Οι Έλληνες ποιητές για την Παναγία

Το ιερό πρόσωπο της Παναγίας έχει εμπνεύσει πολλούς εκπροσώπους της τέχνης, της ζωγραφικής, της πεζογραφίας, της ποίησης, τη μουσικής. Από τους βυζαντινούς υμνωδούς που επιστρατεύουν τα λυρικότερα επίθετα για να εγκωμιάσουν τη Θεοτόκο, ως τους νεοέλληνες ποιητές που αναφέρονται στα σύγχρονα προβλήματα του ανθρώπου και ζητούν τη μεσιτεία της Μητέρας του Θεού. Ο Ματθαίος Μουντές προσεγγίζει το γεγονός των Εισοδίων της Θεοτόκου με στίχους μουσικούς, χλωμούς, νησιώτικους. Ο Άγγελος Σικελιανός απευθύνεται στην Προστάτρια του στρατού και την παρακαλεί να προστατεύει τον ελληνικό στρατό για να νικά και για ν’ ανοίξει όλους τους ναούς που λατρεύεται ο Θεός. Για την Παναγία το Ρόδο το Αμάραντο μιλά ο Οδυσσέας Ελύτης, ενώ ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης για την Παναγία τη Κουνίστρα της Σκιάθου. Ο Κώστας Βάρναλης στο ποίημά του αναφέρεται στις ώρες του θείου Πάθους και στον πόνο της Παναγίας.

Κατερίνα Χουζούρη

Το Άξιον Εστί. ι΄ (Tης αγάπης αίματα με πορφύρωσαν)

Της αγάπης αίματα
με πορφύρωσαν
και χαρές ανείδωτες
με σκιάσανε
οξειδώθηκα μες στη νοτιά
των ανθρώπων
μακρινή μητέρα
ρόδο μου αμάραντο

Στ’ ανοιχτά του πέλαγου
με καρτέρεσαν
με μπομπάρδες τρικάταρτες
και μου ρίξανε
αμαρτία μου να ‘χα κι εγώ
μιαν αγάπη
μακρινή μητέρα
ρόδο μου αμάραντο

Τον Ιούλιο κάποτε
μισανοίξανε
τα μεγάλα μάτια της
μες στα σπλάχνα μου
την παρθένα ζωή μια στιγμή
να φωτίσουν
μακρινή μητέρα
ρόδο μου αμάραντο
μακρινή μητέρα
ρόδο μου αμάραντο

Οδυσσέας Ελύτης Οι πόνοι της Παναγιάς

Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί;

Σε ποιο νησί του Ωκεανού, σε ποια κορφήν ερημική;

Δε θα σε μάθω να μιλάς και τ’ άδικο φωνάξεις

Ξέρω πως θάχεις την καρδιά τόσο καλή, τόσο γλυκή,

που με τα βρόχια της οργής ταχιά θενά σπαράξεις.

Συ θα ‘χεις μάτια γαλανά, θα ‘χεις κορμάκι τρυφερό,

θα σε φυλάω από ματιά κακή και από κακό καιρό,

από το πρώτο ξάφνιασμα της ξυπνημένης νιότης.

Δεν είσαι συ για μάχητες, δεν είσαι συ για το σταυρό.

Εσύ νοικοκερόπουλο, όχι σκλάβος, όχι σκλάβος ή προδότης

Τη νύχτα θα σηκώνομαι κι αγάλια θα νυχοπατώ,

να σκύβω την ανάσα σου ν’ ακώ, πουλάκι μου ζεστό

να σου τοιμάζω στη φωτιά γάλα και χαμομήλι,

κ’ υστέρα απ’ το παράθυρο με καρδιοχτύπι να κοιτώ

που θα πηγαίνεις στο σκολιό με πλάκα και κοντύλι…

Κι αν κάποτε τα φρένα σου το Δίκιο, φως της αστραπής,

κι η Αλήθεια σου χτυπήσουνε, παιδάκι μου, να μη την πεις.

Θεριά οι ανθρώποι, δεν μπορούν το φως να το σηκώσουν.

Δεν είναι αλήθεια πιο χρυσή σαν την αλήθεια της σιωπής.

Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν.

Ώχου, μου μπήγεις στην καρδιά, χίλια μαχαίρια και σπαθιά.

στη γλώσσα μου ξεραίνεται το σάλιο, σαν πικρή αψιθιά!

– Ω! πώς βελαζεις ήσυχα, κοπάδι εσύ βουνίσιο…-

Βοηθάτε, ουράνιες δύναμες, κι ανοίχτε μου την πιο βαθιά

την άβυσσο, μακριά απ’ τους λύκους να κρυφογεννήσω!

Κώστας Βάρναλης

Στην Παναγία την Κουνίστρα

Εἰς ὅλην τὴν Χριστιανοσύνη

μία εἶναι μόνη Παναγία, ἁγνή:

Κόρη παιδίσκη, Ἁγία τῶν Ἁγίων,

χωρὶς Χριστὸν παιδὶ στὰ χέρια

καὶ τρεφομένη μὲ ἀγγέλων ἄρτον.

Κι ἐσύ, ἴσως μόνη σύ, ἡ Παναγία ἡ Κουνίστρα,

ἡ Κουνίστρα σύ·

ἐφανερώθη στῆς Σκιάθου τὸ νησί,

εἰς δένδρον πεύκου ἐπάνω καθισμένη

κι ἐκινεῖτο ἀπὸ αἰώραν τερπνήν,

ὅπως αἱ κορασίδες συνηθίζουν,

κι ἐμπρός της ἔκαιεν ἀκοίμητος κανδήλα.

Κι ἐφανερώθη, κι ὅλος ὁ λαὸς

μετὰ θυμιαμάτων καὶ λαμπάδων

ἐν θείᾳ λιτανείᾳ τὴν προέπεμψε,

κι ἐκτίσθη τότε ὡραῖος ναΐσκος λευκὸς

μὲ μάρμαρα, κι ἐστολίσθη μὲ πιατάκια,

ὡραία ἑλληνικὰ πιατάκια, τοῦ ἔθνους τοῦ ἐκλεκτοῦ

κι ὅλος ὁ ἥλιος ἔλαμπε τὸν ναόν της

κι ὅλα τὰ ἀστέρια τὴν ἐφεγγοβόλουν

καὶ ἡ σελήνη τὴν ἔλαμπε γλυκά.

Κι εἶδεν ἡ Κόρη τοῦ λαοῦ τὴν πίστιν,

εἶδε καὶ τὴν πτωχείαν κι ἐσπλαχνίσθη,

ὅπως τὸ πάλαι ὁ Υἱός της τοὺς εἶχε σπλαχνισθῆ,

ὡς πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα.

