δεν ήτο δυνατόν να γίνει αλλοιώς, διότι είσθε Έλληνες. Ως Ρώσοι εκερδίσαμεν, χάρις εις την θυσίαν σας, χρόνον νʼ αμυνθώμεν. Σας ευγνωμονούμεν».

Δεν νομίζω ότι χρειάζονται άλλες μαρτυρίες για να καταδειχθεί η προσφορά της «θεϊκιάς κι όλης αίματα πατρίδας» μας. Σε «τέτοια σπάνια φωτεινά σημεία, κρέμεται η κλωστή που μας κρατά πάνω από την άβυσσο» κατά Ελύτη. «Ο πατριωτισμός είναι το οξυγόνο των Ελλήνων» έγραφε ο Σεφέρης. Και τον άφθαστο αυτόν πατριωτισμό θαύμασαν όλοι στις αεταράχες της Πίνδου. Αντιγράφω από ένα σπουδαίο βιβλίο: "Είδα έναν λοχαγό, με φασκιωμένα τα δύο πόδια από κρυοπαγήματα, να μετακινείται πάνω στο χιόνι ακουμπώντας με κόπο σ έναν ορθοστάτη.

Γιατί δεν μπαίνετε στο νοσοκομείο; τον ρώτησα. Περιμένετε να σας τα κόψουν;

Μου πρόσφερε βραστό τσάι στο αντίσκηνο του, που βούλιαζε απ το χιόνι.

Η αξούριστη φάτσα του χαμογέλασε ανάμεσα από τα κασκόλ με τα οποία είχε τυλιγμένο το κεφάλι. Μου έδειξε με μια χειρονομία την τριγωνική έμπαση του αντίσκηνου, και είπε:

Να φύγω; Και τούτους τους μούργους, πού να τους αφήσω;

Ήταν εκεί φαντάροι, που τρύπωναν το κεφάλι να μας δούνε, και χαμογέλασαν ικανοποιημένοι στο λοχαγό τους. Δεν είχε νερό εκεί στις βουνοκορφές. Οι φαντάροι είχαν βγάλει γενάκια. Το αγιογραφικό πρόσωπό τους φάνταζε χλωμό, τα μάτια τους έφεγγαν σαν από πυρετό. Έλιωναν στο στόμα χιόνι γα να ξεδιψάσουν. Ήταν όλοι τους νεαροί άγιοι οπλισμένοι. Δεν ήταν μόνο το θαύμα της Ελληνικής ανδρείας. Ήτα η ομορφιά και ο ανώτερος πολιτισμός τους. Είδα έναν δεκανέα που τόνε μάλωνε ο αξιωματικός του, γιατί ανακάλυψε έναν Ιταλό τρυπωμένο στο αντίσκηνό του.

Ήταν βαριά χτυπημένος, είπε ο δεκανέας ντροπιασμένος. Αν το έστελνα να φύγη με τους άλλους στο χειρουργείο, θα πέθνησκε στο δρόμο από την αιμορραγία (Ακαδημία Αθηνών, 28η Οκτωβρίου 1940, Πανηγυρικοί Λόγοι Ακαδημαϊκών, λόγος Στρατή Μυριβήλη, επιμέλεια: Πέτρου Χάρη, Αθήνα 1978 σελ. 318-319).

Σε μέρες χαμερπείς και πνιγηρές σαν τις δικές μας,που πιάνουμε τις μύτες μας από τις αναθυμιάσεις, η ανάμνηση του αγώνα του λαού μας, μας προσφέρει την «ζείδωρον αύρα», είναι το φωτεινό σημείο. Οι 11.936 νεκροί του ελληνοϊταλικού πολέμου, οι «άγνωστοι στρατιώτες» έπεσαν για αξίες που οι καλοζωισμένοι των βορείων προαστίων και οι τσαρλατάνοι της μεταμοντέρνας ιστοριογραφίας, τις χλευάζουν και τις ποδοπατούν. Ας είναι. Είχαν «άλλη» γνώση εκείνοι οι «νεκροί κριτές», γνώριζαν ότι «το εύδαιμον το ελεύθερον, το δε ελεύθερον το εύψυχον», η ευτυχία έγκειται στην ελευθερία, η δε ελευθερία στην ανδρεία.

Τελειώνω γράφοντας τον επίλογο τριών άρθρων σε μεγάλες ξένες εφημερίδες της εποχής εκείνης: «Ποτέ η Αγγλία δεν θα λησμονήσει... Οι Ρώσοι θα ενθυμούνται πάντα... Κανείς Αμερικανός δεν θα λησμονήσει...»Την είδαμε την «ενθύμησή» τους στο Κυπριακό, στο Σκοπιανό, στις ελληνοτουρκικές διαφορές... στα εθνοκτόνα Μνημόνια...την είδαμε... την βλέπουμε κάθε μέρα..

Πνευματικό έγκλημα, η κατάργηση του μαθήματος των θρησκευτικών!

.

Εκπομπή του TV4E “Γράμματα Σπουδάματα”. Με τον Δημήτρη Νατσιό συζητά ο Καθηγητής Παιδαγωγικής –Χριστιανικής Παιδαγωγικής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ,  Ηρακλής Ρεράκης.

 Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴ συζήτηση:

   Ἡρακλὴς Ρεράκης: «Τὸ Σύνταγμα μιλάει γιὰ ἀνάπτυξη τῆς θρησκευτικῆς συνείδησης καὶ ὁ ἑρμηνευτικὸς ἐκπαιδευτικὸς Νόμος 1566 λέει, ποιά εἶναι αὐτὴ ἡ θρησκευτικὴ Συνείδηση. Καὶ λέει ὅτι τὸ παιδὶ ὑποβοηθεῖται στὸ σχολεῖο νὰ ἔχει πίστη, ὄχι γνώση, πίστη στὰ γνήσια στοιχεῖα τῆς Ὀρθόδοξης χριστιανικῆς Παράδοσης. Προχωράει πάρα πολύ».

    Καὶ ὅλα αὐτά, μαζὶ μὲ τὴ νομολογία ποὺ ὑπάρχει, «δὲν τὰ λάβανε ὑπ’ ὄψιν καὶ (ἄρα) ἡ ἀπόφαση αὐτὴ εἶναι παράνομη καὶ ἀντισυνταγματική. Καὶ ἕνας νόμος ἑρμηνευτικὸς τοῦ Συντάγματος εἶναι καὶ ὁ Καταστατικὸς Χάρτης τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ρητὰ καὶ κατηγορηματικὰ μιλάει γιὰ τὴν ὑποχρεωτικὴ συμμετοχὴ στὸ διάλογο ποὺ πρέπει νὰ γίνεται ἀνάμεσα στὴν Ἐκκλησία καὶ στὸ κράτος, γιὰ τὴν θρησκευτικὴ Παιδεία, γιὰ τὴν ἀγωγὴ τῶν παιδιῶν καὶ ὅτι παρακολουθεῖ ἡ Δ. Ἱ. Σύνοδος ὅλα τὰ βιβλία, ὄχι μόνο τῶν θρησκευτικῶν… Αὐτὸ τὸ ὁποῖο ἔκανε εἶναι ἔγκλημα πνευματικό· νὰ ἀναμείξει σὲ ἕνα μεῖγμα, σὲ ἕνα πολτὸ τὴν ὀρθόδοξη χριστιανικὴ διδασκαλία μὲ ὅλες αὐτὲς τὶς θρησκεῖες καὶ νὰ τὰ προσφέρει τὴν ἴδια ὥρα, τὴν ἴδια μέρα, στὴν ἴδια ἑνότητα, ἰσότιμα στὰ παιδιά, αὐτὸ εἶναι πνευματικὸ ἔγκλημα».

  Μέχρι  τώρα,  οὐδέποτε  μᾶς  εἶπαν  γονεῖς  ὅτι  κάνουμε  προσηλυτισμὸ  σὲ  ὀρθόδοξα  παιδιά.  Αὐτὸ τὸ γελοῖο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖο τὸ λέγει καὶ ὁ κ. Φίλης, εἶναι δυνατὸν νὰ λέει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὅτι ὀρθόδοξοι θεολόγοι σὲ βαπτισμένα παιδιά, δηλ. σὲ παιδιὰ μὲ τὰ ὁποῖα ἔχουμε τὴν ἴδια πίστη, ὅτι αὐτὸ εἶναι προσηλυτισμός, καὶ ὅτι προσπαθοῦμε νὰ τὰ κατηχήσουμε; Αὐτὴ εἶναι μία συκοφαντικὴ προπαγάνδα. Αὐτὰ τὰ προγράμματα», ποὺ τὰ κατηγοροροῦν ὡς κατηχητικά, «τὰ γράψαν οἱ ἴδιοι ποὺ τώρα οἱ ἴδιοι τὰ κατηγοροῦν»!!! «Καὶ μάλιστα στὸ νέο πρόγραμμα αὐτὸ τὸ ὁποῖο αὐτὴ τὴν στιγμὴ συζητᾶμε, γράφει γιὰ τὸ προηγούμενο, τοῦ 2003-6, ὅτι εἶναι τόσο πολὺ δημοκρατικό, ὅτι δὲν προωθεῖ κανένα κατηχητισμό, καμία ὁμολογιακότητα, ὅτι φροντίζει γιὰ τὴν ἑτερότητα κ.λπ., δηλαδὴ τὸ ἐπαινοῦν στὴν 10 σελίδα τοῦ προγράμματος»!!!

   «Εἶναι δυνατόν, δηλαδή, οἱ ἴδιοι νὰ ἀντιφάσκουν τόσο πολύ; Νὰ ἔρχονται ὡς σύμβουλοι τοῦ κ. Φίλη νὰ τὸν ὁδηγοῦν σ’ αὐτὴ τὴν κατάσταση, νὰ διχάζει τὸν ἑλληνικὸ λαὸ σὲ μία περίοδο ποὺ χρειαζόμαστε πάνω ἀπ’ ὅλα τὴν ἑνότητα. Γνωρίζουμε τοὺς κινδύνους τοὺς ἐθνικούς, τοὺς οἰκονομικούς, ἔχουμε τοὺς λαθρομετανάστες… πρέπει νὰ ἔχουμε μιὰ ἑνότητα, καὶ ἡ Ὀρθοδοξία βοηθοῦσε γιατὶ εἶναι ἡ καρδιὰ τοῦ Ἕλληνα, συνεκτικὸς δεσμός.   Καταλαβαίνεται δηλ. ποῦ ὁδηγεῖ τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας καὶ οἱ σύμβουλοι τοῦ ΙΕΠ…».

Λόγος δογματικός περί του πνεύματος της «Συνόδου» της Κρήτης

«Ἀποβαλλόμεθα τοὺς λέγοντας ἐκχεῖσθαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐκ ἐπὶ τοὺς ἁγίους μόνον ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοὺς ἀσεβεῖς, καὶ οὐκ ἐπὶ τούτους μόνον, …. ἀλλ’, ὢ τῆς δαιμονιώδους φρενοβλαβείας, και ἐπ’ αὐτὰτὰ πνεύματα τῆς πονηρίας»[1] .

 

v                        Ο έλεγχος επί δογματικών ζητημάτων αποτελεί εντολή και όχι επιλογή.

 

του Ιωάννη Ν. Μαρκά, πτυχιούχου θεολογίας Α.Π.Θ.

Είναι πράγματι συγκλονιστική η ομιλία του Αποστόλου Παύλου στο 20^ο κεφάλαιο των Πράξεων, εκεί όπου απευθυνόμενος στους πρεσβυτέρους της Εφέσσου ουσιαστικά τους θέτει προ των τεράστιων ευθυνών που αναλαμβάνουν ως πηδαλιούχοι της Αγιωτάτης Εκκλησίας του Χριστού, διαμηνύοντάς τους τα εξής: «προσέχετε οὖν ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ Πνεῦματὸ῞Αγιον ἔθετο ἐπισκόπους, ποιμαίνειν τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ, ἣν περιεποιήσατο διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος.ἐγὼ γὰρ οἶδα τοῦτο, ὅτι εἰσελεύσονται μετὰ τὴν ἄφιξίν μου λύκοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς μὴ φειδόμενοι τοῦ ποιμνίου· καὶ ἐξὑμῶν αὐτῶν ἀναστήσονται ἄνδρες λαλοῦντες διεστραμμένα τοῦ ἀποσπᾶν τοὺς μαθητὰς ὀπίσω αὐτῶν.»[2] . Δεν θα μπορούσε λοιπόν να είναι πιο σαφής ο θείος Παύλος, όταν ιεραρχείαπό την πρώτη στιγμή ωςμεγαλύτερο και διαχρονικότερο κίνδυνο στο χώρο της Εκκλησίας τις αιρέσεις. Έναν κίνδυνο που δεν προέρχεται μόνον από τους θύραθεν, αλλά τις περισσότερες φορές ανακύπτει ακόμα και μέσα στα σπλάχνα της Εκκλησίας, μέσα δηλαδή από το ίδιο το πλήρωμα της Εκκλησίας!

   Κατά παρόμοιο τρόπο και ο αγαπημένος μαθητής του Κυρίου και πρώτος Θεολόγος της Εκκλησίας μας, ο ευαγγελιστής Ιωάννης, προειδοποιεί το πλήρωμα της Εκκλησίας να βρίσκεται σε μία συνεχή πνευματική εγρήγορση εις τρόπον ώστε να μπορεί να διακρίνει τους «προδρόμους του Αντιχρίστου», δηλαδή τους αιρετικούς, οι οποίοι ήδη από την εποχή του είχαν αρχίσει να παρουσιάζονται ΄ «παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστί, καὶ καθὼς ἠκούσατε ὅτι ὁ ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶνῦνἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν· ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστὶν ΄ ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθον, ἀλλ᾿οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν· εἰ γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν, μεμενήκεισαν ἂν μεθ᾿ἡμῶν· ἀλλ᾿ἵνα φανερωθῶσιν ὅτι οὐκ εἰσὶ πάντεςἐξἡμῶν.»[3] . Βλέπετετί λέει ο «υιός της βροντής»; «Από εμάς εξήλθαν», δηλαδή μέσα από το χώρο της Εκκλησίας ΄ στην πραγματικότητα όμως «ποτέ δεν ήταν δικοί μας ΄ διότι εάν ήταν δικοί μας, θα έμεναν μαζί μας»!