Κι ἤρχισε νὰ γιατρεύει τοὺς ἀρρώστους,

ἰάτρευσε καὶ τοὺς δαιμονισμένους,

ποὺ ἐταράττοντο φοβερά, ἅμα ἐπλησίαζον αὐτήν.

Εἰς δυὸ χονδροὺς κρίκους, εἰς τὸν τοῖχον ἐμπηγμένους,

τοὺς ἔδεναν μὲ ἁλυσσίδες διπλές.

Καὶ ἔφευγαν τὰ δαιμόνια μὲ τρόμον

στὴν χάριν τῆς πανάγνου Κόρης

μὲ τὴν νηστείαν καὶ τὴν προσευχήν.

Κι ἕνα δαιμόνιον πεῖσμον, ὀργίλον,

καθὼς ἐφυγαδεύθη μὲ κρότον πολύν,

ἔσπασε δυὸ κυπαρισσιῶν τὰς κορυφάς,

ἔξω τοῦ ναοῦ, ἐπειδὴ δὲν εἶχε παραχώρησιν

νὰ κάμει ἄλλο μεγαλείτερον κακόν.

Ἡ χάρις σου, τοῦ ἱεροῦ σου ἡ εἰρήνη,

ὦ Παναγία, Κουνίστρα μου καλή,

αὐτὴ νὰ διανέμει τὴν γαλήνη

εἰς τὴν ψυχή μου τὴν ἁμαρτωλή

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Εισόδια

Υπάρχει ένα θέμα ωραίο :

να γράψης στίχους μουσικούς, χλωμούς, νησιώτικους,

που να διαβάζωνται με τη βοήθεια της φλόγας

ενός μικρού κεριού που τρέμει,

κι από ψυχές που τρέμουν και ποθούν…

Υπάρχει ένα θέμα εσπερινό, ωραίο πολύ:

για λιτανείες κοριτσιών λευκοντυμένων,

αγνών παιδιών – στα χέρια να κρατούν

λαμπάδες χαί χρυσάνθεμα…[ ]

Ωραίο θέμα, συγκινητικό,

που έτσι καθώς πασχίζεις να το γράψης,

έρχεται μες στην ερημιά που ζης και σε χαϊδεύει

γλυκειά και γαληνή σαν καλησπέρα της μανούλας σου

εκείνη η ευωδιά των χρυσανθέμων

π’ ανθούνε στα κηπάρια του Νοεμβρίου –

η ευωδιά η παράξενη, που εκπλήσσει τους αγγέλους

καθώς τους αναγγέλλει μυστικά

την είσοδο της ταπεινής Παρθένου…

Ματθαίος Μουντές

«Παρηγορήτισσαν»

Παρθένα μάννα, του στρατού σου ασπίδα,

των πρώϊμων μυγδαλιών θα ρεψ’ η ελπίδα,

στους βωμούς της Ηπείρου, οπού φλογίζουν;

Παρθένα μάννα, εσώθη το φεγγάρι,

που φώταε τη μεγάλη σου χάρη

κι’ οι αρματωμένοι τους ναούς φροντίζουν.

Σε ρημοκκλήσια, οπού μια φλόγα τρέμει

του χλωμού καντηλιού σου και οι ανέμοι

κι’ η βροχή παραδέρνουν ναν τη σβύσουν

κι’ οι λαβωμένοι, βογγούν για τα χάδια,

τα δροσοπάροχά σου, στα σκοτάδια,

μεταλαβή τους πριν να ξεψυχήσουν.

Κυρά, που δρόσο ερίχναν τα μαλλιά σου,

να κοιμηθή η σκλαβιά στην αγκαλιά σου,

οπού μπροστά σου όση είναι δάφνη στέκει

κι’ όσο λιβάνι για τα γόνατά σου

κι’ απ’ την παρηγορήτραν ομορφιά σου

παίρνει όση χάρη έχει το τουφέκι.

Που τα βαθειά Γιαννιώτικα περβόλια

μοσκοβολάν για τη δική σου ανάσα,

που τάμα σου χρυσώνανε τα βόλια,

κι’ η έρμη πολιτεία σου ετάχτη πάσα

σα νύφη και σα χήρα, οπού τη δόλια,

μοίρα της σκέπει σε καλόγριας ράσα,

άπλωσ’ τα χέρια στο χαμό κι’ ας γύρει

η χάρη σου, καθώς σε πανηγύρι,

Παντάνασσα, κι’ ας βρη το μονοπάτι,

πέρα απ’ το δρόμο, με κορμιά στρωμένο,

που περιμένει το συγυρισμένο,

για να σε πάει, στα Γιάννινα, άσπρον άτι!

Παρθένα μάννα, το πικρό ποτήρι

ως την στερνή τόπιαμε στάλα• δράμε

εκεί, που τα ίδια σπλάχνα σου ξεσκίζουν.

Άνοιξ’ το δρόμο, ακοίμητη, να πάμε

όπου τουφέκι και λιβανιστήρι.

Οι αρματωμένοι τους ναούς φροντίζουν!

Στο ναό σου, όλος να μπη ο στρατός σου, κάμε!

Άγγελος Σικελιανός

pemptousia

Πάσχα είναι....

Πάσχα είναι ...

Πάσχα δεν είναι ευκαιρία , να σμίγουμε για το καλό ...

Είναι γιορτή που δεν τελειώνει , το αιώνιο , το αληθινό ...




Πάσχα δεν είναι οι λαμπάδες , που τις ξεχνάμε στην στιγμή ...

Είναι σκυμμένοι Γεροντάδες , με το ανέσπερο κερί ...




Πάσχα δεν είναι ο ουρανός που λάμπει , από φωτιές , βεγγαλικά ...

Είναι οι αγνές ψυχές που αστράφτουν , στου Χρυσοστόμου τα ρητά ...




Πάσχα δεν είναι ο οβελίας , που θα ψηθεί στην εξοχή ...

Είναι το Έαρ της Μαρίας , που Νικητής θ ΄αναστηθεί !!




Ω Κύριε , πότε θα περάσεις τις ψυχές μας απέναντι ;

Από του πλανεμένου κόσμου τα αδάκρυστα τα... χρόνια πολλά ,

Στο λαμπρό Σου πανηγύρι ...

Εκεί που μόνο το Χριστός Ανέστη ακούγεται δίχως σταματημό ;

Ω Κύριε πότε θα Σε νοιώσουμε ...πότε θα Σε ζήσουμε ;

Ἀναστήτω ὁ Θεός, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ....


Ραδιοφωνικό σποτ για τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας .
με την φωνή του Νώντα Σκοπετέα ( Ραδ.εκπομπή :Εν τω φωτί Σου οψόμεθα φως)

Μια πικραμένη κραυγή άνυδρης ψυχής , για την ξεχασμένη από τους πολλούς μεγάλη και σωστική αλήθεια της πίστης μας ...
...Ω Κύριε πότε θα περάσεις τις ψυχές μας απέναντι απο του κόσμου τα αδάκρυστα τα χρόνια πολλά στο λαμπρό σου πανηγύρι εκεί που μόνο το Χριστός Ανέστη ακούγεται δίχως σταματημό ....

Στίχοι:Νώντας Σκοπετέας 
Μουσική : "Ναοί στο σχήμα του ουρανού" απο το Άξιον Εστί του Μίκη Θεοδωράκη 
Επεξεργασία εικόνας και μεταφορά στο διαδίκτυο : Παναγιώτης Γαλάνης( Ραδ. Εκπομπή :Υμνους Υφαίνειν Εργώδες εστί )

Θούριος (Θούρειος) Ὕμνος ἤτοι Ἐγερτήριον Ἆσμα - Ῥήγα Φερραίου

Ὡς πότε παλλικάρια νὰ ζῶμεν στὰ στενά,
Μονάχοι σὰν λιοντάρια σταῖς ῥάχαις στὰ βουνά;
Σπηλιαῖς νὰ κατοικῶμεν, νὰ βλέπωμεν κλαδιά,
Νὰ φεύγωμεν τὸν κόσμον γιὰ τὴν πικρὴ σκλαβιά;
Νὰ χάνωμεν ἀδέλφια, Πατρίδα καὶ Γονεῖς,
Τοὺς φίλους, τὰ παιδιά μας, κι᾿ ὅλους τοὺς συγγενεῖς;
Καλλίτερα μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωή,
Παρὰ σαράντα χρόνους σκλαβιά καὶ φυλακή.
Τὶ σ᾿ ὠφελεῖ, κι᾿ ἂν ζήσῃς καὶ εἶσαι στὴ σκλαβιά;
Στοχάσου πῶς σὲ βαίνουν καθ᾿ ὥρα στὴ φωτιά.
Βεζύρης, Δραγουμάνος, Ἀφέντης κι᾿ ἂν σταθῇς,
Ο τύραννος σὲ κάμνει ἀδίκως νὰ χαθῇς.
Δουλεύεις ὅλ᾿ ἡμέρα εἰς ὅ,τι κι᾿ ἂν σὲ πῇ,
Κι᾿ αὐτὸς πασχίζει πάλιν τὸ αἷμά σου νὰ πιῇ.
Ὁ Σοῦτσος, κι᾿ ὁ Μουρούζης, Πετράκης, Σκαναβῆς,
Γκίκας καὶ Μαυρογένης καθρέπτης, εἶν᾿ νὰ δῇς.
Ἀνδρεῖοι Καπετάνοι, Παππάδες, λαϊκοὶ,
Σκοτώθηκαν κι᾿ ἀγάδες μὲ ἄδικο σπαθί.
Κι᾿ ἀμέτρητ᾿ ἄλλοι τόσοι καὶ Τοῦρκοι καὶ Ῥωμιοί,
Ζωήν καὶ πλοῦτον χάνουν χωρὶς καμμιὰ ᾿φορμή.
Ἐλᾶτε μ᾿ ἕναν ζῆλον σὲ τοῦτον τὸν καιρόν,
Νὰ κάμωμεν τὸν ὅρκον ἐπάνω στὸ Σταυρόν.
Σᾶς κράζει ἡ πατρίς μας, σᾶς θέλει, σᾶς πονεῖ,
Ζητᾶ τὴν συνδρομήν σας μὲ μητρικὴν φωνήν.
Συμβούλους προκομμένους, μὲ πατριωτισμόν,
Νὰ βάλλωμεν εἰς ὅλα νὰ δίδουν ὁρισμόν.
Ὁ νόμος ν᾿ ἆν᾿ ὁ πρῶτος καὶ μόνος ὁδηγός.
Καὶ τῆς πατρίδος ἕνας νὰ γείνῃ ἀρχηγός,
Γιατί κ᾿ ἡ ἀναρχία ὁμοιάζει τὴ σκλαβιά,
Νὰ ζῶμεν σὰ θηρία, εἶνε σκληρὴ φωτιά.
Καὶ τότε μὲ τὰ χέρια ψηλὰ στὸν οὐρανόν,
Ἂς ποῦμ᾿ ἀπὸ καρδίας ἐτοῦτα στὸν Θεόν.
(Ἐδῶ σηκώνονται οἱ Πατριῶται ὀρθοί, καὶ ὑψώνοντες τὰς χεῖρας πρὸς τὸν Οὐρανόν, κάμνουν τὸν ὅρκον.)
Ὅρκος κατὰ τῆς Τυραννίας.
Ὦ Βασιλεῦ τοῦ Κόσμου ὁρκίζομαι σὲ Σέ,
Στὴν γνώμην τῶν τυράννων νὰ μὴν ἐλθῶ ποτέ.
Μήτε νὰ τοὺς δουλεύσω, μήτε νὰ πλανηθῶ,
εἰς τὰ ταξίματά τους νὰ μὴ παραδοθῶ.
Ἐνόσω ζῶ στὸν Κόσμον ὁ μόνος μου σκοπὸς,
Γιὰ νὰ τοὺς ἀφανίσω, θὰ ἧναι σταθερός.
Πιστὸς εἰς τὴν Πατρίδα, συντρίβω τὸν ζυγὸν,
Ἀχώριστος γιὰ νὰ ἧμαι ἀπὸ τὸν Στρατηγόν.
Κι᾿ ἂν παραβῶ τὸν ὅρκον, νὰ ἀστράψ᾿ ὁ οὐρανός,
Καὶ νὰ μὲ κατακαύσῃ νὰ γείνω σὰν καπνός.
Τέλος τοῦ Ὅρκου.
Σ᾿ Ἀνατολὴ καὶ Δύσι καὶ Νότον καὶ Βοριά,
Γιὰ τὴν πατρίδα ὅλοι νἄχωμεν μία καρδιά.
Στὴν πίστιν του καθένας ἐλεύθερος νὰ ζῇ,
Στὴν δόξαν τοῦ πολέμου, νὰ τρέξωμεν μαζῆ.
Ὅσ᾿ ἀπ᾿ τὴν τυραννίαν, πῆγαν στὴ ξενιτειά,
Στὸν τόπον του καθένας ἂς ἔλθῃ τώρα πιά.
Ἡ Ῥούμελη τοὺς κράζει μ᾿ ἀγκάλαις ἀνοικτάς,
Τοὺς δίδει βιὸ καὶ τόπους, ἀξίας καὶ τιμάς.
Ὡς πότε ὀφφικιάλος σὲ ξένους, βασιλεῖς.
Ἔλα νὰ γείνῃς στύλος δικῆς σου τῆς φυλῆς.
Κάλλιο γιὰ τὴν Πατρίδα κἀνένας νὰ χαθῇ,
Ἢ νὰ κρεμάσῃ φούντα γιὰ ξένον στὸ σπαθί.
Καὶ ὅσοι προσκυνήσουν δὲν εἶναι πλιὸ ἐχθροί,