   Και πότε κάποιος δεν θεωρείται δικός μας στο χώρο της Εκκλησίας; Πρωτίστως,όταν έχει απολέσειτην υγιαίνουσα διδασκαλία και πίστη, όταν δηλαδή κάποιος φρονεί αντίθετα από κάτι ή όλα όσα παρήγγειλε ο Χριστός να τηρούμε με ακρίβεια μέχρι της Συντελείας των Αιώνων. Αυτός που αποστατεί λοιπόν από τις παραδεδομένες εντολές του Χριστού, αυτομάτως καθίσταται απέναντι Του, για αυτό και ο ευαγγελιστής τον αποκαλεί «αντίχριστο». Ταυτοχρόνως δέ (ο αποστάτης) τοποθετεί τον εαυτό του «εκτός Εκκλησίας», από τη στιγμή που συνειδητά πλέον παύει να τηρεί τις εντολές. Κατά τον ευαγγελιστή Ιωάννη δεν μπορεί κανείς να ισχυρίζεται πως πιστεύει στον Κύριο, όταν δεν τηρεί τις εντολές Του ΄  διότι «ὁ λέγων, ἔγνωκααὐτόν, καὶτὰςἐντολὰςαὐτοῦμὴτηρῶν, ψεύστηςἐστί, καὶἐντούτῳ ἡ ἀλήθειαοὐκἔστιν·»[4].

   Βλέπουμε λοιπόν πως οι άγιοι Απόστολοι, αλλά και οι άγιοι Πατέρες όπως θα δούμε λίαν συντόμως, μας εφιστούν την προσοχή και μας δίδουν τα «κλειδιά» εκείνα εις τρόπον ώστε να αναγνωρίζουμε μέσα στο χώρο της Εκκλησίας πότε κάποιος είναι «δικός μας», δηλαδή του Χριστού, και πότε κάποιος είναι «προβατόσχημος λύκος». Το να έχουμε επομένως εκκλησιολογικά κριτήρια και υγιή ορθόδοξη αυτοσυνειδησία αποτελεί εντολή που πρωτογενώς δόθηκε από τον Κύριο ΄ «προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ψευδοπροφητῶν, οἵτινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσι λύκοι ἅρπαγες.»[5] . Και αλλού είπε: «ἐκ γὰρ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον γινώσκεται.»[6] .

   Συνεπώς έχουμε ρητή εντολή από τον Κύριο ως πιστά μέλη της Εκκλησίας του Χριστού να κρίνουμε και να ανακρίνουμε ότι έχει να κάνει με τα θέματα της πίστεως, μάλιστα δέ να βρισκόμαστε σε καθεστώς πνευματικής εγρήγορσης και ομολογίας. Όχι για να καλλιεργήσουμε ασφαλώς τη ψευδαίσθηση πως εμείς θα σώσουμε την Εκκλησία(κάτι που άλλωστε η Εκκλησία ως Αγιοπνευματικός θεσμός δεν το έχει ανάγκη, αφού η Ίδια δεν χρήζει σωτηρίας, εμείς χρήζουμε), αλλά διότι μέσα από την πνευματική ετοιμότητα που ενδεχομένως επιδείξουμε θα ωφεληθούμε προσωπικά και θα αναβαθμιστούμε σωτηριολογικά κατά τον αψευδή λόγο του Κυρίου που αναφέρει, «πᾶς οὖν ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐναὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς·.»[7].

   Το να κρίνουμε λοιπόν, εάν το «δέντρο» είναι καλό ή σαπρό, αν παράγει δηλαδή καρπό πίστεως ή απιστίας, αυτό είναι εντολή του Χριστού και όχι επιλογή δική μας. Η τήρηση αυτής της εντολής μάς διατηρεί ενωμένους με τον Χριστό ως οργανικά και υγιή κλαδιά της αμπέλου και έτσι δεν κινδυνεύουμε να εκπέσουμε από αυτήν και να βληθούμε εις το πύρ. Αυτή η κρίση δεν πρέπει σε καμμία μα σε καμμία περίπτωση να συγχέεται με την κατάκριση. Σε θέματα πίστεως κατάκριση δεν υπάρχει, σε θέματα ζωής όμως ασφαλώς και υπάρχει και σε αυτή την περίπτωση ο Κύριος μάς έχει δώσει ακριβώς την αντίθετη εντολή ΄ «μὴκρίνετε, ἵναμὴκριθῆτε·»[8] . Βλέπετε λοιπόν την πανσοφία του Κυρίου; Εκεί που πρέπει να εκδηλώσουμε την αγάπη μας για Εκείνον και την Εκκλησία Του μάς δίδει αυστηρή εντολή να κρίνουμε και να ελέγχουμε και εκεί που πρέπει να δείξουμε κατανόηση στην ανθρώπινη αδυναμία, ακόμη κι αν ζημιωνόμαστε προσωπικά, μάς δίδει αυστηρή εντολή να μην κρίνουμε και να μην ελέγχουμε.

   Στην παρούσα εργασία λοιπόν θα επιχειρήσουμε με τη Χάρη του Θεού το πρώτο ΄ να κρίνουμε και να ελέγξουμε εξ επόψεως ορθοδόξου δογματικής θεολογίας το «πνεύμα» που έπνευσε στην πρόσφατη πολυδιαφημιζόμενη «Σύνοδο» που διεξήχθη στην Κρήτη και που οι διοργανωτές της την αποκάλεσαν ατελώνιστα και αφρόνως «Αγία και Μεγάλη Σύνοδο». Αφορμή της συντάξεως της παρούσης εργασίας στάθηκαν οι δηλώσεις ορισμένων ιεραρχών που συμμετείχαν στις εργασίες της «Συνόδου», πως στη συγκεκριμένη σύναξη«εβίωσαν την παρουσία του Αγίου Πνεύματος» [9]. Εμείς εδώ επομένως δεν θα ασχοληθούμε τόσο με τις λεπτομέρειες της «Συνόδου», άλλωστε οι αποφάσεις της είναι γνωστές και έχουν στηλιτευθεί από δεκάδες εξαιρετικές κριτικές-θεολογικές εργασίες. Εμείς εδώ θα επιμείνουμε στο να ερευνήσουμε, πάντοτε εξ επόψεως ορθοδόξου δογματικής, εάν όντως έπνευσε κάποιο «πνεύμα» στις εργασίες της «Συνόδου», αν αυτό θα μπορούσε να είναι το Άγιο Πνεύμα, όπως ισχυρίζονται κάποιοι ιεράρχες, τι εννοούμε όταν λέμε πως βιώνουμε το Άγιο Πνεύμα, ποιες είναι δηλαδή οι οντολογικές προϋποθέσεις μετοχής του Αγίου Πνεύματος, εάν τις εκπληρώνουν οι συγκεκριμένοι ιεράρχες και εάν όχι, τότε υπό ποίου πνεύματος διακατέχονται.

v                            Οι οντολογικές προϋποθέσεις μετοχής του Αγίου Πνεύματος.

Εν αρχή να διευκρινίσουμε πως όταν ομιλούμε για μέθεξη ή βίωση της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος ουσιαστικά κάνουμε λόγο περί μίας «ασχέτου σχέσεως» από τη στιγμή που ο κτιστός άνθρωπος κοινωνεί κατά τρόπο χαρισματικό με τον άκτιστο Θεό. Βέβαια αυτό με το οποίο κοινωνεί ο άνθρωπος δεν είναι η άκτιστη ουσία του Θεού, η οποία εκ των πραγμάτων είναι απρόσιτη και άρα αμέθεκτη, αλλά η άκτιστη ζωοποιός ενέργεια του Θεού, η οποία μερίζεται «αμερίστως» στους πιστούς εκείνους που έχουν τις προϋποθέσεις, ακριβώς όπως συνέβη την ημέρα της Πεντηκοστής με τις διαμεριζόμενες πύρινες γλώσσες στους μαθητές του Χριστού ΄ «καὶ ὤφθησαν αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός, ἐκάθισέ τε ἐφ᾿ἕνα ἕκαστον αὐτῶν»[10]. Η υπερφυής αυτή κατάσταση αποτελεί ένα πνευματικό βιωματικό γεγονός, ουσιαστικά όμως πρόκειται για τον αρραβώνα της μέλλουσας βασιλείας του Θεού από αυτήν εδώ τη ζωή. Μάλιστα, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, η πρόγευση της μελλούσης βασιλείας «εδώ και τώρα»με τη μορφή του αρραβώνα, δεν είναι απλώς εφικτή, αλλά και απαραίτητη προϋπόθεση για να γευτεί ο πιστός την βασιλεία του Θεού στην πληρότητά της «εκεί και ύστερα» [11] . Αυτή είναι η άκτιστη δόξα του Θεού Πατέρα, η οποία «διά μέσω του Υιού εν Αγίω Πνεύματι», προσλαμβάνεται από τους φορείς της Χάριτος, εκπληρώνοντας έτσι κατ’ αυτόν τον τρόπο την αρχιερατική προσευχή του Χριστού ΄ «καὶ ἐγὼ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς ἕν ἐσμεν, ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοί, ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς ἕν, καὶ ἵνα γινώσκῃ ὁ κόσμος ὅτι σύ με ἀπέστειλας καὶ ἠγάπησας αὐτοὺς καθὼς ἐμὲ ἠγάπησας.»[12].

   Όπως γίνεται αντιληπτό, στο μέτρο που αυτό μπορεί να γίνει, οι ένοικοι αυτής της αγιοπνευματικής καταστάσεως δεν βιώνουν μία κτιστή πραγματικότητα, η οποία ενδεχομένως τους απογειώνει συναισθηματικά ή διανοητικά, αλλά βιώνουν μία κατάσταση «ετέρου γένους». Και τούτο διότι, όπως θα μας πει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, η Χάρις του Αγίου Πνεύματος δεν είναι φαντασιώδη αναπαράσταση, ούτε δύναμη που βρίσκεται στα χέρια μας, ούτε μία κατάσταση-πράγμα που άλλοτε υπάρχει και άλλοτε δεν υπάρχει. Αλλά είναι μία οντολογική κατάσταση κατά την οποία οι μέτοχοί της,δεν βελτιώνονται απλώς κατά τη φύση, αλλά προσλαμβάνουν αυτήν ταύτην την θεία ενέργεια, το ίδιο το Άγιο Πνεύμα [13] . Πρόκειται περί «τελείας έλλαμψις του πνεύματος», όπως συμπληρωματικά αναφέρει ο άγιος Μακάριος, η οποία δεν εξαντλείται μόνο στην αποκάλυψη κάποιων υψηλών νοημάτων, δεν έχει δηλαδή μόνο υψηλό γνωσιολογικό χαρακτήρα, αλλά είναι κυρίως η παντοτινή λάμψη υποστατικού φωτός στις ψυχές των μετόχων [14] .

Η όλη κατάσταση που περιγράψαμε μέχρι τώρα, δηλαδή η μέθεξη της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος από τον άνθρωπο, σαφώς και δεν είναι απροϋπόθετη, πολύ περισσότερο δεν έχει έρεισμα σε φαιδρές δηλώσεις σαν αυτές των ιεραρχών που μετείχαν στη «Σύνοδο» της Κρήτης. Σύμφωνα με την ορθόδοξη εμπειρία και παράδοση η χαρισματική ένωση ανάμεσα στο Θεό και τον άνθρωπο, δεν έχει να κάνειούτε καν με τη δημιουργική ενέργεια του Θεού προς την κτίση, αλλά με την εξ απορρήτων προσωπική κοινωνία-σχέσητου Θεού προς τον άνθρωπο. Κι αυτό συμβαίνει μόνον όταν ο άνθρωπος έχει διέλθει επιτυχώς το στάδιο της καθάρσεως των παθών, αφού αυτό αποτελεί βασική και απαρέγκλιτη προϋπόθεση για να ενωθεί ο άνθρωπος με το Θεό ΄ «τῷ γὰρ ἐμπαθεῖν ῷ ἑνωθῆναι τὸν Θεὸν, ἀδύνατον.»[15] , θα μας πει εμφατικά ο άγιος Θεσσαλονίκης Παλαμάς.

Συνεπώς αυτή η χαρισματική μετοχή στις άκτιστες ενέργειες του Θεού επιτυγχάνεται με δύο κυρίως τρόπους εκ μέρους των πιστών: α) με την ορθή πίστη και υπακοή στα δόγματα Εκκλησίας, και β) με την αγαπητική τήρηση όλων των εντολών. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως πρώτος ο Κύριος μάς ενέταξε μέσα σε αυτό το πλαίσιο της αγαπητικής τηρήσεως των εντολών ΄ «ὁ ἔχων τὰς ἐντολάς μου καὶ τηρῶν αὐτάς, ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀγαπῶν με·»[16] . Προς επίρρωσιν,ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης τονίζει χαρακτηριστικά σε κείμενό τουπως «η προς Θεόν αφομοίωση και ένωση τελείται μόνο διά της αγάπησεως και ιερουργίας των θείων εντολών» [17] . Ενώ σε συναφές με το προηγούμενο κείμενο εξηγεί πως «σκοπός της ουρανίου ιεραρχίας είναι η προς τον Θεό αφομοίωση και ένωση, αφού ο Θεός καταστήσει τους θιασώτες του θεία αγάλματα, διαυγέστατα και ακηλίδωτα, δεκτικά της αρχιφώτου και θεαρχικής ακτίνας» [18].Βλέπετε λοιπόν πως τοποθετείται ο πρωτοκορυφαίος καθηγητής της μυστικής θεολογίας; Ουσιαστικά τεκμηριώνει τον μακαρισμό του Κυρίου στην επί όρους ομιλία, λέγοντάς μας πως τον Θεό τον βλέπουν, που σημαίνει τον βιώνουν ή μετέχουν στην άκτιστη δόξα Tου, μόνον οι καθαροί τη καρδία ΄ «μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται.»[19]. Σε αυτούς και μόνον σε αυτούς που διατηρούν καθαρό το νου τους, ωσάν έναν καθαρό καθρέπτη, αντανακλάται η άκτιστη ενέργεια του Θεού, υπό τη μορφή του θαβωρείου φωτός, χωρίς ταυτοχρόνως ο Θεός να εμφανίζεται καθ’ εαυτόν (δηλαδή κατ’ ουσίαν) [20] .