Ἀδέλφιά μας θὰ γίνουν, ἂς ἦνε κ᾿ ἐθνικοί.
Μὰ ὅσοι θὰ τολμήσουν, ἀντίκρυ νὰ σταθοῦν,
Ἐκεῖνοι κ᾿ ἐδικοί μας, ἂν ᾗναι, ἂς χαθοῦν.
Τί στέκεις, Πανσβανόγλου, τόσον ἐκστατικός;
Τινάξου στὸ Μπαλκάνι⁽¹⁾ φώλιασε σ᾿ἄν ἀϊτός.
Τοὺς μπούφους, καὶ κοράκους, καθόλου μὴ ψηφᾶς,
Μὲ τὸν ῥαγιὰ ἑνώσου, ἂν θέλῃς νὰ νικᾶς.
Σιλίστρα, καὶ Βραΐλα, Σμαΐλι καὶ Κυλί,
Βενδέρι, καὶ Χοτῆνι⁽²⁾, ἐσένα προσκαλεῖ.
Στρατεύματά σου στεῖλε κ᾿ ἐκεῖνοι προσκυνοῦν,
Γιατί στὴν τυραννίαν νὰ ζήσουν δὲν μποροῦν.
Βουλγάροι, κι᾿ Ἀρβανίται, Ἁρμένοι καὶ Ῥωμιοί,
Ἀράπιδες καὶ Ἄσπροι μὲ μία κοινὴ φωνή.
Γιὰ τὴν ἐλευθερίαν νὰ ζώσωμεν σπαθί,
Πῶς εἶμασθ᾿ ἀνδρειωμένοι παντοῦ νὰ ξακουσθῇ.
Σουλιῶται καὶ Μανιάται λιοντάρια ξακουστά,
Ὡς πότε σταῖς σπηλαῖς σας κοιμᾶσθε σφαλιστά;
Μαυροβουνιοῦ καπλάνια, Ὀλύμπου σταυραϊτοί,
Κι᾿ Ἀγράφων τὰ ξεφτέρια γεννῆτε μιὰ ψυχή.
Σπετσῶν, Ψαρῶν καὶ Ὕδρας θαλασσινὰ πουλιά,
Ὁ νόμος σᾶς προστάζει νὰ βάλετε φωτιά.
Νὰ κάψτε τὴν ἁρμάδα τοῦ Καπετὰν Πασᾶ,
Νὰ μπῆτε εἰς τὴν Πόλιν καὶ τὴν Ἁγιὰ Σοφιά.
Καὶ ὅσοι τοῦ πελάγου τὴν τέχνην ἀγρικοῦν,
Ἐδῶ ἂς τρέξουν ὅλοι τυράννους νὰ νικοῦν.
Μὲ ᾿μᾶς καὶ σεῖς Μαλτέζοι γενῆτ᾿ ἕνα κορμί,
Κατὰ τῆς τυραννίας ριχθῆτε μὲ ὁρμή.
Τοῦ Μισιργιοῦ⁽³⁾ ἀσλάνια, γιὰ πρώτη σας δουλειά,
Δικόν σας ἕνα βέη κάμετε βασιλιά.
Χαράτσι τῆς Αἰγύπτου, στὴν Πόλ᾿ ἄς μὴ φανῇ,
Γιὰ νὰ ψοφήσ᾿ ὁ λύκος, ὁποῦ σᾶς τυραννεῖ.
Καὶ σὺ ποῦ στὸ Χαλέπι⁽⁴⁾ ἐλεύθερα φρονεῖς,
Πασᾶ, καιρὸν μὴν χάνῃς στὸν κάμπον νὰ φανῇς.
Μὲ τὰ στρατεύματά σου εὐθὺς νὰ σηκωθῇς,
Στῆς Πόλης τὰ φερμάνια ποτὲ νὰ μὴ δοθῇς.
Ἀνδρεῖοι Μακεδόνες, ὁρμήσατε μὲ μιᾶς,
Τὸ αἷμα τῶν τυράννων, ρουφῆστε σὰν θεριά.
Τοῦ Σάββα καὶ Δουνάβου, ἀδέλφια Χριστιανοί,
Μὲ τ᾿ ἅρματα στὸ χέρι, καθ᾿ ἕνας ἂς φανῇ.
Τὸ αἷμα σας ἂς βράση, μὲ δίκαιον θυμόν,
Μικροὶ μεγάλ᾿ ὀμῶστε, τυράννου τὸν χαμόν.
Λεβέντες ἀντριωμένοι, Μαυροθαλασσινοί,
Ο βάρβαρος ὡς πότε, θὲ νὰ σᾶς τυραννῇ.
Μὴ καρτερῆτε πλέον, ἀνίκητοι Λαζοί,
Χωθῆτε στὸ μπογάζι, μ᾿ ἐμᾶς κ᾿ ἐσεῖς μαζί.
Δελφίνια τῆς θαλάσσης, ἀστέρια τῶν Νησιῶν,
Σὰν ἀστραπὴ χυθῆτε, κτυπᾶτε τὸν ἐχθρόν.
Τῆς Κρήτης, καὶ τῆς Νίδρας, θαλασσινὰ πουλιά,
Καιρὸς εἶν᾿ τῆς Πατρίδος, νὰ ᾿κοῦστε τὴν λαλιά.
Κι᾿ ὂσ᾿ εἶστε στὴν Ἁρμάδα, σὰν ἄξια παιδιά,
Οἱ Νόμοι σας προστάζουν, νὰ βάλλετε φωτιά
Ποτὲ μὴ στοχασθῆτε, πὼς εἶναι δυνατός,
Καρδιοκτυπᾶ καὶ τρέμει, σὰν τὸ λαγὸ κι᾿ αὐτός.
Τρακόσιοι γκερτσαλῆδες, τὸν ἔκαμαν νὰ δῇ,
Πῶς δὲν μπορεῖ μὲ τ`ὅπλα μπροστὰ τοὺς νὰ εὐγῇ.
Μὲ μία καρδιὰν ὅλοι, μία γνώμην, μία ψυχή,
Κτυπᾶτε τοῦ τυράννου, τὴν ρίζαν νὰ χαθῇ.
Ν᾿ ἀνάψωμεν μία φλόγα, σὲ ὅλην τὴν Τουρκιά,
Νὰ τρέξ᾿ ἀπὸ τὴν Μπόσνα, καὶ ὡς τὴν Ἀραπιά.
Ψηλὰ στὰ μπαϊράκια, σηκῶστε τὸν Σταυρόν,
Καὶ σὰν ἀστροπελέκια, κτυπᾶτε τὸν ἐχθρόν.
Λοιπὸν γιατὶ ἀργεῖτε, τὶ στέκεσθε νεκροί;
Ξυπνήσατε μὴν εἶσθε, ἐνάντιοι καὶ ἐχθροί.
Πῶς οἱ Προπάτορές μας, ὡρμοῦσαν σὰν θηριά,
Γιὰ τὴν ἐλευθερίαν πηδοῦσαν στὴν φωτιά;
Ἔτσι κι᾿ ἡμεῖς ἀδέλφια, ν᾿ ἁρπάξωμεν γιὰ μιά,
Τ᾿ἅρματα καὶ νὰ βγοῦμεν, ἀπ᾿ τὴν πικρὴ σκλαβιά.
Νὰ σφάξωμεν τοὺς λύκους ποῦ τὸν ζυγὸν βαστοῦν,
Καὶ Χριστιανοὺς καὶ Τούρκους, σκληρὰ τοὺς τυραννοῦν.
Στεργιᾶς καὶ τοῦ πελάγου νὰ λάμψῃ ὁ Σταυρός,
Καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην νὰ σκύψῃ ὁ ἐχθρός,
Ὁ Κόσμος νὰ γλυτώσῃ ᾿πὸ τούτην τὴν πληγή,
Κ᾿ ἐλεύθεροι νὰ ζῶμεν, ἀδέλφια εἰς τὴν γῆ.
Σημειώσεις
(1) Tὸ ὄρος Αἴμος.
(2) Φρούρια Ὀθωμανικὰ.
(3) Τῆς Αἰγύπτου.
(4) Ὁ Πασᾶς ἐκεῖνος εἶχε κινήσει ὅπλα κατὰ τοῦ Σουλτάνου.

Χειμωνιάτικο σπουργίτι

Χριστέ μου,
ευχαριστώ πολύ
γι’ αυτούς
που βρέθηκαν
στο διάβα της ζωής μου
και μου’ δωσαν τα υλικά
να χτίσω τη φωλιά μου.
Ακόμα και τα άχυρά τους,
χρήσιμα φανήκαν.
Δε χτίζεται άλλωστε φωλιά
χωρίς ξυλάκια,
άχυρα,
πετρούλες.
Κι ο πόνος
που ίσως μου χαρίσαν
πλούτο κι αυτόν
τον βλέπω
τώρα.
Γιατί
η λάσπη
που στηρίζει τη φωλιά μου
να μην πέσει,
είναι από δάκρυα φτιαγμένη
κι από χώμα. 
 π. Ανδρέας Κονάνος

ΣΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΝ

Οδυσσέα Ελύτη

Ρήσεις από το ποιητικό έργο «Μαρία Νεφέλη»

Ο Νόμος που είμαι
δεν
θα
με υποτάξει

Ένα σώμα γυμνό
είναι
η μοναδική προέκταση
της νοητής γραμμής
που μας ενώνει με το μυστήριο

Κάνε άλμα
πιο γρήγορο
από
τη
φθορά

Το άπειρο
υπάρχει για μάς
όπως η γλώσσα
για τον κωφάλαλο

Δεν εγεννήθηκεν ακόμη
ο Μαγγελάνος
ενός τριαντάφυλλου

Ο τρομοκράτης
είναι
ο άξεστος
των θαυμάτων

Το «κενό»
υπάρχει
όσο δεν
πέφτεις μέσα του

Θάλασσα
λανθασμένη
δεν γίνεται

Αν
κάτι αδημονεί
μέσα στην άγρια μέντα
είναι
της αγιοσύνης σου το λαγωνικό

Από τον στοχασμό σου
πήζει ο ήλιος
μες στο ρόδι
κι ευφραίνεται

Έτη φωτός
στους ουρανούς
έτη Αρετής
μες στον ασβέστη

Τέτοιαν εύστοχη
δείξε
αδεξιότητα
και να:
ο Θεός!

Δεν
έχει φτέρνες
η
τελειότητα

Όταν ακούς αέρα
είναι η Γαλήνη
που βρυκολάκιασε

Από φυσικού της
η μαυρίλα
πρέπει νά 'ναι
και κλεπταποδόχος

Την αλήθεια
την «φτιάχνει» κανείς
ακριβώς
όπως
φτιάχνει και το ψέμα

Θε μου
τι μπλε ξοδεύεις
για
να
μη σε βλέπουμε!

Προσπάθησε
να οδηγήσεις
την τεχνική τελειότητα
στη φυσική της κατάσταση

Kι από την ανάποδη
φοριέται η φαντασία
και
σ' όλα τα μεγέθη της

Τρώγε την πρόοδο
και με τα φλούδια
και με τα κουκούτσια της

Δυστυχώς
και η Γη
με δικά μας έξοδα
γυρίζει

Στην κακή μοιρασιά
πάντοτε
ο Θεός ζημιώνεται

Χαράξου κάπου
με οποιονδήποτε τρόπο
και μετά πάλι
σβήσου
με γενναιοδωρία

Ψαρεύοντας
έρχεται
η θάλασσα

Κάπου
ανάμεσα
Τρίτη και Τετάρτη
πρέπει να παράπεσε
η αληθινή σου μέρα

Έχει
τη
μέση της
και
η
άκρη-άκρη

Παιδιά κι αγγόνια της απάρνησης
είναι
όλα τους
μπάσταρδα

Κείνο που
σού προσάπτουνε τα χελιδόνια
είναι η άνοιξη
που
δεν έφερες

Η λύπη
ομορφαίνει
επειδή της μοιάζουμε

Στο χωριό της γλώσσας μου
τη Λύπη
τήνε λένε
Λάμπουσα

Δίνε δωρεάν τον χρόνο
αν
θες
να σού μείνει λίγη αξιοπρέπεια

Είναι διγαμία
ν’ αγαπάς και να ονειρεύεσαι

Αν δεν στηρίξεις
το ένα σου πόδι
έξω απ’ τη Γη
ποτέ σου δεν θα μπορέσεις
να σταθείς επάνω της