   Κατ’ όμοιον τρόπο εκφράζεται και ο ουρανοφάντωρ μέγας Βασίλειος διαβεβαιώνοντας ότι «μόνον στην περίπτωση που ο άνθρωπος καθαρθεί από το αίσχος το οποίο του έχει αποτυπωθεί διά της κακίας και επανέλθει στο φυσικό κάλλος και αποδώσει πάλι την αρχαία μορφή ως ένα βασιλικό άγαλμα, τότε μόνον είναι δυνατό να προσελκύσει τον Παράκλητο» [21]. Η κάθαρση λοιπόν των παθών αποτελεί βασικό προαπαιτούμενο εις τρόπον ώστε να επιτευχθεί η ενοίκηση του Αγίου Πνεύματος εντός ημών. Και η ενοίκηση αυτή γίνεται ακριβώς λόγω αυτής της καθαρότητας που συναντά το Άγιο Πνεύμα στους αξίους, όπως χαρακτηριστικά αποκαλεί τους φορείς του Πνεύματος ο θείος Βασίλειος. Ουσιαστικά, οι άξιοι,που έχουν το μοναδικό προνόμιο να κοινωνούν με το Θεό, είναι αυτοί που καταπάτησαν και υπερέβησαν τα γήινα και η όλη ζωή τους μαρτυρεί τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος [22] ΄ είναι δηλαδή οι άγιοι.

   Στο σημείο αυτό έρχεται να υπερθεματίσει έντονα ο κορυφαίος ησυχαστής και Θεολόγος της δεύτερης χιλιετίας, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και να υποστηρίξει με απόλυτο και σαφή τρόπο πως μόνον οι άγιοι μετέχουν του Θεού, μόνον αυτοί γίνονται ένθεοι και θεοειδείς. Και τούτο αποδεικνύεται από το γεγονός πως οι άγιοι, όχι μόνο μετέχουν της Χάριτος Θεού, αλλά την μεταδίδουν κιόλας, δεν λαμβάνουν απλώς γνώση των πραγμάτων, αλλά των μεγαλύτερων μυστηρίων της δημιουργίας, δεν ζουν μόνο, αλλά και ζωοποιούν! Αποκτούν δηλαδή ιδιότητες, οι οποίες δεν ανήκουν στην κτιστή δύναμη [23] 

v        Το πνεύμα της πλάνης και της πονηρίας κυριάρχησε στη «Σύνοδο» της Κρήτης.

Επί τη βάσει όσων εξετάστηκαν ανωτέρω εξ επόψεως ορθοδόξου δογματικής, ερχόμαστε τώρα στο σημείο να εξετάσουμε τον ισχυρισμό των ιεραρχών της «Συνόδου» της Κρήτης που δήλωσαν με απίστευτη ευκολία και ελαφρότητα πως στο συνεδριακό κέντρο του Κολυμπαρίου «βίωσαν και είχαν πλήρη αίσθηση του Αγίου Πνεύματος». Για να ελέγξουμε όμως αυτό τον ισχυρισμό και για να αποφανθούμε περί του πνεύματος της συγκεκριμένης «Συνόδου», θα πρέπει προηγουμένως να δώσουμε ένα μικρό περίγραμμα των αποφάσεων αυτής της «Συνόδου». Ουσιαστικά και για λόγους συντομίας, θα περιοριστούμε να σταθούμε στο κορυφαίο γεγονός που στιγμάτισε τις εργασίες αυτής της «Συνόδου», το οποίο ήταν ούτε λίγο-ούτε πολύ η ανατροπή της ορθοδόξου εκκλησιολογίας. Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πως η «Σύνοδος» της Κρήτης υπήρξε η πρώτη συνοδική απόπειρα που εμμέσως πλήν σαφώς νομιμοποίησε την αιρετική κίνηση του Οικουμενισμού, όχι μόνο δια της επισήμου αναγνωρίσεως των θεσμικών της οργάνων (βλ. Π.Σ.Ε.), αλλά κυρίως με την αναγνώριση των χριστιανικών αιρέσεων της Δύσης ως εκκλησιών, διευρύνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τα όρια της εκκλησιολογίας εντελώς αυθαίρετα και απροκάλυπτα.

   Το νέο αυτό είδος συνόδου, κατά την αυθόρμητη παραδοχή του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας, κ. Αναστάσιου [24] , όντως δεν έχει προηγούμενο στην εκκλησιαστική ιστορία(μιλάμε πάντα για την ορθόδοξη), διότι όχι μόνο υπήρξε η πρώτη σύνοδος που δεν καταδίκασε αιρέσεις, αλλά αντιθέτως νομιμοποίησε ένα μεγάλο μέρος από αυτές, όπως επιτάσσει το πρωτόκολλο του Οικουμενισμού. Έτσι κατ’ αυτόν τον τρόπο επιτεύχθηκε διά συνοδικής αποφάσεως η ανάμειξη της αλήθειας με το ψεύδος, της ορθής πίστεως με την πλάνη του διαβόλου, της ευωδίας με τη δυσωδία. Αυτή η πρακτική επαναλαμβάνουμε είναι παντελώς ξένη προς την πρακτική των Οικουμενικών Συνόδων και των Αγίων Πατέρων, οι οποίοι κινούμενοι εν Αγίω Πνεύματι ούτε που διανοούνταν ποτέ να διευρύνουν τα όρια της Εκκλησίας, αντιθέτωςφρόντιζαν πάντοτε με αίσθημα υψηλής ποιμαντικής ευθύνης να τραβούν τις διαχωριστικές γραμμές από όλα εκείνα τα φιλοσοφικά ρεύματα κάθε εποχής που επιχειρούσαν και τότε, όπως και σήμερα, την ανατροπή της ορθοδόξου εκκλησιολογίας.

Στο συνεδριακό κέντρο του Κολυμπαρίου, οι μετέχοντες στη «Σύνοδο» της Κρήτης αγνόησαν επιδεικτικά την εμπειρία των Αγίων Πατέρων, δεν στοιχήθηκαν πίσω από αυτούς, αρνήθηκαν να εκτελέσουν και να τηρήσουν τις εντολές του Χριστού, αυτονομήθηκαν και προσχώρησαν στο στρατόπεδο της πλάνης και της πονηρίας, από τη στιγμή που δεν διαφύλαξαν τουλάχιστον τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας μας. Ως εκ τούτου, σε μία τέτοια βλάσφημη σύναξη ιεραρχών, είναι προφανές πως το Πνεύμα το Άγιο δεν θα μπορούσε να είναι παρών, πολύ δέ περισσότερο να συγκοινωνεί με τα ακάθαρτα πνεύματα της πονηρίας και της πλάνης, που εισηγήθηκαν την αμνήστευση των αιρέσεων και την αναγνώρισή τους ως «εκκλησίες». Άραγεοι ιεράρχες εκείνοι που δήλωσαν πως «βίωσαν» το Άγιο Πνεύμα, δεν γνωρίζουν τι αναφέρει επ’ αυτού ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς; Ότι δηλαδή «η πλάνη δεν χαρίζει το απλάνευτο φώς, το άτρεπτον εις τον αιώνα τούτον ΄ » ; Αν δεν το γνωρίζουν, τότε ας μάθουν και που τους κατατάσσει ο άγιος Θεσσαλονίκης ΄ «διότι ο λέγων τούτο (σσ. αυτός που ισχυρίζεται δηλαδή ότι κοινωνεί με το Πνεύμα, ενώ είναι φορέας της πλάνης) ανήκει εις την μερίδα των λύκων» [25]!

   Όλοι αυτοί λοιπόν οι προβατόσχημοι λύκοι μπορούν να κοροϊδέψουν και να παραπλανήσουν τον σημερινό ακατήχητο λαό, δεν μπορούν όμως να ξεφύγουν από τον διαχρονικό έλεγχο των αγίων Πατέρων, οι οποίοι λειτουργούν πάντοτε και σε κάθε εποχή ως θεματοφύλακες της πίστεως μας. Αυτοί είναι (οι Πατέρες δηλαδή) που δεν ανέχτηκαν ούτε το να μην μας ανακοινώσουν, ποια είναι τα γνωρίσματα της αλήθειας και ποια της πλάνης. Σύμφωνα με τον άγιο Μακάριο για παράδειγμα, η πλάνη ακόμα κι αν υποκρίνεται το πρόσωπο του αγαθού, ακόμα και αν περιβάλλεται με λαμπρές εμφανίσεις, δεν θα μπορέσει να παράσχει αγαθή ενέργεια. Δεν θα μπορέσει δηλαδή να παράσχει μίσος για τα κοσμικά πράγματα, περιφρόνηση δόξας και τιμών από τους ανθρώπους, επιθυμία των ουρανίων, χαρά, ειρήνη, ταπείνωση, κατάπαυση ηδονών και παθών, άριστη διάθεση της ψυχής. Διότι αυτά είναι τα ενεργήματα της Χάριτος, τα αντίθετα των οποίων είναι τα ενεργήματα της πλάνης [26] .

Ποιός μπορεί, από όσους συμμετείχαν στην βλάσφημη «Σύνοδο» της Κρήτης, να αμφισβητήσει τους λόγους του αγίου Μακαρίου; Ποιός δύναται άραγε εκ των συμμετεχόντων να αντειπεί στον άγιο πως τα ενεργήματα της «Συνόδου» δεν ήσαν όμοια με αυτά της πλάνης; Εκεί που οι τιμές και οι βραβεύσεις, τα συμπόσια, τα θέατρα και οι συναυλίες, καθώς και τα πολυτελή ξενοδοχεία και τα δρακόντεια μέτρα ασφαλείας έδιναν και έπαιρναν. Για να μην ομιλήσουμε για τις προαποφασισμένες συνεδρίες και τα «μαγειρεμένα» ανακοινωθέντα. Άρα, είναι τουλάχιστον αστείο να λέει κανείς έτσι αυθαίρετα και αφηρημένα «βιώσαμε το Άγιο Πνεύμα» και να μην μπορεί να εξηγήσει τι ακριβώς είναι η βίωση του Αγίου Πνεύματος. Το τραγικό δέ είναι ότι αυτοί που τον βλέπουν και τον ακούν, εξ ορισμού δεν το εισπράττουν αυτό που με έπαρση ισχυρίζεται, δεν λαμβάνουν δηλαδή τα ενεργήματα της Χάριτος, όπως συμβαίνει όταν έρχεται κανείς σε επαφή με τους αγίους και χαρισματούχους, αλλά λαμβάνουν ακριβώς τα αντίθετα και τα αντίθεα.

   Είναι τουλάχιστον φαιδρό επομένως, ιεράρχες του καιρού μας, οι οποίοι είναι σεσημασμένοι αντιησυχαστές (ειδικότερα ως προς την προσωπική τους βιοτή) και νεοβααρλαμίτες, που εισηγούνται επισήμως και ξεδιάντροπα την «υπέρβαση των Πατέρων», να ισχυρίζονται πως μετέχουν της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος, ενώ στην πραγματικότητα βλασφημούν «εν παντί λόγω και έργω» κατά του Αγίου Πνεύματος. Αυτοί οι ιεράρχες, κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά[27], είναι φανερό πως έφτασαν στο έσχατο σημείο της μανίας και ότι όντως εμωράνθησαν ως προς τη σοφία, διότι καπηλεύονται με φυσική σκέψη και σαρκική αυθαιρεσία, πράγματα παντελώς άγνωστα για τους ίδιους, τα οποία όμως είναι γνωστά στους χαρισματούχους, δηλαδή σε ανθρώπους που έχουν πραγματικά νούν Χριστού και όχι σε ανθρώπους που ενδιαφέρονται πως θα κάνουν δημόσιες σχέσεις ακόμα και με τον διάβολο.

   Και το χειρότερο; Στερούμενοι εμφανώς και παντελώς της εμπειρίας του ακτίστου, με την προκλητική τους στάση υιοθετούν και εκφράζουν ουσιαστικά με ένα τρόπο συγκεκαλυμμένο τη ρωμαιοκαθολική θεολογία περί κτιστής χάριτος, μια και όλα τα επιχειρήματά τους περιγράφουν μία κτιστή-συναισθηματική κατάσταση, που δεν έχει καμμία απολύτως σχέση με την εμπειρία των Πατέρων. Επιπλέον, η παρουσίαση εκ μέρους τους της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος σαν μία ευκαιριακή κτιστή εμπειρία, που παραπέμπει περισσότερο σε μία φυσική έξη και μίμηση, αποτελεί ευθεία προσβολή προς τους χαρισματούχους Πατέρες της Εκκλησίας και τους ασκητικούς αγώνες τους [28] .

   Αυτοί οι ιεράρχες λοιπόν, συνεχίζει ο άγιος Παλαμάς, είναι άξιοι θρήνου, όχι μόνο γιατί (τελικώς) είναι εντελώς ανέραστοι του θείου Φωτός, αλλά διότι  επιπλέον δεν θέλουν να ακολουθήσουν τους αγίους, έχοντας καλλιεργήσει την ψευδαίσθηση ως προς τον εαυτό τους πως επειδή φέρουν τον τίτλο του επισκόπου, αυτομάτως αυτό τους καθιστά ισάξιους με τους Πατέρες. Το λέει κάπου πολύ ωραία ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, «ἐὰν μὲν διὰ τοῦτο κεκαθαρμένον ἐαυτὸν λογίσηται, πλανᾶται ἑαυτοῦ καταψευδόμενος, καὶ διά τῆς οἰήσεως, τᾤ πλανᾄν ἀεὶ ἐπιχειροῦν τι θύραν ἀνοίγουσι καθ’ ἑαυτοῦ μεγάλην.»[29] .Κατ’ αυτόν τον τρόπο όμως οι ιεράρχες αυτοί φέρνουν εαυτούς κατά κρημνών, επιχειρώντας να συμπαρασύρουν και αυτούς που τους υπακούουν, ώστε να έχουν οπωσδήποτε συντρόφους όταν «ιδούν ως πύρ», αυτό το οποίο δεν γνώρισαν ως φώς, αλλά καπηλεύτηκαν με περισσή αυθάδεια [30].Στο τέλος λοιπόν καθίστανται κληρονόμοι του «ουαί», κυρίως λόγω αυτής της ανεπανόρθωτης βλάβης που προκαλούν στους ακροατές τους, διότι όπως βεβαιώνει ο προφήτης Αββακούμ, «ουαί εις τον ποτίζοντα τον αδελφόν δηλητηριώδες ποτόν» [31].

v          Επίλογος.