Φτασμένες
οι προλήψεις
σε μια καθαρότητα μαθηματική
θα μας βοηθούσανε
να κατανοήσουμε
τη βαθύτερη δομή του κόσμου

Είναι αγένεια
να κάνεις του Χάρου
χειροφιλήματα

Μακριά
μέσα στ’ απώτατα βάθη
του Αμνού
ο πόλεμος συνεχίζεται

Όταν
η συμφορά συμφέρει
λογάριαζέ την
για πόρνη

Θα πρέπει
να δημιουργούμε αντισώματα
και για την Ευθύνη

Όταν ακούς
«τάξη»
ανθρωπινό κρέας μυρίζει

Μια νομοθεσία
εντελώς άχρηστη για τις Εξουσίες
θα ‘τανε
αληθινή σωτηρία

Όταν
η ζωή μάχεται
οι νεκροί στον Άδη
Μηδίζουν

Από τον Θεό
τραβιέται
ο άνθρωπος
όπως
ο καρχαρίας
από το αίμα

Όποιος
μπορεί και φορτίζει την ερημιά
έχει ακόμη ανθρώπους μέσα του

Αν είναι να πεθάνεις
πέθανε
αλλά
κοίτα να γίνεις
ο πρώτος πετεινός μέσα στον Άδη

Από την έκδοση του ΕΡΜΕΙΑ, Αθήνα 1980

Έτσι ξαφνικά…. Ψυχή Ζώσα

Φυλακίζω τα λουλούδια που μου στέλνει ο ουρανός.

Δεν τ’ αφήνω να τα δει ο ήλιος, να πετάξουν κλάρες.

Κλεισμένα ερμητικά...

Αναζητώ εγώ την ηδονή μου,

πονώ με αγκάθια εγωισμού αγγίζοντας…

Χαίρομαι κι ας ξέρω

ότι θα κλάψω απ’ την πληγή της αμαρτίας.

Κάπου-κάπου ανοίγω το κλουβί- την καρδιά μου ήθελα να πω-

και τα ποτίζω με «ζον ύδωρ», μη και μαραθούν

και ο εγωισμός μου πέσει πάλι.

Και ξανά κλεισμένα ερμητικά…

Και συνεχίζω την ζωή μου ελεύθερα να ζω

αγνοώντας τους φυλακισμένους μέσα μου·

σαν άδικος χωροφύλακας της δεκαετίας της τότε

κρατώντας την ταμπέλα «τάξη και ασφάλεια»,

κάνοντας πως δεν βλέπω τάχα το κακό.

Κάποιο μεσημέρι να…

Δειλά τ’ ανοίγω το σκουριασμένο το πορτάκι

και αντικρίζω το μαραμένο μπουκέτο·

λες και δεν το’ ξερα;

Απ’ την πρώτη μέρα της φυλάκισης.

Μα άλλο να φαντάζεσαι τις μυρωδιές

κι άλλο να εισπνέεις την σαπίλα της τραγικής στιγμής.

Πώς να την ονομάσω;

Απόγνωση, πτώση, κόλαση;

Όλα στο ίδιο σκοτεινό μπουντρούμι μ’ οδηγούν.

Αποτυχημένη, στεγνή από αρετή

πάω να ξεφορτωθώ τα άλλοτε άνθη,

που τώρα κάθε άλλο παρά με άνθη μοιάζουν.

Τα κοιτώ με μάτια θαμπά

κι αυτό γιατί κάποτε ήλπιζα στην ευωδία τους.

Κι έτσι ήρθε το τέλος.

Κι έμεινα δίχως σκοπό.

Η ψυχή από τότε δεν ξανάσανε ποτέ.

Βλέπεις, έλειπε το απαλό αγέρι της προσευχής.

Το ζεστό φως της προσμονής Του!

Μια μέρα· μια από τις κενές σε ουσία

Ανοίγω και τί να δω!

Ένα τόσο δα ανθάκι ευωδιαστό, μ’ ωραίο χρώμα!

Απόρησα: «Μα πώς;»

Κι ο Κηπουρός που σιωπηλά πάντα δίπλα μου καθόταν

μού απάντησε:

«Μπήκε τη μέρα που μετάνιωσες!»

Ψυχή Ζώσα

Ὁ Στρατῆς ὁ Θαλασσινὸς ἀνάμεσα στοὺς ἀγάπανθους

Σεφέρης Γιῶργος.

Δὲν ἔχει ἀσφοδίλια, μενεξέδες, μήτε ὑάκινθους·

πῶς νὰ μιλήσεις μὲ τοὺς πεθαμένους.

Οἱ πεθαμένοι ξέρουν μονάχα τὴ γλώσσα τῶν λουλουδιῶν·

γι᾿ αὐτὸ σωπαίνουν

ταξιδεύουν καὶ σωπαίνουν, ὑπομένουν καὶ σωπαίνουν

παρὰ δῆμον ὀνείρων, παρὰ δῆμον ὀνείρων.



Ἂν ἀρχίσω νὰ τραγουδῶ θὰ φωνάξω

κι ἂ φωνάξω-

Οἱ ἀγάπανθοι προστάζουν σιωπὴ

σηκώνοντας ἕνα χεράκι μαβιοῦ μωροῦ τῆς Ἀραβίας

ἢ ἀκόμη τὰ πατήματα μιᾶς χήνας στὸν ἀέρα.



Εἶναι βαρὺ καὶ δύσκολο, δέ μοῦ φτάνουν οἱ ζωντανοί·

πρῶτα γιατὶ δὲ μιλοῦν, κι ὕστερα

γιατὶ πρέπει νὰ ρωτήσω τοὺς νεκροὺς

γιὰ νὰ μπορέσω νὰ προχωρήσω παρακάτω.

Ἀλλιῶς δὲ γίνεται, μόλις μὲ πάρει ὁ ὕπνος

οἱ σύντροφοι κόβουνε τοὺς ἀσημένιους σπάγκους

καὶ τὸ φλασκὶ τῶν ἀνέμων ἀδειάζει.