Από όλα όσα μελετήθηκαν στην παρούσα δογματική εργασίακαθίσταται σαφές αυτό που λέει ο άγιος Μακάριος, ότι δηλαδή ο κάθε πιστός, ακόμα κι αν βρίσκεται στη θέση του επισκόπου, εφόσον στερείται της εμπειρίας του ακτίστου Φωτός είναι εντελώς αμύητος με την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος και δεν δύναται να εννοήσει το παραμικρό αυτής της εμπειρίας [32]. Επομένως το να ομιλεί κανείς για κάτι που δεν έχει γευτεί, ομοιάζει με έναν τυφλό άνθρωπο που μπορεί να ακούσει και να πιστέψει ότι η λαμπρότητα του ηλίου υπερβαίνει τα μέτρα των αισθητών οφθαλμών, δεν έχει όμως την εμπειρία του βλέποντος. Με άλλα λόγια είναι φύσει αδύνατο ο μη βλέπων να μετέχει και να απολαμβάνει τις ιδιότητες του φωτός του ηλίου, εν αντιθέσει με τους πεπειραμένους της υγιούς οράσεως[33]. 

   Επιπροσθέτως, όπως ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω, η μέθεξη του Αγίου Πνεύματος μόνο απροϋπόθετη δεν θα πρέπει να λογίζεται. Και τούτο διότι ο άνθρωπος καθίσταται δεκτικός της Χάριτος, μόνον όταν παρουσιάζει τον εαυτό του ως καθαρό σκεύος απέναντι στον Θεό, κάτι που προϋποθέτει την αγαπητική τήρηση όλων των εντολών καιτη συστηματική αποχή από πάσης φύσεως αμαρτία . Κατά τον άγιο Νικόλαο Καβάσιλα, ο απελευθερωμένος από την αμαρτία άνθρωπος προσφέρεται εξολοκλήρου στο Χριστό παραιτούμενος από την «αυτονομία της γνώμης» του[34]. Σε αυτή την περίπτωση ο άνθρωπος δεν επαίρεται για τίποτα και δεν διαφημίζει στους γύρω του πως βιώνει το Άγιο Πνεύμα, αντιθέτως γίνεται ακόμα πιο ταπεινός και νηπτικός εις τρόπον ώστε να μην απολέσει αυτή την υπερφυή κατάσταση που αληθώς βιώνει. Ένας τέτοιος άνθρωπος έχει εγκολπωθεί τη γνωστή ρήση του μεγάλου αγίου Γρηγορίου του Παλαμά :«πᾶν γὰρ εἶδος ἀρετῆς ἐν ἡμῖν, ἐνεργοῦντος τοῦΘεοῦ ἡμῖν προσγίνεται ΄ τοῦ Θεοῦ δὲ μὴ ἐνεργοῦντος ἐν ἡμῖν, ἁμαρτία πᾶν τὸ παρ’ ἡμῶν γινόμὲνον»[35] .

---

[1]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Έκθεσις δυσσεβημάτων, ΕΠΕ, τόμ. 3, σελ. 524(μτφ. «Αποβάλλουμε τους λέγοντας ότι το Άγιο Πνεύμα δεν εκχέεται μόνον στους αγίους αλλά και στους ασεβείς, και όχι μόνον σε αυτούς, …αλλά, ώ της δαιμονικής φρενοβλάβειας, και σ’ αυτά τα πνεύματα της πονηρίας»).

[2]Πραξ. κ΄ 28-30 (μτφ. «Προσέχετε τους εαυτούς σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Πνεύμα το Άγιο σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την εκκλησία του Θεού, την οποία απόχτησε με το αίμα το δικό του. Εγώ ξέρω ότι θα εισέλθουν σ’ εσάς μετά την αναχώρησή μου λύκοι άγριοι, που δε θα λυπούνται το ποίμνιο, και από εσάς τους ίδιους θα σηκωθούν άντρες μιλώντας διεστραμμένα, για να αποσπούν τους μαθητές πίσω τους.»).

[3]Α΄ Ιω. β΄ 18-19.

[4]Α΄ Ιω. β΄ 4.

[5]Ματθ. ζ΄ 15.

[6]Ματθ. ιβ΄ 33.

[7]Ματθ. ι΄ 32.

[8]Ματθ. ζ΄ 1.

[9]Συγκεκριμένα στην αντίληψή μας υπέπεσαν οι δηλώσεις δύο Μητροπολιτών. Του Μητροπολίτου Ατλάντας, κ. Αλεξίου που δήλωσε πως «στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο βιώσαμε την παρουσία του Αγίου Πνεύματος» και του Μητροπολίτου Δημητριάδος, κ. Ιγνατίου που δήλωσε πως «όσοι βιώσαμε το γεγονός (σσ. εννοεί της «Συνόδου») …είχαμε πλήρη αίσθηση του Άγιου Πνεύματος».

Βλ. εδώ για τον πρώτο https://www.pemptousia.gr/video/stin-agia-ke-megali-sinodo-viosame-ti-parousia-tou-agiou-pnevmatos/

και εδώ για τον δεύτερο http://www.dogma.gr/ellada/dimitriados-agio-pneyma-itan-paron-stin-panorthodoxi/37091/

[10] Πραξ. β΄ 3 (Σημ.: για να κατανοήσει κανείς το πώς μερίζεται κάτι «αμερίστως», αρκεί να φέρει στο νού του το παράδειγμα με το κερί που μοιράζεται τη φλόγα του με άλλο κερί. Το πρώτο κερί διατηρεί ποσοτικά και ποιοτικά τη φλόγα του, παρότι τη μεταλαμπάδευσε, ενώ και το δεύτερο κερί έχει ακριβώς την ίδια φλόγα με το πρώτο.).

[11]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία 10, PG 151, 112B.

[12]Ιω. ιζ΄ 22-23.

[13]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Περί μεθέξεως, ΕΠΕ, τόμ. 3, σελ. 214.

[14]Αγίου Μακαρίου, Περί ελευθερίας νοός 22, PG 34, 956D-957A.

[15] Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Περί προσευχής και καθαρότητας1, PG 150, 1117C.

[16]Ιω. ιδ΄ 21.

[17]Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Περί εκκλησιαστικής ιεραρχίας 2, PG 3, 392A.

[18]Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Περί εκκλησιαστικής ιεραρχίας 3, 2, PG 3, 165A.

[19] Ματθ. ε΄ 8.

[20] Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Λόγος 1, 3  , ΕΠΕ, τόμος 2, σελ. 168.

[21]Μεγάλου Βασιλείου, Περί Αγίου Πνεύματος 9, 23, PG 32, 109AB.

[22]Μεγάλου Βασιλείου, Περί Αγίου Πνεύματος 22,53, PG 32, 168C.

[23] Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Περί μεθέξεως, ΕΠΕ, τόμ. 3, σελ. 240.

[24]Βλ. εδώ https://www.holycouncil.org/-/opening-archbishop-anastasios

και εδώ http://www.kathimerini.gr/863672/article/epikairothta/ellada/ar8ro-anastasioy-sthn-k-epivevlhmenh-h-agia-kai-megalh-synodos

[25]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Λόγος 1, 3  , ΕΠΕ, τόμ. 2, σελ. 252.

[26]Αγίου Μακαρίου, Περί υπομονής 13, PG 34, 876BC.

[27]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Λόγος 1, 3  , ΕΠΕ, τόμ. 2, σελ. 176.

[28]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Περί μεθέξεως, ΕΠΕ, τόμ. 3, σελ. 214.

[29]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Περί προσευχής και καθαρότητας 1, PG 150, 1120D.

[30]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Λόγος 1, 3  , ΕΠΕ, τόμ. 2, σελ. 172.

[31]Αββακ. 2, 15.

[32]Αγίου Μακαρίου, Ομιλία 18, 2, PG 34, 636.

[33]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων, Λόγος 2, 3  , ΕΠΕ, τόμ. 2, σελ. 522.

[34]Αγίου Νικολάου Καβάσιλα, Περί της εν Χριστώ ζωής, Λόγος Δ΄, PG 150,621B.

[35]Αγίου Γρηγορίου Παλαμά,Ομιλία 33, PG 151, 416D-417A.

Τι αναφέρει η «απόρρητος» έκθεσις δια την Σύνοδον της Κρήτης;

Παραθέτομεν αποκλειστικώς την έκθεσιν του Καθηγουμένου της Ι. Μ. Σταυρονικήτα Πανοσ. Αρχιμ. Τύχωνος και εν συνεχεία σχολιάζομεν:

Εν Αγίω Όρει τη 21-7-2016

Προς την σεβαστήν Ιεράν Κοινότητα

του Αγίου Όρους, εις Καρυάς

Την Υμετέραν Πανοσιολογιότητα αδελφικώς εν Κυρίω κατασπαζόμεθα,

Συμφώνως προς την εντολήν της Εκτάκτου Διπλής Ιεράς Συνάξεως (202ας Συνόδου), μετέβην εις Κρήτην, από της 15ης Ιουνίου μέχρι της 26ης συμφώνως προς το πρόγραμμα το οποίον μου εστάλη από την Αρχιγραμματείαν, δια τας εργασίας της Αγίας και Μεγάλης Παν­ορδοδόξου Συνόδου, ως σύμβουλος της αντιπροσωπίας του Σεπτού Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Η ιδιότης αυτή του συμβούλου κατά την πρόοδο των εργασιών της Αγίας Συνόδου εφάνη ότι ήτο τιμητική – συμβολική, καθόσον δεν μας ανετέθη κάποια τυχόν αρμοδιότης και δεν μας εζητήθη η συμμετοχή μας εις σχετικήν τινα διεργασίαν. Είχομεν όμως την δυνατότητα της πλήρους συμμετοχής εις τας εργασίας της Αγίας Συνόδου και τας σχετικάς εκδηλώσεις. Συνέπεια τούτου ήτο η συναναστροφή μετά των μελών όχι μόνον της Πατριαρχικής αντιπροσωπίας, αλλά και αυτάς των άλλων Εκκλησιών. Είχα λοιπόν την ευκαιρία να γνωρίσω και να επικοινωνήσω με πλήθος Αρχιερέων, να λάβω την ευχή τους και συγχρόνως να γίνω αποδέκτης του προς το Αγιώνυμον Όρος σεβασμού των, αλλά και των προσδοκιών των δια την συνέχισιν της εμπράκτου υποδειγματικής πνευματικής ζωής και ακτινοβολίας αυτής προς τον εν ποικίλαις περιστάσεσιν ευρισκόμενον κόσμον. Επίσης διεπίστωσα την απλότητα και ανεπιτήδευτον καταδεκτικότητα των περισσοτέρων εξ αυτών, καθώς και την μετ’ αυτών εν Πνεύματι Αγίω κοινωνίαν, συννενόησιν και ταυτότητα προσεγγίσεως εν πολλοίς των θεμάτων της Αγίας Συνόδου, αλλά και πολλών άλλων.

Η ευσυνειδησία αυτή και συνέπεια προς την ιδιότητα του Ορθοδόξου Αρχιερέως ήτο εμφανής εις την συντριπτικήν πλειοψηφίαν των μελών της Αγίας Συνόδου, ώστε να γίνεται πλέον αντιληπτή και φανερή, η αδυναμία τινών εξ αυτών να συλλάβουν και να εκφράσουν διακριτικά και επίκαιρα τον θεολογικόν λόγον, καθώς και η έντονη επήρεια τινών εκ του κοσμικού φρονήματος. Όμως εις κανένα δεν δυνάμεθα να αποδώσωμε, τουλάχιστον δεν άφησεν κανείς να εννοηθή κάτι ανάλογο, διάθεσιν η πρόθεσιν σχετικοποιήσεως της Ορθοδόξου Πίστεως και ιδιαίτερα όσον αφορά τον διάλογο και την επικοινωνίαν με τους Ρωμαιοκαθολικούς. Αντιθέτως μάλιστα ομοφώνως εγένετο δεκτόν και κατεγράφη ως απαράδεκτος προσηλυτιστική μέθοδος η ουνία.

Είναι πράγματι απαράδεκτος και άνευ ουδενός ερείσματος η όλη πολεμική εναντίον της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου και φανερώνεται τώρα μάλιστα εκ των υστέρων, το πως ο αντικείμενος κατάφερε να παρασύρη και καλούς ακόμη αδελφούς, με επιχειρήματα στηριζόμενα στις υπόνοιες και στις υποψίες, να δημιουργούν ένα πλαίσιο συκοφαντικών κατηγοριών, το οποίον σε τελική ανάλυσι στρέφεται εναντίον αυτής ταύτης της αμωμήτου Ορθοδόξου Εκκλησίας. Διότι πράγματι εάν και μέρος τι εκ των κατηγοριών, αι οποίαι εξετοξεύθησαν εναντίον της Αγίας Συνόδου είχον κάποιαν υπόστασιν, τότε δικαιολογημένα θα μπορούσε κανείς να διερωτηθή εάν υφίσταται ακόμη η Ορθόδοξος Εκκλησία. Όμως εις πείσμα του αντικειμένου η Αγία Σύνοδος τόσων Ορθοδόξων Αρχιερέων και αρκετών άλλων μελών Αυτής, ως συμβούλων, έδειξεν την πανσθενουργόν και ζωοποιόν Χάριν του Παναγίου Πνεύματος ενεργουμένην όχι μόνον εις τας κατά παράδοσιν Ορθοδόξους χώρας, αλλά, λόγω των διαμορφουμένων κοινωνικών συνθηκών, εξαπλουμένην παγκοσμίως, μαρτυρούσα δε την Αλήθειαν του Μονογενούς και προσκαλούσα πάντας εις σωτηρίαν.