Τὸ γεμίζω κι ἀδειάζει, τὸ γεμίζω κι ἀδειάζει·

ξυπνῶ

σὰν τὸ χρυσόψαρο κολυμπώντας

μέσα στὰ χάσματα τῆς ἀστραπῆς,

κι ὁ ἀγέρας κι ὁ κατακλυσμὸς καὶ τ᾿ ἀνθρώπινα σώματα,

κι οἱ ἀγάπανθοι καρφωμένοι σὰν τὶς σαΐτες τῆς μοίρας

στὴν ἀξεδίψαστη γῆς

συγκλονισμένοι ἀπὸ σπασμωδικὰ νοήματα,

Θά ’λεγες εἶναι φορτωμένοι σ᾿ ἕνα παμπάλαιο κάρο

κατρακυλώντας σὲ χαλασμένους δρόμους, σὲ παλιὰ καλντερίμια,

οἱ ἀγάπανθοι τ᾿ ἀσφοδίλια τῶν νέγρων:

Πῶς νὰ τὴ μάθω ἐτούτη τὴ Θρησκεία;



Τὸ πρῶτο πράγμα ποὺ ἔκανε ὁ Θεὸς εἶναι ἡ ἀγάπη

ἔπειτα ἔρχεται τὸ αἷμα

κι ἡ δίψα γιὰ τὸ αἷμα

ποὺ τὴν κεντρίζει

τὸ σπέρμα τοῦ κορμιοῦ καθὼς τ᾿ ἁλάτι.

Τὸ πρῶτο πράγμα ποὺ ἔκανε ὁ θεὸς εἶναι τὸ μακρινὸ ταξίδι·

ἐκεῖνο τὸ σπίτι περιμένει

μ᾿ ἕνα γαλάζιο καπνὸ

μ᾿ ἕνα σκυλὶ γερασμένο

περιμένοντας γιὰ νὰ ξεψυχήσει τὸ γυρισμό.

Μὰ πρέπει νὰ μ᾿ ἀρμηνέψουν οἱ πεθαμένοι·

εἶναι οἱ ἀγάπανθοι ποὺ τοὺς κρατοῦν ἀμίλητους,

ὅπως τὰ βάθη τῆς θάλασσας ἢ τὸ νερὸ μὲς στὸ ποτήρι.

Κι οἱ σύντροφοι μένουν στὰ παλάτια τῆς Κίρκης·

ἀκριβέ μου Ἐλπήνωρ! Ἠλίθιε, φτωχέ μου Ἐλπήνωρ!

Ἤ, δὲν τοὺς βλέπεις;

-«Βοηθῆστε μας!»-

Στῶν Ψαρῶν τὴν ὁλόμαυρη ράχη.


Τράνσβααλ, 14 Γενάρη ’42

Ο ήλιος βασιλεύει

Ο ήλιος βασιλεύει,

ο ήλιος βασιλεύει,

ψυχή μου κάνε φτερά!

Με όπλο σου την αγάπη,

μη φοβηθείς σκοτεινιά, ναι σκοτεινιά.

Διώξε μακριά τον πόνο,

διώξε μακριά τον πόνο,

προτίμησε τη χαρά…

που ο Χριστός μας χαρίζει

στα διαλεχτά του παιδιά, ναι τα παιδιά.

Ο ήλιος βασιλεύει,

ο ήλιος βασιλεύει,

και η ψυχή μου ζητά…

σαν το πουλί να πετάξει,

Χριστέ σε Σένα κοντά, σε Σε κοντά!

Κοντά στον Λυτρωτή μας,

κοντά στον Λυτρωτή μας,

είναι όλα ευωδιαστά.

Σβήνουν κακίες και πάθη,

ξεχνιούνται όλα μακριά, ναι μακριά…

ΕΙΣ ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΨΗΛΑ ΕΚΕΙ... ΜΕ ΤΗ ΦΛΕΡΥ...

Η αγία του ελληνικού τραγουδιού Φλέρυ γυμνή τη φωνή ψάλλει σε στίχους του Άγγελου Βλάχου (1838-1920) το παιδικό ασμάτιον «Η μικρά εκκλησιά» από τα «Τριάκοντα ασμάτια» (Νέα Εστία 539, Χριστούγεννα 1949)

Εις το βουνό ψηλά εκεί
ειν' εκκλησιά ερημική,
το σήμαντρό της δεν κτυπά
δεν έχει ψάλτη ούτε παπά

Ένα ξωκλήσι φτωχικό
και ένα πέτρινο σταυρό
έχει στολίδι μοναχό
το εκκλησάκι το φτωχό.

Η Φλέρυ λέει μόνο δύο στροφές από το ποίημα. Κάνει κι ένα χαριτωμένο λάθος: Η δεύτερη στροφή αρχίζει: "Ένα κανδήλι θαμπερό". Η Φλέρυ, που προφανώς λέει από μνήμης το τραγουδάκι, αληθεύει εμμένοντας στην πτωχεία...
Η ηχογράφηση είναι από το συγκλονιστικό cd Φλέρυ Νταντωνάκη Η αιώνια εφηβεία της φωνής που κυκλοφορήθηκε πριν μια δεκαετία ακριβώς από την ΕΡΤ, στη σειρά Αρχείο Ραδιοφώνου.
Η διάρκεια του τραγουδιού είναι 1:21. Μια προσευχή αιωνιότητας...

Η φωτό του βίντεο: Το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής στη Στάνο Αμφιλοχίας. Θεμελιώθηκε το 1550 και διαθέτει σημαντικές μεταβυζαντινές τοιχογραφίες [φωτ.1968]

ΟΙ ΠΑΝΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ - Γλυκοφιλούσα Παναγιά

Από τον Αύγουστο του 1968 έως τον Νοέμβριο του 1969 η Χούντα είχε θέσει υπό περιορισμόν τον Μίκη Θεοδωράκη στη Ζάτουνα της Αρκαδίας. Κατά την διάρκεια του περιορισμού του, είχε επιτραπεί στον συνθέτη να έχει πιάνο στο σπίτι που κατοικούσε. Από τον Δεκέμβριο του 1968 ως το Νοέμβριο 1969, ο Μίκης Θεοδωράκης συνέθεσε έντεκα κύκλους τραγουδιών, που τους ονόμασε Αρκαδία Ι-ΧΙ ή γνωστές σήμερα και ως Αρκαδίες.