Πλέον συγκεκριμένως, η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος ησχολήθη με τα έξι Θέματα, τα οποία είχον προετοιμασθή υπό των Πανορθοδόξων Προσυνοδικών Διασκέψεων και τα οποία είχον σταλή προς όλας τας Ορθοδόξους Εκκλησίας, και προς την ημετέραν Ιεράν Κοινότητα, και εζητείτο η σχετική τοποθέτησις επ’ αυτών. Ούτω το πρώτον θέμα “Η αποστολή της Εκκλησίας εν τω συγχρόνω κόσμω” συνεπληρώθη εις τινα σημεία προς καλυτέραν θεολογικήν διασάφησιν του κειμένου. Ετέθη ως αρχή του κειμένου το χωρίον “Ούτω γαρ ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν αυτού τον μονογενή έδωκεν, ίνα πας ο πιστεύων εις αυτόν μη απόλλυται, αλλ’ έχει ζωήν αιώνιον» κ.λπ. καθώς επίσης προσετέθη και η πέμπτη παράγραφος, η οποία αναφέρεται εις την ιεραποστολήν, επισημαίνοντας ότι η μεταφορά του μηνύματος του Ευαγγελίου συμφώνως προς την τελευταίαν εντολήν του Χριστού “Πορευθέντες κ.λπ.» αποτελεί διαχρονικήν αποστολήν της Εκκλησίας. Επίσης εγένοντο μερικαί βελτιώσεις και προσθαφαιρέσεις εις διατυπώσεις του Α  κεφαλαίου περί της αξίας του ανθρώπου και εις το Β  περὶ ελευθερίας και ευθύνης, εις το οποίον προσετέθη εις την δευτέραν παράγραφον ως συνέπεια του κακού και η φράσις “παρατηρούμενα νοσηρά φαινόμενα της λήψης εξαρτησιογόνων ουσιών και της υποταγής εις άλλους εθισμούς». Τέλος εις το εκτενέστερον ΣΤ  κεφάλαιο εγένοντο μερικαί επαναδιατυπώσεις εις τας παραγράφους 11, 14 και 15. Σημαντικώτερη, νομίζομεν, είναι η προσθήκη εις την 14ην παράγραφον η οποία λέει “Η Εκκλησία προσδοκώσα την ανακεφαλαίωσιν των πάντων εις το εν Σώμα του Χριστού, υπενθυμίζει εις πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον, ότι ο Χριστός πάλιν θα έλθη κατά την Δευτέραν Παρουσίαν Του “κρίναι ζώντας και νεκρούς» και ότι “της Βασιλείας Αυτού ουκ έσται τέλος». Με την προσθήκην αυτήν αποσαφηνίζεται η εσχατολογική προοπτική της Εκκλησίας και επισημαίνεται ότι ο σκοπός του ανθρώπου είναι η επιτυχής προετοιμασία του δια την συμμετοχήν του εις την επουράνιον μελλοντικήν Βασιλείαν του Κυρίου. Καταλήγει δε το περί ου ο λόγος κείμενον αναφέροντας ότι “η Εκκλησία προβάλλει την θυσιαστικήν αγάπην του Εσταυρωμένου Κυρίου Της ως την μόνην οδόν προς ένα κόσμον ειρήνης, δικαιοσύνης, ελευθερίας και αλληλεγγύης μεταξύ των ανθρώπων και των λαών, των οποίων μόνον και έσχατον μέτρον είναι πάντοτε ο υπέρ της του κόσμου ζωής θυσιασθείς Κύριος….».

Εις το δεύτερον θέμα “Η Ορθόδοξος Διασπορά», δεν υπήρξαν σημαντικαί παρατηρήσεις. Προσετέθη εις τας περιοχάς των Επισκοπικών συνελεύσεων ως ιδιαιτέρα περιοχή ο Καναδάς, καθώς επίσης και εις τον κανονισμόν αυτών των συνελεύσεων, εις το άρθρον 5 εδάφιον γ , η φράσις, μετά των άλλων Εκκλησιών, διορθώθηκε, μετά των ετεροδόξων, δείχνοντας τοιουτοτρόπως και την τάσιν του Σώματος της Αγίας Συνόδου σχετικώς με το θέμα του­το. Εγένετο σχετική συζήτησις περί του κανονικώς ορθού να υφίσταται ένας Επίσκοπος εις εκάστην περιοχήν – πόλιν. Όμως απετέλεσε κοινήν διαπίστωσιν, ότι λόγω της μεταναστεύσεως και των ισχυρών δεσμών των μεταναστών με τους τόπους καταγωγής των, δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθή η κανονική ακρίβεια και εγένετο αποδεκτή η ενδιάμεσος λύσις των Επισκοπικών Συνελεύσεων, προς κοινήν Ορθόδοξον παρουσίαν έναντι των εκασταχού Αρχών, με προοπτικήν όμως την εξομάλυνσιν της καταστάσεως κατά το μέλλον.

Εις το τρίτον θέμα “Το Αυτόνομον και ο τρόπος ανακηρύξεως αυτού», δεν υπήρξε κάποια ουσιώδης συζήτησις εκτός κάποιων προβληματισμών, τους οποίους εξέφρασεν ο Σεβασμιώτατος Ταλλίνης και Εσθονίας κ. Στέφανος.

Εις το τέταρτον θέμα “Το Μυστήριον του Γάμου και τα κωλύματα αυτού», καταδικάζονται σαφώς, η πίεσις δια την αναγνώρισιν νέων μορφών συμβιώσεως, ο πολιτικός λεγόμενος γάμος ως διάφορος προς τον ευλογούμενον υπό του Θεού και της Εκκλησίας γάμον, τα σύμφωνα συμβιώσεως του αυτού φύλου, καθώς και Πάσα άλλη μορφή συμβιώσεως διαφορετική του γάμου. Εις τα κωλύματα του γάμου εγένοντο ωρισμέναι μεταβολαί, αι οποίαι δεν φαίνεται μεν να επιφέρουν κάποιαν αλλαγήν εις την επικρατούσαν κατάστασιν, δίδουν όμως το δικαίωμα δια υποψίαν τινά αλλαγής της στάσεως της Εκκλησίας απέναντι του θέματος του δευτέρου γάμου των κληρικών. Συγκεκριμένως το 4° εδάφιο, ενώ έλεγε “Η ιερωσύνη αποτελεί, συμφώνως προς την ισχύουσαν κανονικήν παράδοσιν (κανών 3 της Πενθέκτης εν Τρούλλω συνόδου) κώλυμα προς σύναψιν γάμου», διεμορφώθη ως εξής, “Η ιερωσυνη αυτή καθ’ εαυτήν δεν αποτελεί κώλυμα γάμου, αλλ’ όμως συμφώνως προς την ισχύουσαν κανονικήν παράδοσιν (κανών 3 της Πενθέκτης εν Τρούλλω συνόδου) μετά την χειροτονίαν κωλύεται η σύναψις γάμου». Ας ελπίσουμε ότι δεν θα χρησιμοποιηθή η διατύπωσις αυτή από οποιονδήποτε δια καταστρατήγησιν της σαφούς εντολής των Ιερών Κανόνων. Όμως θα ήτο παράλειψις να μη αναφέρω την παρέμβασιν του Σεβ. Αρχιεπισκόπου Πολωνίας, ότι το μυστήριον του γάμου είναι ιερόν και κατ’ ενώπιον Θεού και η ένωσις την οποίαν επιφέρει εις τους προσερχόμενους έχει αιωνίαν ισχύν και επεκτείνεται και εις τον μέλλοντα αιώνα και δι’ αυτό δεν μπορεί να είναι επιτρεπτόν εις ένα ιερέα να υποβιβάζη την αξίαν του ιερού τούτου Μυστηρίου και να γίνεται αρνητικόν παράδειγμα δια το πλήρωμα της Εκκλησίας.

Επίσης εις την παράγραφον 5,ι σχετικώς με τον γάμον Ορθοδόξων μεθ’ ετεροδόξων, αφηρέθη το δεύτερον σκέλος αυτής, το οποίον ανεφέρετο εις την κατά συγκατάβασιν και φιλανθρωπίαν δυνατότητα ευλογίας αυτού προς ικανοποίησιν της Εκκλησίας της Γεωργίας. Όμως η τελευταία παράγραφος 7 περί εφαρμογής της εκκλησιαστικής οικονομίας, ετέθη αμέσως μετά ως παράγραφος 5,ιι αφίνουσα εν τέλει εις την διάκρισιν εκάστης Εκκλησίας το θέμα της τελέσεως των μικτών γάμων.

Εις το πέμπτον θέμα “Η σπουδαιότης της νηστείας και η τήρησις αυτής σήμερον», παρ’ όλον που δεν υπήρχεν ουδεμία πρότασις αλλαγής του σχετικού κειμένου, η επιπολαιότης, κατά την γνώμην μου, ελαχίστων επισκόπων προεκάλεσεν ου μικράν συζήτησιν. Κατ’ αρχήν εζητήθη από τον Σεβ. Περγάμου να αφαιρεθή η τελευταία φράσις της πρώτης παραγράφου, η οποία και ολοκλήρωνε την παράγραφον, λέγοντας δια την νηστείαν “και ως εικών της μελλούσης ζωής», η οποία ως αναφέρεται εις την ιδίαν παράγραφον είναι φράσις ειλημμένη εκ του Τριωδίου. Εθεώρησε λοιπόν ο Σεβασμιώτατος ότι δεν δύναται να συνδέεται με την μέλλουσαν ζωήν η νηστεία, επειδή εμείς μετά το Πάσχα καταλύομε και διακόπτομε την νηστείαν και ότι ο όρος εικών δέον να αναφέρεται εις τον Χριστόν η εις τον άνθρωπον ως κατ’ εικόνα Θεού πλασθέντα. Νομίζω ότι δεν χρειάζεται ιδιαιτέρα σοφία δια να κατανοήση κανείς ότι ο όρος εικών αποτελεί εις την Ορθόδοξον θεολογίαν μίαν πολυσήμαντον έννοιαν και εις την προκειμένην περίπτωσιν θέλει ο υμνωδός να μας διδάξη και να μας μυήση ότι με την νηστείαν προετοιμαζόμεθα και προγευόμεθα την μέλλουσαν ζωήν και τα μοναδικά, άφθαρτα και ανεκτίμητα πνευματικά της αγαθά, τα οποία οφείλουν να αποτελούν εικονικώς και κατά την παρούσαν ζωήν, τον κύριον σκοπόν μας. Όμως συμφωνούντος του Σεβ. Μπάτσκας κ. Ειρηναίου και παρ’ όλην την σωστήν παρέμβασιν του Σεβ. Ναυπάκτου κ. Ιεροθέου η φράσις αύτη του Τριωδίου απελείφθη εκ του κειμένου.

Εν συνεχεία εγένετο παρέμβασις από δύο κυρίως επισκόπους, ένα εκ της Ελληνικής Εκκλησίας και ένα εκ της Κυπριακής Εκκλησίας, οι οποίοι εκφράζοντες ιδίας απόψεις, υπεστήριζαν ενθέρμως και μετά ρητορικής δεινότητος την ελάφρωσιν του κόσμου εκ των υπερβολικών νηστειών και την καθιέρωσιν προαιρετικών και υποχρεωτικών νηστειών, προσπαθήσαντες, ελπίζομεν εξ αγνοίας και αγαθότητος, να παρασύρουν την Αγίαν Σύνοδον εις το θεολογικόν ατόπημα του συμβιβασμού και συσχηματισμού της Εκκλησίας με το κοσμικόν πνεύμα και όχι της προωθήσεως και καθοδηγήσεως του κόσμου υπό της Εκκλησίας εις την Ευαγγελικήν τελειότητα συμφώνως προς την διακριτικήν διδασκαλίαν της αγίας μας Παραδόσεως περί τούτου. Τελικώς δια της βοής των πολλών επισκόπων να μείνη ως έχει, δεν εγένετο άλλη παρέμβασις εις το κείμενον.

Ενώ συνεζητείτο το θέμα της νηστείας, ήκουσα απροσδοκήτως εις παρέμβασίν του ο Σεβ. Περγάμου να καταφέρεται κατά τινων, οι οποίοι υπερβάλλουν και επιβάλλουν επί πλέον νηστείας, ως νηστείαν του Σαββάτου, τριήμερον νηστείαν προ της Θείας Κοινωνίας κ.λπ. υπερβολάς. Εις τους συντελεστάς αυτού του ατοπήματος ανέφερε γενικά κάποιους γέροντας και ονομαστικά το Άγιον Όρος, κατά την αντίληψίν μου με άκρως υποτιμητικόν και περιφρονητικόν τρόπον. Φυσικά εγνώριζα τον Κανονισμόν και δεν εσκέφθην ποτέ να τον παραβιάσω, αλλά μετά τα όσα ελέχθησαν δια το Άγιον Όρος, ως απεσταλμένος της Διπλής Ιεράς Συνάξεως του Αγίου Όρους, εθεώρησα υποχρέωσίν μου να απαντήσω και να αποκαταστήσω την αλήθειαν και προς του­το εζήτησα τον λόγον. Ο Παναγιώτατος το αντελήφθη αμέσως, το ανέφερε εις το σώμα με σαφώς θετικήν διάθεσιν, αλλά επεσήμανε την αδυναμίαν Του να ικανοποιήση το αίτημά μου λόγω της δεσμεύσεώς Του εκ του κανονισμού. Εν συνεχεία και με την παρότρυνσιν πολλών άλλων μελών της Αγίας Συνόδου, ο Παναγιώτατος ανέφερε ότι θα μου δώση τον λόγο μετά το πέρας της συνεδρίας, το οποίον και επραγματοποιήθη. Αξίζει, νομίζω, να σημειωθή ότι μαζί με την όλην θετικήν, “πνευματικήν και Ορθόδοξον θεολογικήν παρουσίαν της Εκκλησίας της Πολωνίας, κατά τας εργασίας της Συνόδου, και εις το σημείον αυτό παρενέβη δια του ελληνομαθούς Σεβ. επισκόπου Σιεμιατίτσε κ. Γεωργίου και εζήτησε με την ευλογίαν του Αρχιεπισκόπου Πολωνίας να επιτραπή να ομιλήση ο εκπρόσωπος του Αγίου Όρους εκ μέρους της Εκκλησίας της Πολωνίας.