Το ενδιαφέρον είναι ότι τότε, το 1968, ο Μίκης Θεοδωράκης μάθαινε βυζαντινή μουσική, όπως ο ίδιος είπε σε ομιλία του στη Ζάτουνα το 2006: "...εδώ στον ίδιο χώρο, στον Ναό της Παναγίας, όπου πριν 38 χρόνια μαθήτευα την Βυζαντινή μουσική με Δάσκαλο τον Ιερομόναχο Πατέρα Θεοδόση περιστοιχιζόμενος από χορό ψαλτών χωροφυλάκων σε κείνους τους χλωμούς καιρούς της εθνικής μας ντροπής".
Την ίδια περίοδο, κάτω από την πίεση της χούντας, ο Μάνος Ελευθερίου, θέλοντας να δώσει το στίγμα της εποχής εκείνης, έγραψε μία σειρά τραγουδιών. Αρχικά τα τραγούδια αυτά δεν προορίζονταν για τον Θεοδωράκη, αφού ο ίδιος ήταν απομονωμένος και χαμένος στη Ζάτουνα. Οι στίχοι του, όμως, δεν κατάφεραν να μελοποιηθούν από κανένα συνθέτη, αφού καμία εταιρία δεν έβγαζε αυτά τα τραγούδια. Έτσι, ύστερα από τρεις - τέσσερις μήνες και αφού τελειοποίησε τους στίχους του, αποφάσισε ότι ο Μίκης Θεοδωράκης είναι η μόνη λύση.
Παράλληλα, ένα αφιέρωμα του περιοδικού «Γυναίκα» στην Παναγία, τη μάνα του Χριστού, ήταν η αφορμή για να γράψει ο Μάνος Ελευθερίου μία ακόμα συλλογή τραγουδιών στο ίδιο θέμα, που ο ίδιος την ονομάζει «Τα τραγούδια για τη μάνα και τους φίλους».
Έπειτα από κάποιους μήνες στέλνει τα τραγούδια και από τις δύο συλλογές στο Μίκη στη Ζάτουνα. Χρειάστηκε να στηθεί ολόκληρη επιχείρηση ώστε να φτάσουν με μυστικό τρόπο στα χέρια του Θεοδωράκη οι στίχοι του Μάνου Ελευθερίου. Χωρίς να χαθεί ούτε λεπτό, ο Μίκης Θεοδωράκης μελοποιεί μέσα σε λίγες μέρες τους στίχους και τους δίνει τον τίτλο Αρκαδία II και Αρκαδία IIΙ. Στην Αρκαδία ΙΙ περιλαμβάνεται και το τραγούδι Γλυκοφιλούσα Παναγιά, σε στίχους φυσικά Μ. Ελευθερίου, που το ερμηνεύει ο ίδιος ο συνθέτης στο πιάνο σε ηχογραφήσεις του 1974 και του 1976. Το τραγούδι ερμήνευσε και η Ντόρα Γιαννακοπούλου.
Για την δισκογραφία αυτών των κύκλων τραγουδιών (Αρκαδίες) βλέπε αναλυτικά εδώ.
Ο κιθαρίστας Rainer Rohloff στον υπέροχο δίσκο του (για σόλο κιθάρα) με τραγούδια του Θεοδωράκη «Songs for Guitar» (2003) διασκευάζει μεταξύ άλλων και τα τραγούδια "Αυτοί που θα ‘ρθουν", "Μάνα, το μάννα τ' ουρανού", "Γλυκοφιλούσα Παναγιά", "Intermezzo", "Πήρα τους δρόμους του ληστή" από τις Αρκαδίες II & III.
Αναδημοσιεύω εδώ την παρτιτούρα του τραγουδιού Γλυκοφιλούσα Παναγιά από την Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος Λίλιαν Βουδούρη, όπου ο συνθέτης έχει δωρίσει όλο το προσωπικό του αρχείο.

Γλυκοφιλούσα Παναγιά,

μάνα μου κι οδηγήτρα μου

κι εγώ στα στήθη έχω καρδιά

που λιώνει από την πίκρα μου.

Γιατ' ήσουν μάνα μια φορά

και ξέρεις τα ραγίσματα

που έχει ο πόνος κι η χαρά

και του καιρού τα πείσματα.

Γιατ' ήσουν μάνα και πονάς,

φέρε το παλικάρι μου

στην ξενιτιά που το γυρνάς,

το σκοτεινό φεγγάρι μου.

http://panagiotisandriopoulos.blogspot.com/

ΟΙ ΠΑΝΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ - Μάνα μου και Παναγιά

Το συγκλονιστικό τραγούδι Μάνα μου και Παναγιά του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους του μεγάλου Τάσου Λειβαδίτη, ανήκει στην Πολιτεία, που έγραψε ο συνθέτης το 1959. To πρωτοτραγούδησε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης το 1960.
"Η τρελή του φεγγαριού", η μυθική Φλέρυ Νταντωνάκη το 1965 βρίσκεται στην Αμερική - δεν είχε συναντηθεί ακόμα με τον Μάνο Χατζιδάκι- και ηχογραφεί στην Vanguard, τη θρυλική φολκ εταιρεία της Joan Baez, τον πρώτο της δίσκο με τίτλο «Fleury: The isles of Greeces». Eκεί, μεταξύ του Δε με πονάς του Καλδάρα ή του Manha de carnaval του Louis Bonfa, ερμήνευε και τρία κομμάτια του «νεαρού 'Ελληνα συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη», όπως μας πληροφορεί το ένθετο σημείωμα αυτής της σπάνιας έκδοσης. Ανάμεσά τους το Μάνα μου και Παναγιά, το οποίο ερμηνεύει η Φλέρυ κατά τρόπο μοναδικά σπαρακτικό!
Γι' αυτό και σας παραθέτω, αγαπητοί συνοδίτες, το σχετικό βίντεο, για να ακούσετε μια ερμηνεία φερμένη από αλλού.... Εγκαινιάζω έτσι και τη σειρά Οι Παναγιές του Μίκη Θεοδωράκη, με τραγούδια του συνθέτη που αναφέρονται στην Παναγία, κυρίως ως σύμβολο της μάνας που πονά κι υπομένει τα πάντα.

Ο ήλιος ήσουν κι η αυγή
της νύχτας το φεγγάρι
της μάνας μου ήσουν η ευχή
της Παναγιάς η χάρη

Έφυγες και κλαίει ο άνεμος το κύμα
κλαίνε τ' άστρα κι η νυχτιά
κλαίει η μάνα μου στο μνήμα
κλαίει, κλαίει κι η Παναγιά

Στον πυρετό ήσουνα δροσιά
κερί μες στο σκοτάδι
άστρο στην κοσμοχαλασιά
βασιλικός στον Άδη

Έφυγες και κλαίει ο άνεμος το κύμα
κλαίνε τ' άστρα κι η νυχτιά
κλαίει κι η μάνα μου στο μνήμα
κλαίει, κλαίει κι η Παναγιά






http://panagiotisandriopoulos.blogspot.com/2010/02/blog-post_8981.html

OMAΡ ΚΑΓΙΑΜ

Μετάνοιας κάθε τάξιμο παράτησα και πάλι,
Κι έτσι τη θύρα σφάλισα της καλής φήμης πάλι·
Μ' αν φαίνομαι σαν παλαβός άδικα μη με κρίνεις,
Με της αγάπης το κρασί έμέθυσα και πάλι.