Είχα λοιπόν την ευκαιρίαν ενώπιον της ολομελείας της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, αποκαθιστώντας την αλήθειαν να αναφέρω ότι εις το Άγιον Όρος δεν παραβιάζεται η κατάλυσις του Σαββάτου εκτός του Μεγάλου Σαββάτου, δεν απαγορεύεται η προσέλευσις εις το Ιερόν Μυστήριον της Θείας Κοινωνίας κατά την Κυριακήν και ότι όχι μόνον δεν αποτρέπονται οι μοναχοί από την συχνήν Θείαν Κοινωνίαν αλλά και προτρέπονται προς τούτο μαζί με τους ευλαβείς προσκυνητάς, επειδή θεωρείται απαραίτητον στοιχείον της γνησίας πνευματικής ζωής. Επίσης ανέφερα ότι οι αγιορείται πνευματικοί τυγχάνουν ευρύχωροι πνευματικά και προσπαθούν διακριτικά με πόνον και αγάπην δια τον κάθε άνθρωπον, να τον βοηθήσουν εις την επώδυνον οδόν της μετανοίας και να τον προωθήσουν φιλάδελφα εις την Ευαγγελικήν υπόδειξιν της πορείας προς την τελειότητα. Και τέλος ανέφερα ότι χάριτι Θεού συνεχίζεται η φιλοκαλική Πατερική παράδοσις και σήμερον εις το Αγιώνυμον Όρος εις όλας τας μορφάς του μοναχικού βίου, προξενώντας αισθήματα αισιοδοξίας και πνευματικής χαράς σε όλους όσους το αγαπούν, κατανοούν τον πνευματικόν Του πλούτον και εμπνέονται από αυτόν.

Εις το έκτον θέμα “Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν Χριστιανικόν κόσμον», επικεντρώθη περισσότερον η προσοχή όλων, καθόσον είχε δεχθή την μεγαλυτέραν κριτικήν και είχον προταθή πολλαί παρατηρήσεις επί του κειμένου υπό των Αυτοκεφάλων Εκκλησιών. Η Εκκλησία της Ρουμανίας είχεν ήδη αποστείλει τας παρατηρήσεις της επί των κειμένων εις την Γραμματείαν της Αγίας Συνόδου και τας οποίας υπεστήριξεν επιτυχώς ο Μακαρ. Πατριάρχης Αυτής κ. Δανιήλ, με ουσιαστικήν θεολογικήν επιχειρηματολογίαν και πνευματικόν δυναμισμόν, συμβάλων ούτω αποτελεσματικώς εις την αισίαν έκβασιν των εργασιών της Μεγάλης Συνόδου.

Το σημείον εις το οποίον παρουσιάσθη η μεγαλύτερα δυσ­κολία συνεννοήσεως ήτο εις την παράγραφον 6, όπου αναφέρεται εις την αναγνώρισιν της ιστορικής ονομασίας των άλλων Εκκλησιών και ομολογιών. Η μία άποψις υπεστήριζεν ότι διαχρονικά απεδίδετο εις τους ετεροδόξους ο χαρακτηρισμός Εκκλησία, δια λόγους ιστορικούς, κοινωνιολογικούς και λόγω του αυτοπροσδιορισμού των ως Εκκλησίαι, χωρίς αυτό να σημαίνη εις καμμίαν περίπτωσιν την ταύτισιν η την εξίσωσιν με την ουσιαστικήν και δογματικήν έννοιαν του όρου Εκκλησία. Αυτήν την άποψιν υπεστήριζον κυρίως το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, η Εκκλησία της Αλβανίας κ.α. Η άλλη άποψις υπεστήριζε την απάλειψιν του όρου Εκκλησία προς χαρακτηρισμόν των ετεροδόξων, προς σαφεστέραν αποτύπωσιν των ουσιαστικών δογματικών διαφορών αι οποίαι υφίστανται μετά της Μιας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας. Την γνώμην αυτήν υπέβαλον με διαφόρους παραλλαγάς η Εκκλησία της Ελλάδος, της Ρουμανίας, Πολωνίας κ.α.

Εις την απογευματινήν συνεδρίαν της Παρασκευής 24 Ιουνίου, ο πρόεδρος της Συνόδου, Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος αντιληφθείς την επερχομένην δυσκολίαν προς διευθέτησιν του θέματος, επρότεινε να συσταθή μία επιτροπή με την συμμετοχήν των Εκκλησιών, αι οποίαι έχουν προτάσεις, προκειμένου να ευρεθή μία έκφρασις και διατύπωσις του υπό συζήτησιν θέματος, η οποία να ικανοποιή όλας τας πλευράς. Σημειωτέον ότι δεν αντελήφθην να έχη υπάρξει κάποια, έστω και υποτυπώδης, γραμματειακή επεξεργασία και προετοιμασία των διαφόρων θέσεων των Εκκλησιών προς διευκόλυνσιν των εργασιών της Συνόδου. Δυστυχώς εκείνην την κρίσιμον στιγμήν εζήτησε και έλαβε τον λόγον ο Σεβ. Περγάμου, ο οποίος, κατά την αντίληψίν μου ευρισκόμενος εκτός πρα-γματικότητος, είπε ότι το κείμενον είναι πολύ καλόν και δεν βλέπει τον λόγον να γίνη επιτροπή και δι’ αυτό δεν χρειάζεται κάποια τέτοια κίνησις. Η υποχώρησις του Παναγιωτάτου εις την παντελώς αδιάκριτη και ακατανόητη εμμονή του Σεβ. Περγάμου εις τα όσα είχον διατυπωθή εις το κείμενον, χωρίς διάθεσιν διαλόγου, κατανοήσεως της απόψεως των άλλων Εκκλησιών και προσπάθειας συγκερασμού των διαφορετικών προσεγγίσεων του θέματος, επέφερε την εύλογον αντίδρασιν, μέχρι και εμφανούς εκνευρισμού, του μέχρι τότε ηρέμου και με θεολογικά επιχειρήματα συμμετέχοντος εις τας συζητήσεις Πατριάρχου Ρουμανίας. Επιπλέον και το Πατριαρχείον Σερβίας κατέθεσε γραπτήν γνώμην, με την οποίαν υπεστήριξεν ότι το θέμα δεν είναι ώριμον και δι’ αυτό πρέπει η να αναβληθή η να παραταθούν αι εργασίαι της Συνόδου προς καλυτέραν επεξεργασίαν του κειμένου.

Αι εργασίαι έληξαν εκείνο το απόγευμα σε κλίμα μεγάλης πνευματικής δυσφορίας, απογοητεύσεως και εντόνου προβληματισμού δια την εξέλιξιν του θέματος κατά την επομένην ημέραν. Δεν δύναμαι να αποκρύψω και τα έντονα αισθήματα αγανακτήσεως, τα οποία διεπίστωνα να ανέρχωνται εις τον νουν μου, και όχι μόνον εις τον ιδικόν μου αλλά και πολλών άλλων, δια τα πρόσωπα τα οποία δια της στενόκαρδης, η να το διατυπώσωμεν ειλικρινέστερον, υπερφίαλης συμπεριφοράς των, άφησαν να διακινδυνεύση η αξιοπρέπεια και η υπόστασις όχι μόνον του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και αυτής ταύτης της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Ίσως όλα αυτά να τα επέτρεψεν ο Κύριος, δια να μη ξεχνάμε την τραγικήν ανθρωπίνην αδυναμίαν μας και ότι πράγματι την Εκκλησίαν την οδηγεί και την σώζει η πανσθενουργός Χάρις του Παναγίου Πνεύματος. Το πρωί της επομένης ημέρας, συναισθανόμενοι ίσως όλοι περισσότερον τας ευθύνας των, επροτάθη και έγινεν αποδεκτή η διατύπωσις “Παρά ταύτα η Ορθόδοξος Εκκλησία αποδέχεται την ιστορικήν ονομασίαν των μη ευρισκομένων εν κοινωνία μετ’ αυτής άλλων ετερόδοξων χριστιανικών Εκκλησιών και Ομολογιών». Με αυτήν την διατύπωσιν καθίσταται σαφές ότι η ονομασία Εκκλησία προς τις ετερόδοξες Εκκλησίες, οι οποίες σημειωτέον δεν ευρίσκονται σε κοινωνίαν πίστεως και Ιερών Μυστηρίων με την Μίαν Εκκλησίαν, αποδίδεται εις αυτάς, επειδή έτσι ονομάζονται κατά την ροήν της ιστορίας και έχει, αύτη η ονομασία, σημασίαν και περιεχόμενον αποκλειστικώς ιστορικόν και κοινωνιολογικόν και σε καμμίαν περίπτωσιν ουσιαστικόν και δογματικόν τοιούτον.

Εν συνεχεία διορθώθησαν και αποσαφηνίσθησαν και ωρισμέναι ακόμη φράσεις, όπως παράγραφος 5, της απολεσθείσης ενότητος των Χριστιανών, διορθώθηκε με την απάλειψιν της λέξεως απολεσθείσης, ώστε να μη δύναται κανείς να υπονοήση ότι και η Ορθόδοξος Εκκλησία έχει κάποιο έλλειμα σχετικώς με το πλήρωμα της Αληθείας. Επίσης, δια παρομοίους λόγους, εις την παράγραφον 7 απελείφθη η φράσις και «αι κοιναί προσπάθειαι προς αποκατάστασιν της χριστιανικής ενότητος». Επίσης εις το τέλος της 9ης παραγράφου προσετέθη με πρωτοβουλίαν της Εκκλησίας της Ρουμανίας η φράσις “Οι διμερείς και πολυμερείς θεολογικοί διάλογοι δέον όπως υπόκεινται εις πανορθοδόξους περιοδικάς αξιολογήσεις», προς διασφάλισιν καλυτέρου ελέγχου της πορείας των θεολογικών διαλόγων. Εις την παράγραφον 16 προσετέθη πριν από το “Χριστιανικάς Εκκλησίας και Ομολογίας» η λέξις ετεροδόξους. Επίσης εις την παράγραφον 17 αντικατεστάθη η φράσις “εις την μαρτυρίαν της αληθείας και την προαγωγήν της ενότητος των Χριστιανών.» με την φράσιν “δια την προώθησιν της ειρηνικής συνυπάρξεως και της συνεργασίας επί των μειζόνων κοινωνικοπολιτικών προκλήσεων.», μη αποδίδοντας πλέον το έργον της μαρτυρίας της αληθείας και της προαγωγής της ενότητος των Χριστιανών εις το Π.Σ.Ε., αλλά προσδιορίζοντας το έργον του εις την προώθησιν της ειρήνης και των κοινωνικών προκλήσεων.

Ακολούθως εις το άρθρον 19 προσετέθη απόσπασμα από την δήλωσιν του Τορόντο, η οποία διευκρινίζει ότι η συμμετοχή της Ορθοδόξου Εκκλησίας εις το Π.Σ.Ε. δεν συν­επάγεται ότι θεωρεί τας άλλας Εκκλησίας, ως Εκκλησίας υπό την αληθή και πλήρη έννοια του όρου. Επίσης εις το άρθρον 20 αντί μετά των άλλων χριστιανικών Εκκλησιών και Ομολογιών, διορθώθηκε, μετά του λοιπού χριστιανικού κόσμου. Εις το άρθρον 21 αντί προσέγγισιν των Εκκλησιών διορθώνεται εις προσέγγισιν των χριστιανών, ενώ εις το τέλος τίθεται σημαντική προσθήκη “διότι αι μη Ορθόδοξοι Εκκλησίαι και Ομολογίαι παρεξέκκλιναν εκ της αληθούς πίστεως της μιας, αγίας, καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας.». Εις το άρθρον 22 παρ’ όλην την φιλότιμον θεολογικήν προσπάθειαν του Πατριάρχου Ρουμανίας, ο οποίος εξέφραζε τας παρομοίας με τας ιδικάς μας απόψεις της Εκκλησίας της Ρουμανίας, προσέκρουσε εις αδυναμίαν κατανοήσεως των ορθών απόψεών του παρά των λοιπών, με αποτέλεσμα να δυνηθή να περάση μίαν ελαφράν βελτίωσιν εις το τέλος “το οποίον ανέκαθεν εν τη Εκκλησία απετέλει την ανωτάτην αυθεντίαν επί θεμάτων πίστεως και κανονικών διατάξεων. (κανών 6 της Β  Οἰκουμενικῆς Συνόδου)», απολειφθείσης της φράσεως “τον αρμόδιον και έσχατον κριτήν». Δια να αντιληφθήτε το μέγεθος της δυσκολίας προς συνεννόησιν, αρκεί να αναφέρω την άποψιν αρχιερέως τινός, σχετικώς με την δυνατότητα να εκφράζεται η ορθή πίστις ενίοτε και δια μέσου προσώπων, ότι δεν πρέπει να αφήσωμεν άλλο περιθώριο εις τους γεροντάδες, αρκετά τους έχουμε παραχωρήσει, αυτά ανήκουν σ’ εμάς τους επισκόπους, αγνοώντας προφανώς ότι το Πνεύμα όπου θέλει πνει και ότι κανείς μας δεν μπορεί να αναπληρώση την πνευματικήν του ένδειαν με διοικητικάς επιβολάς και διατάξεις.

Εις το άρθρον 23 προσετέθη με πρότασιν της Εκκλησίας της Ελλάδος και συμφωνίαν όλων, η ουνία ως απαράδεκτος ενέργεια η μέθοδος προσεγγίσεως των Χριστιανών. Εδώ εφάνη η μεγάλη αγανάκτησις όλων των Ορθοδόξων απέναντι εις την απαισίαν ταύτην μέθοδον των Δυτικών, η οποία και σήμερον ακόμη χρησιμοποιείται υπ’ αυτών, όπως εμφαίνεται με τον πρόσφατον διορισμόν ουνίτου επισκόπου εις Αθήνας. Επίσης κατωτέρω η φράσις “εμπνεόμενοι υπό των κοινών θεμελιωδών αρχών της πίστεως ημών» διορθώθηκε με την “εμπνεόμενοι υπό των κοινών θεμελιωδών αρχών του Ευαγγελίου,» ώστε να αποφευχθή οποιαδήποτε υπόνοια περί ταυτότητος της πίστεως με τας άλλας ομολογίας.

Εν τέλει, εξεδόθη και μία εγκύκλιος της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου προς ενημέρωσιν του χριστεπωνύμου πληρώματος με συνοπτικώτερον τρόπον. Νομίζω ότι χαρακτηρίζεται από πλέον ουσιαστικόν, ζωντανόν και ρέοντα θεολογικόν λόγον και συμπεριλαμβάνει το σημαντικόν θέμα, το οποίον και ημείς είχομεν προτείνει,». Το συνοδικόν έργον συνεχίζεται εν τη ιστορία αδιακόπως δια των μεταγενεστέρων, καθολικού κύρους συνόδων – ως λ.χ. της επί Μεγάλου Φωτίου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, Μεγάλης Συν­όδου (879 – 880) και των επί αγίου Γρηγορίου του Παλαμά συγκληθεισών Μεγάλων Συνόδων (1341, 1351, 1368), δια των οποίων εβεβαιώθη η αυτή αλήθεια της πίστεως, εξαιρέτως δε περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος και περί της μεθέξεως του ανθρώπου εις τας ακτίστους θείας ενεργείας».

Καταλήγοντας, θα ήθελα να σημειώσω, ότι αι παρατηρήσεις επί των προσυνοδικών κειμένων, εις τας οποίας προέβημεν και κατεγράψαμεν εις την απαντητικήν προς τον Παναγιώτατον Πατριάρχην κ. Βαρθολομαίον επιστολήν της ΕΔΙΣ, συνέπιπτον και σχεδόν εταυτίζοντο με τας παρατηρήσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπως αναφέρει και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών εις την προς την Ιεράν Κοινότητα απάντησίν Του, της Εκκλησίας της Ρουμανίας κ.α. Δεν γνωρίζω εάν υπήρξε κάποια αλληλεπίδρασις εις την διαμόρφωσιν των θέσεων των Εκκλησιών, αλλά αυτό καθ’ εαυτό το γεγονός της εκφράσεως κοινών θέσεων και της εκ τούτου διαπιστώσεως της υπάρξεως κοινού υποβάθρου του ορθοδόξου πνευματικού βιώματος και της θεολογικής αντιλήψεως, πρέπει να μας χαροποιή ιδιαιτέρως και να μας εμποιή αισιόδοξα αισθήματα δια το μέλλον.

Μετά την παρέλευσιν κάποιου χρονικού διαστήματος, νομίζομεν ότι δυνάμεθα να αποτιμήσωμεν νηφαλιώτερον τας εργασίας της Αγίας Συνόδου. Θεωρούμε λοιπόν επιτυχίαν και μόνον την σύγκλησιν αυτής της Μεγάλης Συνόδου, διότι δεν είναι δυνατόν να προετοιμάζεται μόνον επί δεκαετίας, χωρίς ποτέ να συγκαλήται. Αποτελεί μίαν επιτυχή, δυναμικήν και πνευματικώς επιβεβλημένην ενέργειαν του Παναγιωτάτου, η οποία αφού διήλθε δια μέσου των συμπληγάδων των ανθρωπίνων αδυναμιών και μικροτήτων, χάριτι Θεού και τη απείρω Αυτού μακροθυμία ήχθη εις αίσιον πέρας. Κατόπιν μάλιστα των διορθώσεων και διασαφηνίσεων επί του κειμένου δια τας σχέσεις με τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον, τα κείμενα απηχούν και εκφράζουν το διαχρονικόν Ορθόδοξον βίωμα επικαιροποιημένον, ώστε να αντιμετωπίζη την σύγχρονον πραγματικότητα και μέρος των προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζουν σήμερα οι πιστοί. Δεν νομίζομεν ότι δικαιολογείται κανείς πλέον σήμερα, μετά την διάψευσιν των προσυνοδικών ψευδολογιών και ανυπόστατων φόβων, να διεγείρη θέματα άσχετα με τας αποφάσεις της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου και να δημιουργή προβλήματα εις τας συνειδήσεις των απλών πιστών.

Θα ήθελα να μου επιτρέψητε, πριν κλείσω την ελλιπή μου ταύτην έκθεσιν, να προτείνω ταπεινώς προς το Ιερόν Σώμα, την ανάθεσιν εις επιτροπήν η όπως άλλως κρίνη Αύτη, την επεξεργασίαν και τοποθέτησιν επί διαφόρων θεολογικών και εκκλησιαστικών θεμάτων της Αγιορειτικής Κοινότητος εν ηρεμία και χωρίς οιανδήποτε χρονικήν πίεσιν, ως ευσυνειδήτου διακονίας και ταπεινής συμβολής εις την Ορθόδοξον θεολογικήν επίγνωσιν και ενίσχυσιν της πίστεως του πληρώματος της Εκκλησίας. Διεπίστωσα ότι μίαν τοιαύτην ταπεινήν θεολογικήν διακονίαν, συγχρόνως με την αγίαν βιοτήν και την Μυστηριακήν ζωήν, αναζητά και προσδοκά όλον το Ορθόδοξον πλήρωμα απανταχού της γης.

Επί δε τούτοις, ευχαριστών Υμάς δια την τιμήν ην μοι προσεποιήσατε φιλαδέλφως και εκζητών την Υμετέραν επιείκειαν εις τας ατελείας μου, διατελώ μετά πολλής της εν Χριστώ φιλαδελφίας και αγάπης.

Ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής του Σταυρονικήτα

Αρχιμανδρίτης Τύχων

Σχόλιον Ο.Τ. εις την άνωθεν έκθεσιν προς την Ι. Κοινότητα

Η ως άνω έκθεσις του Πανοσιολογιωτάτου Καθηγουμένου αποτελεί κειμήλιον δια την εκκλησιαστικήν ιστορίαν του μέλλοντος όχι μόνον διότι αναφέρεται εις λεπτομερείας των εσωτερικών διεργασιών της Συνόδου της Κρήτης, αλλά πολύ περισσότερον επειδή εγράφη υπό ευλαβούς Ηγουμένου ενός εκ των 20 ιστορικών Ι. Μονών του Αγίου Όρους, αι οποίαι και σήμερον δίδουν εις τους Ορθοδόξους απανταχού της οικουμένης και οδοδείκτας της ορθής πνευματικής πορείας της Εκκλησίας, αναβλύζοντες τους ποταμούς της Παραδόσεως καθ’ ον μέτρον όμως στοιχούνται προς την αδιάκοπον υπερχιλιετή άσκησιν και βίωσιν της αληθείας του Κυρίου φανερουμένη εις τα πρόσωπα, τας πράξεις και τους λόγους των αγιασάντων Αθωνιτών Πατέρων. Δια τούτο με μεγάλην προσοχήν οφείλει κανείς να μελετήση αυτήν.

Εις την αρχήν της εκθέσεως αναφέρεται ότι η πρόσκλησις του Πανοσ. Καθηγουμένου ήτο «τιμητική-συμβολική» καθώς δεν ανετέθη εις αυτόν κάποια αρμοδιότης.  Μας λυπεί αυτό ιδιαιτέρως, διότι το πλήρωμα της Εκκλησίας ανέμενε το Άγιον Όρος να έχη βαρύνοντα ρόλον και ευθύνην δια το γεγονός της Συνόδου, η οποία διεκδικεί κατά τους συγκαλέσαντας αυτήν οικουμενικόν κύρος. Επομένως, η πρόσκλησις και εν συνεχεία ο παροπλισμός του Ηγουμένου μάλλον εντάσσεται εις το γενικόν πλαίσιον της Συνόδου, όπου υπήρχαν αντιπρόσωποι, όμως απεφάσισαν οι Προκαθήμενοι. Αν συνυπολογίση κανείς ότι την ιδιότητα του συμβούλου είχε και η Πανοσ. Καθηγουμένη της Ι. Μ. Χρυσοπηγής καθώς και η συνεργασθείσα με την CIA Καθηγ. κ. Ελισάβετ Προδρόμου, μάλλον συμπεραίνει ότι κάθε άλλο παρά τιμητική ήτο η προσ­κλησις εις το Άγιον Όρος, το οποίον δι’ αυτής υπεβιβάσθη εις ένα φορέα ως κάθε άλλος. 

 Ο π. Τύχων μετέβη μεν ως Ηγούμενος του ζώντος φρονήματος του Αγίου Όρους επέστρεψε δε ως υποτακτικός των κελευσμάτων προσαρμογής της Ορθοδόξου ζωής εις τα μέτρα των σημερινών Επισκόπων. 

Η αβρότης των Επισκόπων έναντι του Αγίου Όρους, την οποία διεπίστωσεν, εις τας συνομιλίας του, εμάλαξε την Αγιορειτικήν ακρίβειαν. Τοσούτον μάλιστα, ώστε να παραβλέπεται το γεγονός ότι ήτο φανερή «η αδυναμία τινών εξ αυτών να συλλάβουν και να εκφράσουν διακριτικά και επίκαιρα τον θεολογικόν λόγον, καθώς και η έντονη επήρεια τινών εκ του κοσμικού φρονήματος»! 

Διερωτώμεθα αν η σχετικοποίησις της Ορθοδόξου Πίστεως τυγχάνει πάντοτε εμπρόθετος η μήπως πολλάκις προέρχεται εκ της αλλοτριώσεως από το κοσμικόν φρόνημα; 

Αν κάποιος Επίσκοπος αρνεί­ται εις τα λόγια την σχετικοποίησιν είναι ασύνηθες εις την πράξιν να πορεύεται διαφορετικώς; 

Δεν είμεθα της γνώμης ότι τα εχέγγυα παρέχει εις αυτό η ομόφωνος καταδίκη της ουνίας, καθώς αυτή ευρίσκεται ήδη από παλαιοτέραν Σύνοδον καταδεδικασμένη.

Αναγινώσκομεν εις την έκθεσιν ότι «η όλη πολεμική» εναντίον της Συνόδου είναι «απαράδεκτος και άνευ ουδενός ερείσματος» διότι τα επιχειρήματα στηρίζονται εις «υπόνοιες και στις υποψίες». Άγιοι ως ο Ιουστίνος Πόποβιτς κ.α. έπεφταν τόσον έξω; Οι ένδεκα Μητροπολίται που ηρνήθησαν να συμμετάσχουν εις την Σύνοδον παρεσύρθησαν; Οι Ιεράρχαι που δεν υπέγραψαν κάποια εκ των κειμένων είναι ανίδεοι; Καθηγηταί ως ο π. Γεώργιος Μεταλληνός, ο π. Θεόδωρος Ζήσης, ο κ. Δ. Τσελεγγίδης κ.α. τυγχάνουν απαίδευτοι;  

Ποία επιχειρήματα δεν ευσταθούν; 

Μήπως ότι είναι η πρώτη φορά εις την δισχιλιετή πορείαν της Εκκλησίας κατά την οποίαν αφηρέθη η ψήφος από τους Επισκόπους, είναι συκοφαντία; 

Μήπως είναι συκοφαντία ότι οι παρόντες Επίσκοποι παρεβίασαν την εντολήν που έλαβαν από το σύνολο της τοπικής τους Ιεραρχίας; 

Μήπως δεν ισχύει ότι αι Αυτόνομαι Εκκλησίαι εξεπροσωπήθησαν μόνον εκ των Προκαθημένων τους αντιθέτως προς την εκκλησιολογίαν; 

Μήπως ο ίδιος ο Παν­οσιολογιώτατος δεν γράφει ότι δια του κειμένου περί του γάμου ηνοίχθη δυνατότης δια δεύτερον γάμον εις τους κληρικούς; Αυτά όλα και άλλα πολλά «άτινα εάν γράφηται καθ’ εν, ουδέ αυτόν οίμαι χωρή­σαι» εις δεκάδας τόμους χαρακτηρίζονται ως συκοφαντικαί κατηγορίαι; 
Εις την έκθεσιν όμως γίνεται εμμέσως επίκλησις των «τόσων Ορθοδόξων Αρχιερέων» οι οποίοι μετείχαν. 
Να υπενθυμίσωμεν ότι αυτοί έφθασαν μόλις τους 160, ολιγώτεροι και από αυτούς της Β  Οἰκουμενικῆς Συνόδου, η οποία είχε συγκληθή ως τοπική και όχι «Μεγάλη», αποτελούν δε μόλις το 1/6 των Ορθοδόξων Επισκόπων!

Εις την συνέχειαν της εκθέσεως δίδεται αναφορά περί ενός εκάστου των κειμένων. Δια το κείμενον περί της «αποστολής της Εκκλησίας εις τον σύγχρονον κόσμον» αναφέρονται απλώς άνευ ιδιαιτέρων σχολίων αι προσθαφαιρέσεις. Δια το κείμενον αυτό όπως και δια τα υπόλοιπα υπάρχουν εξαντλητικαί μελέται, τας οποίας δεν προτιθέμεθα να επαναλάβωμεν. Θα αρκεσθώμεν μόνον να θέσωμεν το ερώτημα, το οποίον αν και διαλανθάνη της προσ­οχής είναι θεμελιώδες: Υπήρχεν ανάγκη, ώστε η Εκκλησία να συναχθή δια να καθορίση εκ νέου την «αποστολήν της εις τον σύγχρονον κόσμον»; Οφείλει να μεταβληθή η αποστολή της Εκκλησίας εις το παραμικρόν μετά από δύο χιλιάδας έτη; Ήτο ασυγχρόνιστος με την εποχή της; Δια πόσα έτη συνέβαινε αυτό;! 

 Μήπως αυτό δεν ήτο και το σύνθημα της Β  Βατικανῆς; 
Αν το κείμενον διετύπωσε νέα πράγματα, τότε έως τώρα ήτο παρωχημένη η Εκκλησία, αν επανέλαβε τα ίδια τότε προς τι η επαναβεβαίωσις; Δια πρόκλησιν εντυπώσεων; Δια να γραφή ένα κείμενον «εκθέσεως ιδεών»; Η μήπως ήτο επιτακτική ανάγκη Συν­οδος να συμπεριλάβη, ως και έπραξε, τας «γενετικάς αλλαγάς», τον ρατσισμόν «των φύλων» και τα «μέσα ενημερώσεως» εις την αποστολήν της;

Δια το κείμενον δια την «Διασποράν» τα πράγματα ομιλούν από μόνα τους. Ενημερωνόμεθα ότι ελέχθη ποίον είναι το «κανονικώς ορθόν», όμως  η Σύνοδος κατέληξεν εις «ενδιάμεσον λύσιν». 
Τι τελικώς είναι η λύσις αυτή; Οικονομία η αντικανονικότης; 

Υπάρχει οικονομία εις δογματικά ζητήματα η πρόκειται απλώς δια διοικητικόν θέμα; 

Θα ηδύνατο δηλαδή η δομή της στρατευομένης Εκκλησίας να έχη και ετέραν μορφήν; 

Εις ποίον ιστορικόν προηγούμενον εστηρίχθη η Σύνοδος δια την απόφασιν; Εις αυτά τα ερωτήματα τα οποία είναι ουσιώδη οφείλουν να δώσουν όσοι συμμετείχαν εις την Σύνοδον –και οι σύμβουλοι- κρυσταλλίνην απάντησιν. 

Δυστυχώς, η Σύνοδος αδυνατούσα να δώση λύσιν εποίησε δύο και πονηρά: επεκύρωσε συνοδικώς την ανωμαλίαν (δηλ. εσχετικοποίησε την Κανονικήν παράδοσιν) και προέτεινεν αυτήν δια καθολικήν αποδοχήν, διότι «πρέπει να είμεθα πραγματισταί», ως εδήλωσεν Ιεράρχης (δηλ. εισήγαγε την εκκοσμίκευσιν: ότι το κριτήριον της αναγκαιότητος υπερβαίνει το κριτήριον της φύσεως της Εκκλησίας).

Εις το ζήτημα του «Αυτονόμου» αφιερώνονται μόλις τρεις γραμμαί! Αγνοείται τελείως, ώστε να επισημανθή, ότι εις την Εκκλησιαστικήν Ιστορίαν δεν υπήρξαν Αυτόνομοι Εκκλησίαι. Ο «θεσμός» εδημιουργήθη εις τα νεώτερα έτη λόγω δυσλειτουργίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας εις το διοικητικόν πεδίον και κατ’ επίδρασιν οθνείων αντιλήψεων. Δεν υπήρχον ουδέποτε υπάλληλοι σχέσεις μεταξύ των τοπικών Εκκλησιών! Όμως και αυτό το επεκύρωσεν η Σύνοδος αποδούσα μάλιστα προσωπικώς και όχι συνοδικώς εις τον Πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως το δικαίωμα, που ποτέ προηγουμένως δεν κατείχε, να αποφαίνεται εις διενέξεις Αυτοκεφάλων Εκκλησιών δια μίαν Αυτόνομον Εκκλησίαν!

Το κείμενον περί «γάμου» κρύβει ένα από τα πιο προκλητικά γεγονότα της Συνόδου. Ο Ηγούμενος της Ι. Μ. Σταυρονικήτα αποδέχεται με τον πλέον κατηγορηματικόν τρόπον ότι αι μεταβολαί εις το κείμενον «δίδουν το δικαίωμα δια υποψίαν τινά αλλαγής της στάσεως της Εκκλησίας»! Τελικώς μετετοπίσθη εν δυνάμει έστω και ελαχίστως η παράδοσις της Εκκλησίας; Μήπως επιβεβαιούνται τώρα αι «συκοφαντίαι»;

 Ακατανόητη τυγχάνει η φράσις «ας ελπίσουμε ότι δεν θα χρησιμοποιηθή η διατύπωσις αυτή από οποιονδήποτε δια την καταστρατήγησιν» των Ι. Κανόνων! Επαφίεται πλέον εις τον καθένα η ερμηνεία της και εμείς θα ελπίζωμεν ότι δεν θα το πράξη; Ευρίσκουν ισχυρόν έρεισμα, συνοδικά επικυρωμένον, όσοι κληρικοί επιθυμούν να τελέσουν δεύτερον γάμον; Όποιος επικαλεσθή το κείμενον αυτό η απάντησις θα είναι ότι πρέπει να συνέλθη επομένη Σύνοδος, δια να το διευκρινίση; Ανοίγωμεν με ελαφράν την καρδίαν περιπετείας δια την Εκκλησίαν… Ούτε όμως δια τους μεικτούς γάμους λαμβάνει θέσιν ο π. Τύχων. Τους αποδέχεται; Συμφωνεί η παράδοσις του Αγίου Όρους εις αυτό; Παρακαλούμεν δι’ απάντησιν!

Δια το κείμενον περί «νηστείας» το πρόβλημα επισημαίνεται εις την «επιπολαιότητα», ως αναφέρεται, ελαχίστων Επισκόπων. Δι’ εν τόσον «μεγάλο» γεγονός επιτρέπεται η επιπολαιότης και μάλιστα από Επισκόπους; Δια τας ενστάσεις έναντι της Συνόδου οι προσδιορισμοί ήσαν βαρύτατοι εις την έκθεσιν, όμως δια την επιπολαιότητα των Επισκόπων ευρέθησαν ευκόλως αι απαλύνουσαι αυτήν χαρακτηρισμοί (ρητορική δεινότητα, άγνοια, αγαθότητα κ.λπ.). Ποίον είναι δεινότερον η αυστηρά κριτική, η επισκοπική επιπολαιότης η μήπως η υστερόβουλος κολακεία; Δύο εκ των Επισκόπων, οι οποίοι δι’ άγνωστον λόγον(;) δεν κατονομάζονται, εζήτησαν την μείωσιν της νηστείας. 

Ποίος νους θα ηδύνατο να διανοηθή ότι υπάρχουν ακόμη υπολείμματα υποστηρικτών των θέσεων του Μ. Μεταξάκη, ο οποίος όταν εσχεδίαζε την Συν­οδον αυτήν, επεθύμει την τροποποίησιν της νηστείας. Αν ευρέθησαν έστω και δύο να υποστηρίζουν αυτάς τας θέσεις παρά το γεγονός ότι είχον μεσολαβήσει προ ετών αι αντιδράσεις του Αγίου Όρους δια το κείμενον της νηστείας, ώστε να ευρεθή εις την σημερινήν του μορφήν, τι θα είχε συμβή αν δεν είχαν λάβει χώραν ποτέ; Μήπως και «οι υπόνοιες και υποψίες», ως αρνητικώς εχαρακτηρίσθησαν αι αντιδράσεις των συγχρόνων, μήπως δεν συνεκράτησαν την Σύνοδον από τα χειρότερα;

Αλγεινήν εντύπωσιν προκαλεί η στάσις του Σεβ. Περγάμου, ο οποίος κατεφέρθη «με άκρως υποτιμητικόν και περιφρονητικόν τρόπον» κατά του Αγίου Όρους. 

Πως ανέχεται η Ι. Κοινότης να υβρίζεται η χιλιετής πορεία των Αγίων του μοναδικού εις τον κόσμον περιβολίου της Υπεραγίας Θεοτόκου; 

Υπήρξεν όμως μεγαλυτέρα προσβολή από την λεκτικήν: συμφώνως με μαρτυρίαν του Σεβ. Ναυπάκτου τελικός κριτής των κειμένων ήτο ο Σεβ. Περγάμου, εκμαγείον της θεολογίας του οποίου κατέστησε τας αποφάσεις. Η Ι. Κοινότης ανέχεται την προσβολήν του Άθωνα, θα ανεχθή και την διαβολήν της Ορθοδόξου θεολογίας από την αποκλίνουσαν «ζηζιούλιαν» θεολογίαν; 

Όμως δεν εξέπληξε κανένα η στάσις του, διότι όπως μετέδωσεν από τας στήλας του ο Ο.Τ., δις κατά συνέντευξιν τύπου αι τοποθετήσεις του εκπροσώπου του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως π. Ιωάννου Χρυσαυγή ήσαν εξίσου υποτιμητικαί δια το Άγιον Όρος. Το ίδιον επίσης υποτιμητική ήτο και η στάσις του Πατριάρχου ότε εζητήθη ο λόγος υπό του Ηγουμένου της Σταυρονικήτα. Η δικαιολογία ότι δεσμεύεται από τον κανονισμόν είναι ανήκουστος. Δεν ενεθυμήθη ότι εις Οικουμενικήν Σύνοδον, την Έκτην, ικανοποιήθη παράλογον αίτημα μοναχού, διότι οι Πατέρες όντως Πνευματοκίνητοι έπραξαν κατά το Αποστολικόν ότι εξ ανάγκης «και μετάθεσις νόμου γίνεται»!

Δια το κείμενον περί των διαχριστιανικών σχέσεων καιρία κατά την έκθεσιν ήτο η συμβολή του Πατριάρχου Ρουμανίας, ο οποίος είναι γνωστός «εν τη Ιουδαία»… Το ενδιαφέρον έλκει περισσότερον ότι ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος επαινείται τελευταία δια την υποδειγματικήν προεδρίαν της Συνόδου, υπεχώρησε και συνετάχθη πλήρως με τον Σεβ. Περγάμου παρά τας διαφωνίας των Εκκλησιών! Δεν επιθυμούμε να εικάσωμεν τι θα συνέβαινε, αν δεν υπήρχαν ισχυραί αντιδράσεις (ιδού δι’ άλλην μία φοράν ωφελούν). Όμως παρά το γεγονός ότι υπήρχαν τρεις λύσεις (ονομασία των ετεροδόξων ως Εκκλησιών, απάλειψις του όρου Εκκλησίαι και αναβολή του ζητήματος δι’ επομένην Σύνοδον) επελέγη η πρώτη! Ενώ είχε την δυνατότητα η Σύνοδος με τας δύο λύσεις να οικοδομήση γεφύρας με τους αντιοικουμενιστάς επελέγη η πρώτη, η οποία προφανώς μοναδικόν σκοπόν είχε να ικανοποιήση τους ετεροδόξους! Η τελική διατύπωσις, παρά την άποψιν της εκθέσεως ότι είναι ιστορική και κοινωνιολογική (ως η Σύνοδος να είναι επιστημονικόν όργανον) έχει επιβεβαιωθή από συγγραφάς οικουμενιστών ότι αναγνωρίζει τους ετεροδόξους ως Εκκλησίας. Άλλωστε, είναι δυνατόν θεολογικώς να υπάρξη διάστασις μεταξύ ιστορίας και πραγματικότητος; Επιπλέον θα ηδύνατο η Σύνοδος να συμπληρώση απλώς έξι λέξεις, αλλά δεν το έκανε: «οι ετερόδοξοι δογματικώς δεν είναι Εκκλησίαι».

Ο π. Τύχων ισχυρίζεται ότι με την αλλαγήν κάποιων διατυπώσεων δεν αποδίδεται το έργον ενότητος των Χριστιανών εις το ΠΣΕ, αλλά μόνον η προώθησις της ειρήνης και η αντιμετώπισις των κοινωνικών προκλήσεων. Πέραν από το γεγονός ότι ακόμη και αυτά τα ζητήματα άπτονται της πνευματικότητος, η οποία διαφέρει εις την Ορθοδοξίαν και εις τας αιρέσεις, το ότι η Σύνοδος προσδιώρισεν έτσι το ΠΣΕ δεν σημαίνει ότι εις το εξής το ΠΣΕ θα παύση να αυτοπροσδιορίζεται ως θεσμός προωθήσεως της «ενότητας» και οι μετέχοντες εις αυτό θα το αποδέχωνται. Επομένως, αντί να διορθωθή η ρίζα του προβλήματος, δηλ. να απορριφθή η συμμετοχή εις το ΠΣΕ, θέτομεν την κεφαλήν μας εις το χώμα, ως ποιεί η στρουθοκάμηλος.

Το περιστατικόν Αρχιερέως που κατεφέρθη εναντίον της αδιαψεύστου αρχής ότι και πρόσωπον και όχι μόνον Σύνοδος δύναται να ορθοτομή, αποτελεί την επιβεβαίωσιν ότι πολλοί εκ των συμμετεχόντων Επισκόπων έχουν αλλοτριωθή εκ του κοσμικού φρονήματος, αποφασίζουν όμως δι’ όλην την Εκκλησίαν! Ο Ο.Τ. είχε γράψει ότι ένας από τους λόγους, δια τους οποίους δεν έπρεπε να συγκληθή η Σύνοδος αυτή είναι ότι κανείς εκ των συμμετεχόντων δεν διεκρίνετο δια την αγιότητά του.

Όσον αφορά την προσθήκην με αναφοράν περί της «καθολικού κύρους Συνόδου», η έκθεσις υπονοεί ότι επρόκειτο δια διασφάλισιν της Παραδόσεως. Η άλλη ανάγνωσις όμως, η χρήσιμος δια τους οικουμενιστάς, είναι η διασφάλισις ότι η παρούσα Σύνοδος είναι και αυτή μέρος των «καθολικού κύρους Συνόδων». Δεν είναι τυχαίον ότι οι εκπρόσωποι τύπου και άλλοι Ιεράρχαι επανελάμβαναν συνεχώς περί της Συνόδου της Κρήτης ότι «οι Πατέρες της Συνόδου» και άλλας παρομοίους εκφράσεις, δια να υποβάλουν παντού την ιδέαν ότι πρόκειται δια μίαν Σύνοδον, ως εκείναι εις τας οποίας μετείχον Άγιοι και ωρθοτόμησαν δια δογματικά ζητήματα, παρά το γεγονός ότι η παρούσα Σύνοδος εις ουδέν δεν ωμοίαζε προς αυτάς.

Ο Άγιος Καθηγούμενος κατακλείει την έκθεσιν με την βεβαιότητα της επιτυχίας αυτής της Συνόδου. Δεν τον στενοχωρούν αι αποτειχίσεις; Δεν τον προβληματίζουν αι διακοπαί μνημοσύνων; Δεν αγωνιά δια την στάσιν των Πατριαρχείων που απουσίασαν; Μέλημα όλων θα έπρεπε να είναι η ενότης της Εκκλησίας και όχι η ρήξις με όσους διαφωνούν δια των προκλητικών εκφράσεων περί «προσυνοδικών ψευδολογιών και ανυποστάτων φόβων». Αλλά όταν μέλημα καθίσταται το πως θα είμεθα ευάρεστοι εις την προϊσταμένην μας αρχήν, τότε λησμονούμεν ότι εικών του Θεού είναι κάθε αδελφός.

Από orthodoxostypos